กำลังโหลด...
บทที่ 1 จาก 1
壬学锁记
唐代官方功令中，将奇门、雷公、六壬并列为三式，雷公即太乙，所谓“太乙雷公式”便是。唐代禁止奇门、雷公流传，惟独六壬因其便于民用、不涉兵事，故不加禁止，因此六壬传承支脉繁多，但精通者反而稀少。
叔父承继伟堂族祖的传授，研习多年，占验屡屡应中。回忆庚申之乱时，乡里化为废墟，叔父早见机先，寄信告诫亲友，说“八月有凶”，闻者半信半疑，到期果然应验。于是众人无不叹服。因伟堂族曾祖手录的秘本甚多，曾刊刻《大六壬一字诀·玉连环》，如今又刊刻《毕法集览》《壬学琐记》两种。而《琐记》一书昭示后学，尤为切要，刻印刚完成，出示全册，命我缀数语于后。我夔不谙数学，岂敢妄言？于是举出往昔所闻推验之一端，以验证同道，也可见艺术亦有分途，而法守必须宗于正轨，如此则技也进于道矣。
光绪七年岁次辛巳立夏后五日 侄夔谨跋
六壬琐记
我天资拙钝而多健忘，凡有见闻及屡试屡验者，随笔记之，不能分门别类，聊当怀中的记事珠罢了。
六壬不知始于何时。《云笈七籤》记载：上皇三年七月二十九日壬子日，太真皇人下凡传授黄帝六壬式图、六甲三元、遁甲造式之法，法威天下，流传子孙。黄梨洲《易学篆数·总论》认为《国语》中伶州鸠论七律即是六壬之法；马端临《文献通考》认为六壬出于秦代；张鋐《说约》则据《汉书·律历志》注“大桡作甲子，占斗罡所建，探五行之精”，认为六壬当始于大桡，成于隶首；焦里堂先生独说：徐岳《术数记遗》所谓“周公掫闷”“孔子三不能”“西老成子四维”等数即六壬之天地盘，大体皆属猜度之言。然而读《吴越春秋》《越绝书》中伍子胥、少伯诸占，与今时六壬无异，则其由来久矣。吴越已远。观于《春秋传》，左氏好言卜筮，何以不及六壬？然则《吴越春秋》《越绝书》所载亦难必其真确。而著此二书者为赵煜、袁康，二者皆后汉时人，可知后汉时始有六壬矣。今见《天官壬学》一书，内有《端木夫子十二字经》《颛孙夫子二十七字经》，岂因子贡“亿则屡中”、子张才高艺广，有“十世可知”之问，故依托而成此二篇欤？何其寥寥数语，初无异人之处。
太乙、奇门、六壬，古称三式。我以为六壬最先出，奇门次出，太乙晚出。何以证明？观察六壬纯用干支神将推演，并不用九星八门、文昌计都等项，因此知其先出。奇门所用的天三门、地四户、天马方则采用六壬之法。太乙所用的九星、八门、五符等类，则采用奇门六壬之法，因此知道二书皆在六壬之后。三式虽以太乙为尊，但其积算推至一千万年以上，荒渺无稽，况且天运循环、国祚长短，何敢预知？固不如六壬之切于日用而又不干禁令。
六壬之名的由来，说法不一。有人说水生于一、成于六，故名六壬，这是宋人的说法。有人说《周易》以乾卦为首，乾内卦纳甲，故奇门称遁甲；外卦纳六壬，故称六壬，这是祝泌的说法。有人说天一生水、天五生土，合而成六，壬字上一撇象水之朝东，下一画重者像地之厚载，中一画长者，纵则为天地、横则为宇宙，六壬与天地宇宙同用，加以水土生育之功，有厚载之至德，故云六壬，这是《未悟书》中的说法。有人说乾为天属金，壬承天属水，壬得天之气，即泄天之机，故云六壬，这是张江村的说法。至于《六壬廛谈》则说本旬有壬将主事，当于排天地盘时，默祝曰“本旬壬某神将护我”，判签则自然响应，于壬将本日拜之则壬将默助，有断即灵，这又是把六壬当作神祇了。
《金旨占论》则说：“旬内之壬各有主，如甲子旬壬申，丙寅日以申为财，即不求财亦有意外之得；乙丑日以申为官，即不求官亦有得名之事，否则口舌官非。”这又是以壬为最重之神，故以六壬立名。诸说纷纷，未知谁是，姑集于此，请教高明。
《景祐神定经》说：壬式用枫木为天盘、枣木为地盘，朝向东、暮向西。董说《诗》云“藜杖谶图文订枫天神式将移壬”。古人以枫木规制成天盘，枣木规制成地盘，向太阳旋而用之，以观上下相加，发四课与三传。
月将即是太阳。以太阳加正时，顺布十二宫，则与天上星宿所临方位相符，故阴阳动尽天人感应。唐朝王远知引其师陶宏景之言曰：“六壬精髓，其一为月将。天上太阳随月而异宫，其光普照四方，故万事皆见。月将为误，然后凡事不误。”此语最为明白。宋人邵彦和论次客曰：“古次客之法，因数人同时来占，乃用前五后三、换将不换时之例，试之每不验。盖烛照祸福，全赖太阳之光明，故以正将正时为最，其次则换时不换将耳。余则不换将，亦不换时，惟以各人年命为主，课虽同而理则异。区别悬殊，十不失一。”这也是月将即太阳的明证。而《银河棹》却说“错认日躔为月将”，张松源的注解又惑于俗本奇门超神接气之法，以交接之后据河图生成数而定月将，殊属无谓。
交月将之法，古书间有异同，然总在中气之后，或一日二日，或三日五日不等。故人所用者为恒气，每年二十四气匀派，而太阳行度有盈缩，未必恰于交中气之日时过宫。况且其过宫又限定于某宿某度，是以有一日二日、三日五日之殊。今时宪书则以定气为主，故太阳即于交中气日时过宫便换月将，此正合天之妙。张松源注《银河棹》以月将并非太阳，宜其另生一法而交月将。及陈耕山作《三才发秘》，误解“步戌成岁”一语，以为正月太阳在戌宫，更可笑也。
“月将不误，然后凡事不误。”这是至理名言。而《指南占验》曾有误用月将而大事仍验者，何故？因为无心之错，机即随之，故能符合相应。若有意标奇示异，恐未必然。
《银河棹》有两种，一种不言遁干，不知谁人所辑，乃杂采诸书而成，共六卷，惜选择不精又多讹错。一种专用遁干，七言诗仅十六句，又择以四言数十句，以为出于姚广孝。宁波张松源详注，其《自序》云：“姚少师得此书而藏之内府，正统中土木之变，蓉城孙南叶先生于燕台曾门室中得之，未有师传也，后从史道邻兵宪于安庆，始遇异人指授，遂精其学。余恳求再四，仅以经文相授。”按正统土木之变距史公在安庆约一百八十余年，窃恐南华先生未必有此高寿。彼松源者，焉能执贽而求之哉？其用遁干，虽本《中黄经》，却又分出天地人三遁，已为节外生枝，至于月将贵人起例，一切与他书迥异。若依此推断，则唐宋以来诸书咸不可信矣。况广孝初见成祖，怀中出太平钱五枚，并非六壬也哉！
《银河棹》以子至巳为阳，用阴贵人；午至亥为阴，用阳贵人；复有责阴神。假如例一课，戊戌日寅时戌将，明明寅是阳时，当用阴贵人，却作阴时而用阳贵人丑，何也？以子之矛攻子之盾，张氏穷矣。
起贵人之法，论理当从先天后天坤上起甲。先天坤在子，故在子上起甲，顺布十干，不加魁罡，不加子所冲午，取其干合为阳贵人。后天坤在申上起甲，逆布十二，不临魁罡，不临申所冲之寅，取其干合为阴贵人。曾读《吴越春秋》七月辛亥日平旦，大吉为白虎而临辛，功曹为太常而临亥，则知辛日阴贵果在午；三月甲日阳贵果在丑。《晋书·戴洋传》十月丁亥夜半，从魁为贵人加丁，则知丁日阴贵果在酉。此皆起贵人之明证。而《六壬元女经》第一系天乙所在：甲戊庚日旦大吉、夕小吉；乙己昼神后、夜传送；丙丁日旦登明、暮从魁；辛日昼胜光、夜功曹；壬癸日昼太乙、夜太冲。此书出于隋朝，其后徐道覆、凌福之、元轸、刘日新、苗公达等皆遵之，则相沿已久矣。
贵人治旦暮，或以日出为旦用阳贵，日入为暮用阴贵。或以卯至申时用阳贵，酉至寅时用阴贵。《六壬心镜注》云“用昼夜长短分旦暮”，则以太阳出入为准可知矣。
我以甲戌年闰二月丙子日戌将戌时，卜往维扬，见鬼临三四，水路有灾。幸末传有长生可求，即于次日启行。戊寅日三更，舟为巨石碰伤，大水冒入而受大惊。此是子鬼乘螣蛇之故，然则丙日阴贵在亥矣。若以酉为贵人，则子鬼乘玄武，当主盗贼矣。
《金匮》《玉门》《曾门》三经，似觉太简。盖作书之初断法未备，后则踵事增华，又未免稍有穿凿。《中黄经》出遁干，则又是六壬之一变。
《中黄经》之名见于焦竑《经籍志》，然不知谁人所著。此书各家抄本错漏遗误最多，难以较正。家惠苍小阮得一本于淮阴，其注明白直捷，虽用遁干而不专凭。遁干待散，何为初建？日干五子元遁是也。何为复建？时干五子元遁是也。以建干多寡逐情而变，不执本支五行。由是观之，生中有鬼，财中有克，穷在建干变化也。朱恒又曰：“若取来情，当以聚散鬼救论。若断休咎，只用日干为主，与正时三传生克论始终平安，不必用变求奇。古人有云，求奇反不奇也。”我按：朱恒此言最为明白，历观徐道符、元轸、苗公达、刘日新、邵彦和诸公占案内，何尝凭遁干断吉凶耶？朱恒，元末明初之松江府人，见于《一字诀玉连环·跋》，又见《五要权衡·跋》。
《中黄经》中《五恶》章我试之。己酉年六月二十五日占天时，戌时午将得己卯日，干上卯乘白虎，三传未卯亥木局伤干，贵占天门，断其即有风暴、屋倒惊塌之惊。果至次日未时，迅雷暴雨从西南而起，仰见一红一黑二云，或高或下，各处墙屋斜倒，人以为龙吼相斗云。
《一字诀玉连环》最重占时，我尝试之果然应验，不仅占来意用之。凡占时与初传相冲，或与类神相战，或于正课有碍，便多不利，纵课传全吉亦主阻滞。
六壬最重正时。正时者，吾心忽于此时发动，自与天机感应也。其次则以雷击枣木制盒摇时、拈门抽签等法，尤不及报时之准。但报时必须随口，若稍迟回则天机不在。或云壬将静则在位，动则周游天上人间，凡事皆知，故一旬之中各有本旬神将主事，即不占之时壬将亦在，不在一身之左右即在书盒之左右，故凡置盒之处皆须洁净，则神将敬服，有断即灵。
雷击枣木盒以赤珊瑚为珠，此古法也。近见《兵帐赋》“氏蒙矢路执示投”注云：式者，六壬式也。以击盘画十二宫（按：“击盘”二字不可解，内必有错误），内写十二神辰，用雷击枣木或檀木竹十二弹，每弹上刻一辰，十二弹刻十二辰为十二月将，遇昏蒙各按月将取其弹投于盘中，盖覆摇动，待定启视，其弹落于何宫即作正时占之。我以为此法比枣盒更妙，故录之。
虎乘遁鬼，《毕法》言其极凶，我占恒得之，未见大凶处。惟虎乘干鬼而遁旬丁者，凶动最速。如己巳日干乘丁卯，夜贵作白虎星也。
郭氏所刊《毕法赋》内有错误一条，今拈出之。“避难逃生须弃旧”注：乙酉日干上亥，辛丑日干上未，为舍益就损格。盖乙酉日舍去干上亥水之长生而就酉支之鬼克；辛丑日舍去干上未土之生而就丑支之墓，所谓舍益就损也。却错列于“舍就皆不可格”内。舍就皆不可格惟有：庚子日干上辰，生我者既空而庚加子支又脱我气；庚午日干上戌，生我者既空而庚加午支又为日鬼也。己日卯加巳，夜将乘虎而克干，其上所载之课式亦加巳，三传卯亥未。而《大全》则错作卯加乙，其上所载之课云亦是卯加巳，三传丑亥酉。又《大全》少刻眉批一则：蛇乘丁格原本眉批云“白虎属金，故止六甲日忌遁旬内之庚；螣蛇属火，故止六辛日遁旬内之丁”。此批甚为明畅，乃《大全》失之，可惜也！
下博郭御青先生因梓人徐振南之请，刻《毕法赋》二卷、《课经集》四卷，共六卷，每卷首页则有“徐振南梓”数字，可知为初刻原本。后不知何时复益以七卷，共十三卷，名曰《大全》。原本中《占验存略》一篇，兵占六课删去。曾读《明史·艺文志》有袁祥《六壬》三十三卷，后观《苏州府志》知袁祥为元和县人，有《六壬大全》三十六卷。此书必有可观，惜遍求而不得。若郭氏所较辑者，虽曰“大全”实多缺略，况校雠未尽善欤？
凌福之《毕法赋》，因用邵彦和断案而作，而复参以心得，故其书从考验中得来，非揣摩五行之比。然亦有矛盾处。如“干乘墓虎无占病”注说既云“辛酉日丑为空墓，犹可畏矣”，至“受虎克神为病症”注又曰“辛酉日丑作空亡，容易治疗”，是也。我曾为人占病得此课者，毫无一生，纵二月占丑是生气亦不能解。惟年命在辰则未冲丑墓（以下脱漏十九字）。邵氏《断案》惟有乙巳日干上卯，三传不用卯寅丑而用辰卯寅，疑《毕法》因此一课而推演者也。
有阴阳之比，有五行之比。比用课取初传，阴阳之比也。《毕法》于甲辰日干上戌，不取戌加甲为用，亦取子加辰，以为戌土畏甲木而不比，是拉入五行之比矣，亦似可商。
《毕法》一书最为纯正，亦宜融通活法看之，不可拘泥。我忆五十七年正月初十日，族人元正先生占终身财福，其时未交春尚是丑建，庚辰日子将未时，丑墓并月建加干，根土太固，恐非中传之未所能冲去。况寅是本命落于空克之地，休囚无气，末传子水螣蛇又脱日干，安可以“求财大获格”断？后果蹇滞。又嘉庆十四年三月庚辰日酉将辰时，苏允文乙丑命占将来就何处口举、财利若何，得求财大获格。我见天罗自裹，命上虎鬼，象最凶。况寅马落空，非特难动，须防灾病。后果未往岸店，次年正月暴亡。又十九年正月十八，汪应璧先生丙申命占流年，此课我亦不以财福断。支上、行年上见酉为日刃也，为病符，被勾陈夹住，主旧事缠绕不清；财空主财不聚，难望如意。后果如占。二月患外症甚危，盖丑墓带血支血忌，阴神虎鬼，支上病符。占流年以行年为主，行年上亦是病符故耳。其先我未断出。其危而获安者，犹赖未冲丑墓。行年上既见比劫，财福定不相宜。
今人论年有交生日、未交生日之殊，此法盖本之邵氏。然观其断案内止有三课如此，其余不然。
长生至胎养十二位，宜从五行论长生，以次顺布为是。今人亦有以十干分阴阳顺布逆布者，盖因所传之书非人，无折中之故也。又以日禄临官合而为一，势不能不分出阴阳顺布逆布，则日禄即是临官。殊不知临官与日禄本不相蒙，故《毕法》“旺禄临身”之法，谓日之旺神又作日之禄神，此惟阴干有之。如乙日禄在卯而乙木长生在亥亦旺于卯；丁日禄在午而丁火长生在寅亦旺于午；辛日禄在酉而辛金长生在巳亦旺于酉；癸日禄在子而癸水长生在申亦旺于子。惟己日不能相兼，故注云“己酉、巳亥、己巳，干上午虽不是己之旺神，亦可用也”。且我曾征之占验：如辛日干上丑，无未相冲，占病不救，日墓故也。若辛金长生在子，则丑是养神，当不至于此之凶。己日干上酉，占事脱赚，占人贪欲，日败故也。若己土长生在酉，当不至若是之咎。乙日干上亥，六处无土克制，占病沉疴获起，占事利益恒多，长生故也。若乙木死于亥，则死神临日，当不至于若是之吉。此皆屡试屡验者，其余不能枚举。然则习六壬者何必惑于他歧，反滋疑而莫能断耶？
日干投墓，占病更忌。即日年命上有冲墓之神，无益也。《心镜》六般入墓列于第四，不过次序如此，非其凶气轻于前三项也。巳年申月辛未日午将酉时，占戌命人病，日干临丑墓，三传亥未未，土重埋金，皆非吉象，况未是三丘，丑为五墓，行年上太阳为鬼，回光返照，能有几时？即断此病不起，果七十有九日而死。己丑日辰，仍是日墓。干上未，中末未，命上未，并不见其能冲丑墓，是亥水为初传而遭群土之克，恐其凶尚不止此，奈何？
或问曰：土长生在申，一作在寅，未知谁是？我曰：土长生自宜在申，不宜在寅。如戊己日寅木克干，无救者凶，其证也。昔者李觉子《卜易》以天时而参验五行，见土为父母有应申日雨者，有应子日雨者；又见土为子孙有应申日晴者，有应子日晴者。盖申为长生、子为帝旺，是又一证也。或曰：“凌氏《毕法赋》以六戊六己日干上子正月占主有孕，故曰‘戊己当绝在亥怀，明知子上是胞胎’，此非土长生在寅乎？”我曰：“此凌氏两歧之言也。彼不云‘妻财作生气，纵不作胎神亦可用’乎？”然则戊日己日干上子正月占主有孕，妻财故也。况其孕止其一端，而戊日己日以申为长生，以子为帝旺，以辰为墓库，以酉为败神，以寅为鬼贼，为吉为凶未可悉数。试取古人占案用语、己所常占者验后而细详之，当亦憬然而悟矣。
我友吴稼云先生尝云：“《周易》言象而不言生克，故六壬家亦宜观象定吉凶，而不可以生克定吉凶。”此稼云先生一家之言也。《周易》不尽言五行，故不论生克；六壬专言五行，则不能离生克。十二神将之所属即象也。或生焉或克焉，即象之吉凶者也。古人又患人之情伪、事之变幻，非生克两字可尽也，于是曰德、曰合、曰刑、曰冲、曰破、曰官、曰禄、曰刃、曰旺、曰墓、曰死、曰绝、曰胎、曰养、曰败，所以参其象而尽其变也。然后吉凶悔吝无所逃于三传四课中矣。稼云先生学问渊博，深于古文，尝与我谈六壬，经日不倦。其法重初传，重丁神，以神机兆于动，既得其动，然后融会全课体象而断之，不可枝枝节节。盖初传与丁神皆课中之动者也。先生此言最为微妙，是佛家上乘工夫，我愧未能造到此境也。庚午春，我自维扬回，见先生于崖市，送寓言谈，侃侃仍如往年，今则宿草凄凄矣，悲夫！
吉凶成败虽有德合等之繁，究竟以生克为主。如壬寅日伏吟，虽曰干支上下相合，无如支辰脱干；乙酉日伏吟，亦是干支上下相合，无如鬼临三四。脱气鬼克，安得为吉？昔族兄廉阶先生精于医学而不遇时，有郑姓之友许为其揄扬传医道广行，先生因索占于我，得壬寅日伏吟课。我曰：“干支上下相合，究竟脱干，所谓有言不信，况巳贵空亡，何益之有？”后果如所占。此壬子年五月十五日所占课也。
谚云：“熟读王叔和，不如见症多。”故六壬家亦以己所占验者信而有据。古人多好奇之论、信笔之言，如《管子神书》有天官天将断不相兼者；《指掌赋》有断无此三传者，有天官断不临此处者，乃作者居然作之，注者居然注之，不可解也。他书信笔指鹿为马者更难悉数。今将顺逆连数课中无此三传列于左：
顺连无此三传者： 子丑寅、卯辰巳、巳午未、戌亥子
逆连无此三传者： 亥戌酉、酉申未、辰卯寅（惟乙巳日邵氏取此三传）、寅丑子
逆连茹间传无此三传者： 午申戌、戌子寅（顺）；申午辰、辰寅子、子戌申（逆）
顺逆三合课无此三传者： 丑巳酉、巳酉丑、午戌寅、戌寅午、卯未亥（顺）；辰子申、丑酉巳（逆）
十二天官中，惟贵人、天空无处不临，其余有临有不临：
以上皆指不临地盘而言。若天盘，惟贵人、天空不乘辰戌，六合、玄武不乘丑未，其余无支不乘。
《心镜·占同居人为贼歌》云：“一家之内十人居，一人失物九人吁。未知盗者定是谁，欲占先以将加时。若有人年元武下，此人盗去更无疑。”此说未可从也。何也？玄武不临寅卯辰巳午未，岂为贼者皆行年在申酉戌亥子丑耶？依此推断恐反诬良，不若仍以玄武初传、官鬼参看为稳。推而言之，《指南》占验以玄武临戌断风水在西北山冈，亦是偶中。特据此推断，岂无在东南方之风水乎？若《中黄经》之占盗贼，不尽看玄武所临，而必参之以生克、测之以三传，可谓得其三昧矣。
凡占事之重大者，课体最重。若课体不吉，即有一二吉神，无补于课体之疵也。甲戌年十二月初三日，诸公在郑典五翁花园内为鲍右曾先生预祝大寿。右曾先生从院上来，盐台何公嘱其占拜奏折旨意报回若何、生意盐务若何，得己未日井栏格。我曰：“巳火皇恩发动生干生支，天后为恩泽之神，又在干支之上入中末两传，必蒙恩允，且有叠叠赏赐。但井上架木，易欹易斜；且一火陷于众土之中，为力不久，恐盐务仍无起色耳。”后果一一如占。
今人占课除家宅、风水、婚姻、六甲、官讼、谋干外，往往不看支辰，此大错也。须知干支为两仪，不可偏废。如占天雨，以干为天、以支为所占之地；占考试，干为举子、支为场屋；占求官，干为求官之人、支为所历之任；占谋事求财，干为我、支为我所求之人；占出行，干为此处、支为彼处，余依此推。故每一课演成，先省察干支上神，心中便有把握，然后详观三传，则事之始终定矣。
崇祯丁丑年五月戊辰日未将辰时，郭公御青为姚君占任所，干上青龙申金，支上未土天空，三传亥寅巳。郭公以为官马临亥，亥为卫；巳禄临寅，寅为燕，任所非卫即燕。后选周之新野，课体全无影响。详玩数日，方知四课暗拱地盘周之故。郭公此断未免牵强。须知支为任所，支上未土，天空土即野也；是日初交夏至，太阳初到未宫即新也。丁丑年五月戊辰朔子正一刻夏至，见于崇祯万年书。新野二字其象如此。
又癸亥日辰将丑时，为刘公占任所，干上天后辰，支上玄武寅，三传辰未戌。以为干支上神拱地盘子，子为山东，子上卯为草，必有草头之处，查现出之缺有莘县、蓬莱，必是蓬莱，以子又为水乡也。后果选蓬莱。殊不知支为任所，支上玄武寅木亦草木之象也。况玄武乘寅加亥水，蓬莱乃登州府属东北，皆海。寅为东北，玄武水、亥水即海也。又玄武乘寅加亥长生为道士，寅为山，复道家有蓬莱方丈之山在海中为神仙所居，是亦其象也。若云干支上神拱地盘，殊不知癸亥日辰无论上乘何神，皆拱地盘子。忆昔壬子年巳月己卯日，郑君衡翁占乃叔辛未命部选省分，得伏吟课。彼时我尚不悟支为任所之理，只看日禄临午当在南方。次年选在福建，分野在丑，课中全无影响。逮后悟得支为任所之理：支上卯作六合为门，福建为八闽，固有门字也。又辛丑日未将寅时，鲍石曾先生占尊人柳堂先生当升何官，我曰：“支上卯，干上午，一旬周遍格。午为礼仪又作旬仪，上得太常，其太常寺正卿乎？”果应。
占逃亡，古法以支为宅，我曾以支为所逃之处，往往应验。往年里人名长六者占子逃亡，我用李九万法以卯为类神加于未，断其逃于西南。支上午，午为街市。崖市在吾里之西南方，命其往崖市寻之，果于崖市见。又辛亥年除夕，廉阶先生占一邻妇因争斗而逃出赴水者，得庚午日昴星课，并无凶煞，河不覆井，知其未赴水矣。太阴为类神加申，尚在西南；支上未贵生太阴，未得老妇，当有老妇劝回。果逃出遇西南方之老尼拉往尼庵一宿，元旦送回。我始悟贵人为神佛，未为华盖，故在尼庵耳。
又癸亥年七月，江恺堂先生占门人走失，己得寅时，己未日八专课，干支上皆太阴乘戌，初传亥为闭口，皆是藏匿之象，不主走飏。但闭口发传无人肯言。太阴为老妇，又为神佛，无向僧寺尼庵中寻云。谁知此门人是被老乳媪藏于香火橱内，所以恐吓先生不敢督责耳。为蒙师者难矣哉！
又乙丑年三月二十日午时，有占妾逃亡者，得甲辰日干上午，支上申，三传申子辰。我曰：“支上会成印局，申属坤之为母，是必逃亡母家。”妾逃责酉与太阴皆临长生之地，但不入课传而合中犯煞，虽寻得而不能合矣。因即往稻田伊母家寻之，伊母坚云未归。直至酉时，母家着人来报云“已于大六望亭寻得首饰也”。
又汪天赐兄占妻舅走失，戊子日申将未时，癸巳生二十一岁，行年戌作玄武临酉为西方，支贵人乘丑，在神庙内无疑。况阴神功曹又带雷煞也。但驿马发传为顺连珠，亦不定在一处。干上午为过马，行年戌，初传寅成三合，寻之可见。是人初逃往灵山天竺阁蹲一夜，次日逃于崖镇之下庙，因而遇得之。
占家宅须分新宅旧宅，或求宅得失，或人宅吉凶，不可混同。以干为人、以支为宅，此常经也。若问新旧两宅谁吉，则又以日上神为旧宅，支上神为新宅，故不可混同也。大概占宅吉凶，支上克干便为不吉，鬼临三四更凶。我往年曾卜一宅可居否，得甲戌日干上丑，支上酉，鬼临三四，畏之而不敢居。因《毕法》有“鬼空无畏”之说，观亥水长生在传，仍还居之。谁知自甲寅至癸未十年，虽财窘而人口平安，且添二丁。至甲子年亥水长生一空，我便大病；辛未年妻又大病；庚午、壬申连丧二子；癸酉又因他事耗财，皆由此十年长生即空则申酉之鬼为患也。甲戌年后方安，因长生又实耳。我既自误，敢告同人，且以自警。
邵彦和先生为人占求宅基，庚寅日寅将酉时，干上丑，支上未，三传子巳戌。断云：“大凡占求宅基须看支辰，今支上空亡，此宅不可得而图也。”是知有宅可指须看支辰。及云“中传巳乃长生作太阴，是买得老妇人店业便是宅基”，是知传中既有长生便可舍彼而图此。善学者悟之！一切取舍趋避之道皆可得而知矣，岂第求宅云乎哉？
แนวทางแห่งการเลือกใช้หรือหลีกเลี่ยงนั้น ไม่มีสิ่งใดจะยอดเยี่ยมไปกว่าบทปฐมของ《คัมภีร์กวนจื่อเสินซู》 บทแรกกล่าวว่า “จื้อจื้อเทียนเค่อ จงทำเป็นโครงร่าง ก่อนอื่นพิจารณาความปลอดภัยของชีวิตร่างกายว่าไม่มีการบาดเจ็บ กิจการชีวิตทั้งมวลที่ผ่านพบ สิ่งที่มีอยู่หรือซ่อนเร้นจงพิจารณาให้กระจ่าง” บทที่สองกล่าวว่า “แห่ลงได้ที่เหมาะควร ก็รักษาและแสวงหาเพิ่มเติม หากมีความเสียหายเล็กน้อยก็ใช้องค์ประกอบสาขามาเสริม ไร่ถึงจุดที่ดีจึงหยุดพัก หากมีความสงสัยบ้างก็ไม่อาจพำนักได้” บทที่สามกล่าวว่า “ไม่ว่าทรัพย์ หรือพันธมิตร หรือการเกื้อหนุนชีวิต ต้องพิจารณาถึงความไม่มีภัยอย่างละเอียด เมื่อได้จุดที่มั่นคงแล้วจึงหยุดพัก อย่าให้ความเสื่อมโทรมนำมาซึ่งความสูญสิ้น” บทที่สี่กล่าวว่า “เริ่มแรกให้พิจารณาเหตุจากแก่นสวรรค์เป็นปฐม แล้วจึงประกอบการใช้เทพผู้ส่งสาร เมื่อปฐมไม่สืบถึงโชคชะตา ต้องดูวัน เพื่อให้รู้ว่ากิจนั้นได้มาจากเทพใด” ด้วยความหมายของสี่บทนี้ จึงถือว่าฬ่อแห่ ฬ่อทรัพย์ การเสมอภาค และอายุวัฒนะเป็นสิริมงคล ต้องเลือกสิ่งที่ไม่มีความเสียหายแล้วเข้าไปหา
ท่านอู๋เจียหยุน กล่าวว่าบท “ปีปิงซวี่ วันจื่อ จะเป็นเวลาจื่อ สำหรับผู้เกิดปีอี้เว่ย ใช้วิชาลู่เหรินประกอบตำหนัก” ของเทพซาโอ กง เป็นผลงานชิ้นเอกที่ทรงภูมิที่สุดในบรรดาตำราทั้งหมด หากศึกษาอย่างเชี่ยวชาญจะเห็นความประณีต เพราะเป็นการใช้วิธีตัดสินที่ยืดหยุ่น ไม่ยึดติดเฉพาะการพิจารณากำเนิดและทำลายเท่านั้น
ท่านเฉิงแห่งซิวหนิง เชี่ยวชาญวิชาลู่เหริน มีผู้ขวนขวายมาขอเรียน ท่านจิ้วกุย กล่าวว่า “สิ่งนี้จำเป็นต้องใช้จิตวิญญาณทั้งมวล” ข้าพเจ้าเคยทำให้จิตสงบ ละวางความกังวล ด้วยญาณโดยธรรมชาติจึงได้ความมหัศจรรย์แห่งธรรมชาติ สิ่งที่กล่าวออกมานั้น ในร้อยครั้งไม่เคยพลาดแม้ครั้งเดียว หากจิตยังผูกพันกับสิ่งอื่นแล้วฝืนทำนายให้ผู้อื่น ถึงแม้จะมีตำราศาสตร์และบทกวี ก็ไม่อาจแม่นยำได้
ท่านอาผู้อาวุโสอินหยวน แห่งตระกูล ชื่อ ถิงเหอ คำรอง ย่งซิว เชี่ยวชาญลู่เหริน ครั้งหนึ่งเคยโดยสารเรือพร้อมหมู่มิตรไปสอบเน่าเสียในเมืองหลวง ร่วมกันวางเซี่ยงกัวหนึ่งครั้งเพื่อทำนายว่าใครจะผ่านการคัดเลือก เทพมงคลและนายพลมงคลทั้งหลายล้วนอยู่บนปีเกิดและขั้วชะตาของท่าน ท่านดีใจกล่าวว่า “มีเพียงข้าที่จะได้อันดับเอก พวกท่านทั้งหลายหมดหวัง” มิตรทั้งหลายพากันหัวเราะเยาะ ต่อมาเมื่อประกาศผล ก็ได้อันดับหนึ่งในกลุ่มรองชนะเลิศ ในเรื่องนี้ต้องมีเหตุผลอันลึกลับซ่อนอยู่ แต่ท่านมิได้สืบค้นให้ถึงแก่น
ท่านอาจารย์เคยเสี่ยงทายหาที่ฝังศพบิดามารดา กล่าวว่า “จะทำให้มีผู้ได้ตำแหน่งในบัญชีหนึ่ง” ภายหลังในปีซินเหมา หลานชายท่านจงเซิ่ง ได้ที่ 19 ในรายชื่อผู้ผ่านการคัดเลือกชั้นจู๋เหรินจริง ๆ
ข้าพเจ้าไม่ทันได้พบอาจารย์อินหยวน เคยได้ยินว่าท่านตั้งสำนักสอนอยู่ที่เปาเจียตาน วันหนึ่งเจ้าของบ้านถามเล่นว่า “ท่านอาจารย์รู้หรือไม่ว่าอาหารเที่ยงวันนี้คืออะไร” ท่านเสี่ยงทายแล้วกล่าวว่า “ต้องเป็นไก่ตากลมแน่นอน อย่างไรก็ตามท่านเจ้าบ้านอย่ากลับบ้าน มิฉะนั้นจะไม่เป็นจริง” ครู่เดียวเจ้าของบ้านก็แสร้งมีธุระออกไป แต่แท้จริงกลับบ้านไปดู เห็นว่าเป็นไก่ตากลมจริง ๆ จึงสั่งให้เปลี่ยนเป็นปลานึ่ง จากนั้นกลับมาที่ห้องเรียน พอเที่ยงคนใช้ก็ส่งปลานึ่งมา เจ้าของบ้านหัวเราะว่า “คำทำนายของท่านอาจารย์ก็ไม่แม่นยำมิใช่หรือ?” ท่านอาจารย์กล่าวว่า “ใต้แท่นหินมีกระดาษ เชิญท่านอ่านดู” ปรากฏเป็นคำว่า “ไก่ตากลมเปลี่ยนเป็นปลา” ทั้งเจ้าบ้านและอาจารย์พากันหัวเราะอย่างสนุกสนาน น่าเสียดายที่ท่านอาจารย์ไม่เก็บไว้เป็นหลักฐาน ข้าพเจ้าเคยถามท่านจงเซิ่งว่าเหตุใดจึงรู้ว่าไก่ตากลมจะเปลี่ยนเป็นปลา ท่านจงเซิ่งกล่าวว่า “ปีก่อนได้ยินท่านลุงบอกว่า เพราะในเซี่ยงกัวมีเทพติงหม่า จึงรู้ว่าสิ่งนั้นมีการเคลื่อนไหวและจะต้องเปลี่ยนแปลง”
ใน《พิธีปี้ฝ่า》 มีการกล่าวถึงเทพติง เพียงแต่ว่าสำหรับวันธาตุทอง หรือเสือซ่อนติงเท่านั้น ต่อมาใน《คัมภีร์กวนจื่อเสินซู》 จึงได้ขยายความเชื่อมโยงจนครบถ้วนเป็นระบบใหญ่ อย่างไรก็ตามเทพติงก็เปรียบได้กับเส้นหนักในแผนภูมิเสี่ยงเซียน ซึ่งดีหรือร้ายยังอยู่ที่เทพและนายพล ไม่ควรละเลย
ความเปลี่ยนแปลงของลู่เหรินนั้นไพโรจน์เกินกว่าจะกำหนดรูปร่างได้ ถึงแม้จะไม่มีเทพติงเข้าไปในสายส่ง ความเปลี่ยนแปลงก็มิได้มีเพียงกฎเดียวตายตัว หนังสือเช่น《โม่จิ้งยา》《จิงอวิ่น》《เฉียนจือ》 ถึงแม้จะเรียบเรียงได้กระจ่างชัด เหมาะแก่ผู้เริ่มต้น แต่ก็ยังติดที่ยึดมั่นในแบบแผนจนเกินไป และพลาดในเรื่องการเขียนตามอำเภอ ซึ่งไม่ใช่ตำราที่ยืนยันด้วยการปฏิบัติจริง ชื่อของเค่อต่าง ๆ มักมีจุดที่อธิบายไม่ได้ เช่น สี่ข้างบนคร่ำข้างล่างเรียกว่าปราศจาก俸禄 ก็สมเหตุผล แต่สี่ข้างล่างเบียดข้างบนเรียกว่าตัดเชื้อ ความหมายนั้นอยู่ที่ใด? 《ติ้งเอ้อ》 กล่าวว่า “ข้างล่างคร่ำข้างบนเรียกว่าตัดเชื้อ เพราะข้างบนไม่อาจยอมให้ข้างล่างอยู่ได้; สี่ข้างล่างเบียดข้างบนเรียกว่าปราศจาก俸禄 เพราะผู้อยู่ต่ำกว่าไม่กล้าล่วงเกินข้างบน ข้างบนย่อมแย่งเงินเดือนของเขาไป” คำอธิบายนี้ค่อนข้างจะยืดเยื้อ ส่วนกวนอิงเจิ้น อวี่กล่าวว่า “สองเค่อนี้ต้องพิจารณาไขว้กัน โดยสรุปแล้ว หนึ่งคือการล่วงเกินผู้เหนือ หนึ่งคือการข่มเหงผู้ใต้ ล้วนไม่เป็นมงคล” ส่วนหนังสือ《โม่จิ้งยา》《เฉียนจือซู》 ใช้สองเค่อนี้ในการทำนายว่าบุตรเป็นชายหรือหญิง โดยไม่กล่าวถึงความเป็นอัปมงคลเลย เป็นเพราะเหตุใด? 《ซินจิ้ง》 มีบทขับกล่อมเรื่องทำนายชายหญิงว่า “เทพผู้ส่งสารคร่ำข้างล่างให้กำเนิดบุตรชาย” ฟ่านหลี่ กลางคืนดึกจึงเข้ารายงานต่อเจ้าผู้ครองรัฐเยวี่ย คำอธิบายดั้งเดิมอ้างถึง《เซวี่ยฟู่จิง》 ว่า “พระเจ้าแผ่นดินเยวี่ย ปีซื่อซื่อ วันซินซื่อ จะเป็นเวลาเฉิน ถึงเวลาไว้ผม สั่งให้ฟ่านหลี่เสี่ยงทายว่าพระสนมเจิ้งจะให้กำเนิดบุตรหรือบุตรี ฟ่านหลี่กล่าวว่า ‘เซิ่งกวงที่อยู่ข้างบนคร่ำข้างล่าง จำต้องได้บุตรชาย’” ส่วน《ซิ่วโจ่วจิน》 กลับเขียนว่าเดือนสี่ ปีซินซื่อ วันซื่อ ถึงเวลา เป็นไฟเซิงกวงคร่ำโลหะซีโหยว หากใช้《ถงกุย》 กลับเป็นวันติ้งเชา ปีซื่อซื่อ ถึงเวลา ไฟคร่ำโลหะซีโหยว 《อวี้ติ้งลู่เหรินจื้อจื่อ》 ก็ดำเนินตามนี้ แต่ข้าพเจ้าตรวจดู《เซวี่ยเจวี๋ยซู》และ《อู๋เยวี่ยชุนชิว》 ก็ไม่พบการเสี่ยงทายเช่นนี้ คัมภีร์ที่เรียกว่า《เซวี่ยฟู่จิง》 นั้นข้าพเจ้าไม่เคยพบเห็น ส่วน《ซิ่วโจ่วจิน》 นั้นมีข้อผิดพลาดอยู่ แต่หนังสือเช่น《โม่จิ้งยา》 กล่าวว่าบทขับใน《ซินจิ้ง》 มีอยู่ จึงได้เปลี่ยนเป็น “สี่ข้างบนคร่ำข้างล่างคร่ำข้างบน” เพราะเห็นว่าแม่นยำกว่า โดยไม่คำนึงถึงภัยพิบัติอันใหญ่หลวงนั้นเลย
วิธีการทำนายบุตรชายหญิงในแผนภูมิ เสี่ยวเซียน ทั้งหลายล้วนถือว่า ชวีจื้อ และ หยานซ่าง เป็นชาย, ฉงเกอ และ รุ่นเซี่ย เป็นหญิง จากการทดลองของข้าพเจ้ามา ชวีจื้อเป็นชายและฉงเกอเป็นหญิงนั้นแน่นอนมิอาจเปลี่ยนแปลงได้ แต่หยานซ่างและรุ่นเซี่ยหาเป็นเช่นนั้นไม่ ข้าพเจ้าคิดว่าคนโบราณเชื่อว่าไม้อยู่ตะวันออก ไฟอยู่ใต้ ตะวันออกและใต้เป็นทิศหยาง จึงให้กำเนิดชาย; โลหะอยู่ตะวันตก น้ำอยู่เหนือ ตะวันตกและเหนือเป็นทิศหยิน จึงให้กำเนิดหญิง หารู้ไม่ว่า เสิ่นจื้อเฉิน, อิ๋นอู่ซวี่, ซื่อโหย่วโฉว, ไห่เหมาเว่ย นั้นคือเครือ(จู๋) มิใช่ทิศ(ฟาง) ในเครือสามบรรจบนั้น ถือเทพแห่งเดือนกลางเป็นประธาน แล้วจื่ออยู่ในขั้วคานฝ่ายหยาง เป็นชาย อู๋อยู่ในลี้ เป็นหญิง จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมหยานซ่างและรุ่นเซี่ยจึงไม่เป็นเช่นนั้น? ปีก่อนพ่อค้าตะวันตก หวัง เจี๋ยอาน เสี่ยงทายเรื่องนางบำเรอที่ตั้งครรภ์ ได้เครือหยานซ่าง ข้าพเจ้าตัดสินว่าจะได้บุตรชาย กลับได้บุตรหญิง ส่วนญาติฮั่วเซี่ยเสี่ยงทายเรื่องนางบำเรอตั้งครรภ์ ได้รุ่นเซี่ย ข้าพเจ้าได้ตระหนักถึงหลักการนี้แล้ว จึงตัดสินว่าบุตรชาย และไม่ตัดสินว่าเป็นหญิง ภายหลังเย็นวันนี้ก็ได้บุตรชายจริง
การเสี่ยงทายเรื่องสิ่งของสูญหายต้องดูเทพเจ้าภายในหญิงแห่งสาขา จึงสามารถรู้ถึงสิ่งของที่สูญหายได้ผ่านเทพและนายพลบนสาขา ซึ่งข้าพเจ้าไม่เคยทดลอง จึงไม่กล้ากล่าวตามอำเภอ ตำราโบราณยังกล่าวอีกว่าสายปฐมคือตัวขโมยที่นำของไป ข้อนี้มีหลักฐานพบจริง แต่ก็ไม่ควรยึดถือทั้งหมด ปีก่อนครอบครัววังสูญเสียเครื่องประดับทองคำชิ้นหนึ่ง เสี่ยงทายได้เทพเทียนโฮ่วขับเคลื่อนด้วยเสี่ยวซื่อ และคร่ำโลหะซีโหยว รู้ว่าถูกผู้หญิงขโมย เพราะบนปีเกิดและขั้วมีสิ่งปราบไฟเซื่อหลายจุด จึงตัดสินว่าสามารถได้คืน ท่านครอบครัวเป้าสูญเสียหยกแกะสลักรูปวอก เสี่ยงทายได้วันปีงอู่ ปีเกิดบู๊ ขึ้นสามสาย เป็นเฉิน ซีโหยว ทูวู ข้าพเจ้ากล่าวว่า “สาขามาสู่แก่น ออกนอกแล้ว สายปฐมเฉินคือวอก สายสองซีโหยวคือหยก ปรากฏชัดในภาพนี้ และเข้าสู่ป่าปลายทูวูคือคลังไฟ ทูวูเป็นทาสพร้อมงูเหลือบ นี่คือทาสขโมยไปอย่างไม่ต้องสงสัย อย่าได้ถือว่าสายปฐมเป็นขโมย จงดูซีโหยวซึ่งเป็นเทพตะวันอยู่บนโลหะเฉิน แก่นคือบู๊ที่อยู่ข้างบนมาแทรกแซงเทพเจ้า จึงต้องได้คืนแน่นอน” สองเค่อนี้แม่นยำทั้งคู่ แต่น่าแปลก ที่หยกแกะสลักรูปวอกแห่งฮุ่ยโจวนั้น ปีต่อมาได้จากร้านค้าที่ฮั่นโข่ว ไม่รู้เหตุผลอันใด การเสี่ยงทายหยกแกะสลักรูปวอกที่หายนั้นคือเดือนสาม ปีอี่โฉ่ว วันที่ยี่สิบเอ็ด ถึงเวลเชิน
《จื้อหนานจานเหยี่ยน》 พอจะเป็นแบบอย่างได้ แต่เพียงเค่อหนึ่งเรื่องการเสี่ยงทายฮวงจุ้ยในวันอี๋โหย่ว กลับมีข้อควรพิจารณา และยังมีเค่อหนึ่งเรื่องคดีความที่วันและเข็มนาฬิกาผิดพลาด ข้าพเจ้าคิดว่าหนทางแห่งฮวงจุ้ยกับการเสี่ยงทายที่พำนักนั้น大体คล้ายคลึง ใช้ชื่อเค่อสำรวจดูภาพรวม ใช้สาขาเป็นแผ่นดิน ดูเทพเหนือสาขาเทียบกับแก่นสวรรค์ ดูการเกิด คร่ำ สมานฉันท์ แตกแยก จึงรู้ความดีร้าย ใช้สายส่งเทพและนายพลรู้ถึงการเปลี่ยนแปลงว่าช้าหรือเร็ว ยาวนานหรือชั่วครู่ ใช้เข้มแข็งหรืออ่อนแอกำหนดเรื่องประชากรและทรัพย์สิน ใช้บุตรหลาน ทรัพย์ และ俸禄ประกอบพิจารณา ความหมายของเทพและนายพลรู้ว่าบุคคลประเภทใดจะเจริญ ดูที่ปีศาจและคร่าอยู่ที่ใดรู้ว่าปีเกิดใดในสาขาและแก่นจะไม่เป็นมงคล หากทำได้เพียงเท่านี้ก็เพียงพอแล้ว หากจำเป็นต้องชี้ขาดว่าภูเขาลูกไหน ดินแดนที่ลมมังกรพัดมาที่ใด เขาใดเป็นเขียว มังกรใดเป็นขาว ลักษณะอย่างไร ทิศทางภูเขาอย่างไร ลานหน้า หลุมฝังศพอย่างไร วิธีนำน้ำอย่างไร ล้วนเป็นการอวดอ้างเพื่อให้คนงงงวย ในที่สุดก็เป็นเพียงการเดาสุ่มเท่านั้น ต้องรู้ว่า รูปทรงของภูเขาแม่น้ำนั้นไม่แน่นอน การเกิดคร่ำของเทพเจ้าประเภทนั้นมีหลักวิชา ไม่อาจแน่ใจได้ว่าจะตรงกันทุกจุด 《อวี้เท่า จินอิง》 ถึงแม้จะมีรายละเอียดมาก ก็ต้องเลือกใช้ตามความเหมาะสม (ภายหลังมีข้อความขาดหายไป)
อู๋อู่ ข้าพเจ้าก็มักจะตอบว่าลิ่วเหอ เพราะลิ่วเหอเป็นภาพของการพบปะและสามัคคี ปีก่อนมีบทความทดสอบเรื่องผู้ที่เดินทาง ซึ่งเป็นบทคัดสรรจากสี่คัมภีร์ แต่ปัจจุบันได้สูญหายไปแล้ว การเสี่ยงทายข่าวสารถึงแม้จะยึดถือจู๋เชวี่ยเป็นหลัก แต่เซิ่งกวง, ซิ่นเสิน, เทียนจี ก็สามารถพิจารณาร่วมได้ เมื่อได้จู๋เชวี่ยวางบนสาขา ข่าวจะมาถึงเร็วที่สุด หากวางบนแก่นกลับช้า เมื่อจู๋เชวี่ยเข้าสายส่งพร้อมพบติงหม่า ครบรอบสามบรรจบของจู๋เชวี่ยจะต้องมาถึงแน่นอน
การเสี่ยงโรคก็ต้องดูเทพเจ้าในประเภท ด้วย เมื่อเทพเจ้าไม่ปรากฏ ก็ทำนายตามวิธีปกติได้ ปีก่อนข้าพเจ้าทำนายโรคของมารดาคนหนึ่ง เห็นปีศาจข้าราชการแข็งแรงและไม่มีสิ่งควบคุม จึงคิดว่าไม่ดี ต่อมาอีกเดือนหนึ่งก็หายดี จึงตรวจดูเค่ออย่างละเอียด พบว่าเพราะสายส่งปีศาจข้าราชการให้กำเนิดปีเกิดและขั้วของผู้ถามซึ่งเป็นพ่อแม่ ด้วยเหตุนี้จึงคิดถึง《พิธีปี้ฝ่า》 ที่ว่า “พ่อแม่ว่างเปล่า เสี่ยงทายโรคพ่อแม่ต้องตาย; เสี่ยงทายโรคบุตรหลานไม่ต้องกลัว”
ท่านเหรากง เลี่ยงไช่ ถือ《ซินจิ้ง》 เป็นตำราลับ ท่านอู๋เจียหยุน ถือ《เว่ยอู้》และ《คัมภีร์กวนจื่อเสินซู》 เป็นตำราลับ ทั้งสองท่านเวลาสนทนาเรื่องลู่เหรินมักมีความเห็นไม่ลงรอยกัน อย่างไรก็ตามผู้ที่เข้าใน《ซินจิ้ง》 มักมีประสบการณ์ทำนายแม่นยำมากกว่า ข้าพเจ้าเคยเห็นการเสี่ยงทายของท่านอู๋ เฉพาะปีเจียจื่อ เดือนแปด วันที่สิบสอง วันปิงจื่อ เสี่ยงทายว่าจากมณฑลเซ่อานจะมีผู้ได้ตำแหน่งจู๋เหรินกี่คน ได้เค่อฟู่หยิน ท่านอู๋กล่าวว่า “ในนั้นห้าคน!” ข้าพเจ้าและท่านเหรา ไม่อาจเข้าใจหลักเหตุผลจึงถาม ท่านอู๋หัวเราะใหญ่ไม่พูด ต่อมาเมื่อประกาศผลก็เป็นจริงตามนั้น
ในการสอบครั้งนั้น เจียง หมิงจิ้ว (นามรอง หมิง) ได้ที่ยี่สิบ ก่อนนั้นเดือนหก วันเจียจื่อ เวลาเว่ยจื่อ เจียง เซี่ยงคุน น้องชายเสี่ยงทายเรื่องการสอบคราวนี้ให้เขา ตัดสินว่าเขาจะผ่าน ข้าพเจ้าและท่านเหราเห็นว่าชิงหลงการรบภายใน จู๋เชวี่ยว่างเปล่า จึงไม่กล้ารับรอง ผลสอบออกมา ท่านเหราจึงมาถามข้าพเจ้าว่า “นี่เป็นความผิดผู้ทำนายที่ไม่ใส่ใจถึงแก่น แท้จริงชิงหลงคือเจ้า ขุนนางที่มีฤทธิ์ และจู๋เชวี่ย...” (ที่ขาดหายไปสิบเก้าอักษร) วางบนปีเกิดและขั้ว สุดท้ายเห็นตะวัน อย่าถือว่ามู่กุ่ยเป็นหลุมศพ ข้าพเจ้ารู้สึกซาบซึ้งในความใฝ่รู้ของท่านเหรา ที่จากความพ่ายแพ้จึงได้ชัยชนะ นับเป็นหนทางที่ก้าวหน้า
เจ๋านกวนเค่อ ตำราหลายเล่มกล่าวเพียงว่าเหมาะกับการหลบซ่อน การหนี การเดินทาง การขับไล่เคราะห์ การผสมยา การเขียนยันต์ เป็นต้น หารู้ไม่ว่ายังเหมาะกับการทำสงครามด้วย 《ประวัติศาสตร์ห้าชั่วกษัตริย์·ชีวหวนจ้วน》 กล่าวว่า ผู้รับใช้เมืองอวี้โจวของจูเสวียน ตำแหน่งตูจื่อฮุย เมื่อเหลียงไท่จู่โจมตีจูจิ้นที่เหยี่ยนโจว ส่งชีวหวน ร่วมกับเหอหวยเกอ, หลิวชุ่น และคนอื่น ๆ นำหมื่นคนบุกเหยี่ยนโจว ชีวหวนเร่งไปยังโรงแรมที่รอรับรองทูต เพื่อตัดเส้นทางเสบียงของเหลียง ไท่จู่เที่ยวลาดตระเวนถึงจงโจว ได้เชลยบอกว่า ชีวหวนนำทัพมุ่งหน้าโรงแรมรับรองแล้ว ไท่จู่จึงเสี่ยงทายด้วยลู่เหริน ได้เจ๋านกวน เห็นว่าเป็นมงคล จึงคัดทหารชั้นยอดรีบไปร้อยลี้ มุ่งหน้าไปถึงโรงแรมรับรองก่อนเพื่อสกัดชีวหวน แต่พวกเขาเดินหลงทางในเวลากลางคืน ถึงตอนเช้าที่จู๋เหย่ พอดีเจอกองทัพชีวหวน จึงโจมตี กองทัพชีวหวนแตกพ่ายใหญ่ ไท่จู่ไล่ต้อนอย่างรวดเร็ว ชีวหวนเห็นหนทางสิ้นสุด จึงขึ้นบนเนินเขาร้องเรียก “ข้าคือชีวหวน อย่าฆ่าข้า” ไท่จู่ควบม้าไปรับตัวเขาไว้
ตู้จู้เค่อ นั้นเป็นอัปมงคลยิ่งที่สุด ตำนานของเส่า กง เมื่อผู้อื่นเสี่ยงทายการค้าขายได้ตู้จู้นี้ ควรเดินเรือไม่ควรเดินบก หากเดินเรือจะได้กำไรทวีคูณ คำกล่าวนี้ข้าพเจ้ายังไม่เคยลอง และไม่กล้าถือว่าแน่นอน วันก่อนในหมู่บ้านมีผู้ใช้เงินส่วนตัวไปกับการงานส่วนรวม แล้วมาถามข้าพเจ้าว่า ทางราชการจะยอมใช้คืนหรือไม่ ได้ตู้จู้เค่อ ข้าพเจ้าตอบว่า “มีการเปิดทางรับภาระหลายชั้น เล่นคำว่าขาเดียว เจ้าคนเดียวที่สูญเสียทรัพย์ บ้านเมืองไม่ยอมรับคืน” อีกทั้งท่านจางซู่ตงแห่งลิวอัน ปีซินเว่ย เสี่ยงทราบการแทนที่ดูแลท่าเรือลิ่วฮั่ว ได้ตู้จู้เค่อ ข้าพเจ้าว่า “ขาเดียวเดินลำบาก มีการเปิดทางเสื่อมเสียหลายชั้น แน่นอนว่าไม่สมหวัง สาขาเป็นกิจการร้านค้า เมื่อโดนโชคร้ายจึงกลายเป็นท่าเรือร้าง สายส่งพ่ายแพ้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าไม่มีทาง挽回” สองการทำนายนั้นแม่นยำทั้งคู่
ตู้จู้เค่อทำนายเรื่องการบาดเจ็บของบุตรหลาน เดือนสาม ปีเกิงเฉิน ชายคนหนึ่งเสี่ยงทายว่าประตูหอพังแล้วเป็นมงคลหรือร้าย (ส่วนนี้ขาดหายไปสิบกว่าอักษร)... ในบ้านมีเจ็บป่วยห้าคน วันนั้นเป็นวันเริ่มต้นฤดูร้อน ไส้ลั้งหลายชั้น รวมกับลิ่วเหอ อันตรายถึงขีดสุด
เอ้อฟานเค่อ ตำราหลายเล่มกล่าวว่าเป็นอัปมงคลอย่างยิ่ง ข้าพเจ้าทำนายเรื่องเลื่อนตำแหน่งให้ผู้อื่น กลับไม่เห็นว่าจะมีความร้ายแรงใหญ่หลวงตรงไหน คิดว่า ริงเซ่อคือตะวัน รู้ง่าย ส่วนเยว่ซู่คือจันทรา ซึ่งจันทรามีการช้าเร็ว การผ่านเรือนดาวของมัน มนุษย์เข้าใจยาก ตำราโบราณว่า ต้นเดือนอ้ายเริ่มที่สือ ต้นเดือนสองเริ่มที่ขุย เป็นต้น แต่การเสี่ยงเพศบนฟ้าจันทราในตำราต่าง ๆ นั้นถูกสืบทอดต่อ ๆ กันอย่างไร้การตรวจสอบ คำกล่าวว่าดวงจันทร์ในเดือนนั้น ๆ อยู่任一宫ไหน ก็ไม่เคยตรงกับความเป็นจริง แล้วยังกล่าวหาว่าอัปมงคลใหญ่หลวง รู้เลยว่าไม่ได้ต้องการให้แม่นยำจริง แต่เพียงสืบตามคำกล่าวเก่า ๆ เท่านั้น สรุปคือ เอ้อฟานเค่อนั้นมาจากซานเจียวเค่อ หากได้ซานเจียวเค่อ ต้องตรวจสอบปฏิทินสุดท้ายของเจ็ดดาว ณ วันเวลานั้น จันทราเคลื่อนผ่านจริง ๆ อยู่ในเรือนจื่อ อู้ เหมา โหยว และเป็นตัวจุดชนวน จึงจะไม่ผิด
เทียนโข่วกัว เมื่อจันทราเคลื่อนมาอยู่เหนือเซินและตาย กัวนั้นคือจันทราเคลื่อนที่ เหนือเทียนกาง ทั้งหมดต้องอิงการเคลื่อนผ่านตามปฏิทินสุดท้ายของเจ็ดดาว ไม่ควรทำแบบลวก ๆ
เสี่ยงเพื่อสิ่งหนึ่งแต่ผลปรากฏอีกสิ่งหนึ่ง ในวิชานี้พบมากที่สุด จดจำได้ปีอู่อู่ เดือนเจ็ด ข้าพเจ้าอยู่ที่หางโจว ยฺหวีเหมยปั๋ว ผู้ถวายพระราชกุศลแห่งเต๋ออัน เสี่ยงทราบการเข้าสอบเมืองหลวงปีหน้า ได้วันปิงจื่อ ฟ่านหยิน, เทพมรณะ อยู่บนแก่น ไฬ่ชี่ เข้าสายส่ง ล้วนเป็นปีศาจข้าราชการของวัน มักเป็นเด๋อเจวี๋ย ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า “เค่อนี้เพื่อการสอบ แต่กลับตอบเรื่องการตายของคนในครอบครัว” ท่านตกใจถามว่าใคร ข้าพเจ้าไม่กล้าพูดตรง ๆ จึงตอบว่าเป็นพี่น้อง เป็นต้น แต่โดยส่วนตัวพูดกับเพื่อนข้าพเจ้า หวังชื่อกง และ ท่าน เถา ซื่อกงว่า “ท่านเหมยปั๋วอยู่ได้ไม่เกินสิบวันแล้ว” สิบวันต่อมา ท่านก็ถึงแก่กรรมที่วัดจู๋ซี ในทุ่งนอกเมืองจริง
อีกทั้งปีเกิงเฉิน เดือนสิบสอง ข้าพเจ้าพำนักที่อี๋เจิง พี่ชายเผ่าจ้ายเฟิง เสี่ยงทราบการรอตำแหน่งขุนนางปีหน้า ได้วันเหยินซวี่ ฟ่านหยินเค่อ เด๋อซัง ลู่เจวี๋ย ปีศาจขึ้นที่สามและสี่ และเทพมรณะไฬ่ชี่ทั้งสองอยู่บนแก่นและสาขา เป็นลางร้ายใหญ่ ข้าพเจ้าเห็นควรชะลอเรื่องซื้อตำแหน่ง และรีบดูแลสมาชิกในครอบครัวพร้อมทั้งรักษาตัวเอง เพราะปีเกิดเหยินเซินขึ้นที่ โยง เป็นการเข้าเล่นงาน โชคไม่ดี และปีศาจสาขา? เกรงว่าสตรี?... (ที่ขาดหายสิบกว่าอักษร) จำได้เพียงว่าแม่ยายของเขาปฏิบัติดีต่อเขามาตลอด ปีต่อมาฤดูร้อนนางกลับผูกคอตายโดยไม่รู้สาเหตุ พอถึงเวลาไร้สติรอบแรก ร่างจึง... ห้ามมอง ถึงวันที่หก ก็พูดว่า “ประหลาดแท้!”
สรุปคือเมื่อเรื่องสำคัญใกล้ตึงเครียด เทพสวรรค์จะไม่ตอบเรื่องที่ถาม แต่จะบอกเรื่องที่ยังไม่ได้ถาม เหมือนดังเทพกล่าวว่า “อายุขัยหมดแล้ว จะไปหาเกียรติยศทำไม”
ไม่เพียงแต่เสี่ยงเรื่องนี้ได้เรื่องอื่นเท่านั้น ยังมีผู้ที่มากามโดยคิดในใจหลายเรื่องด้วย แท้จริงหารู้ไม่ว่าเทพและนายพลได้บอกหมดแล้วในเค่อแรก ต้องฉุกคิดได้ นี่คือความหมายของคำที่หวังหยวนจื้อ กล่าวว่า “คนเราถามเพียงเรื่องเดียว หารู้ไม่ว่าเค่อนี้ถามได้ทุกเรื่อง ตัดสินได้ทุกเรื่อง เพราะผู้มาเยือน ล้วนถูกเก็บครบทุกส่วนของชีวิตเขาเอาไว้ในเค่อแล้ว”
ปีอู่อู่ เดือนแปด หลังจากสอบเน่าเสียในมณฑลเจ้อเจียง หลิว ซูฉี แห่งหลานซี ในวันที่สิบเก้า วันเกิง ซวี่ เวลาจื่อ รายงานว่าเสี่ยงทราบว่าบิดาปีเกิดจี่โหย่ว นอนป่วยอยู่บ้านปลอดภัยหรือไม่ จากนั้นเวลายัง ใช้เสี่ยงทาว่าตัวเองปีเกิดปิงจื่อ จะสอบผ่านในปีนี้หรือไม่ ข้าพเจ้าเห็นเค่อแรกเวลาเฉิน คือวันจื่อ มีแก่นสวรรค์เป็นผู้ใหญ่ เสนอได้ชิงหลงเล่นน้ำ สายปฐม บนตัวชั่วโมงเหมา เป็นพ่อแม่ สายกลาง ชั่วโมงเซิน คืออายุวัฒนะ สายปลาย ชั่วโมงจื่อ คือจักรวรรดิของเขา จึงรับรองได้ว่าอยู่ดีมีสุข บนปีเกิดมีสุสานชั่วโมงโชว ซ่อนเทพติง ก็แค่คอพอกโตเป็นปัญหา แล้วเพราะชิงหลงเล่นน้ำ หมายถึงเหตุการณ์ฝ่ายตะวันออก จื่อ เป็นบุตรหลาน เกิดจากบุตรหลานจึงมีงานฝ่ายตะวันออก จื่อเป็นปีเกิดของซูฉีซึ่งทรงพลังความเจริญรุ่งเรือง เพราะเหตุนี้ในวงรอบปีจึงได้เผ่าลงเต็มดวง ปีเกิดและกุญแจสำคัญรวมร่างกับต้นเดือนสาขาก่อตัวเป็นสุสานของบุตรหลานน้ำ จากนี้อีกมีเหตุการณ์เนื่องด้วยบุตรหลานและหลานบังเกิดเหตุจึงเกิดงานฝ่ายตะวันออก แม้จู๋เชวี่ยไม่ปรากฏ แต่กลับลงบนดวงจันทร์เรือนเพื่อเพิ่มอายุวัฒนะ เพราะเค่อแรกเวลาเฉินนั้น หมายถึงการสอบตกแพ้อีกครั้ง ฉะนั้นจึงไม่ต้องถามถึงเค่อที่สองก็รู้แล้ว ในการสอบครั้งนั้น เขาได้ร่วมสอบจริง บิดาของเขาเป็นโรคไฟหลง แต่ปีนั้นยังอยู่ดี
นักเสี่ยงทายในแถวฮุ่ยโจวของข้าพเจ้า เวลาทำนายโรคไม่พูดดีหรือร้าย แต่จะกล่าวถึงการเซ่นไหว้บูชาเป็นหลัก นี่เป็นธรรมเนียมที่ย่ำแย่มาแต่เดิม อย่างไรก็ตาม《โจวอี้》 มีถ้อยคำว่า “ใช้การเสี่ยงทายของหมอผี” จึงไม่อาจกล่าวว่าผิดทั้งหมดได้
ปีเหรินจื่อ เดือนเว่ย วันเกิงเฉิน เวลาเว่ยจื่อ มีผู้เสี่ยงทราบไว้ อาพี่คนหนึ่งเกิดปีปิงหยิน ป่วย ข้าพเจ้าจึงเห็นว่า แก่นสวรรค์ถูกวางลงที่เสี่ยว แต่เสี่ยวก็กลับวางบนเสิ่นอีกที และรวมหมายประจำวัน ทั้งลงบนแก่น ตั้งแต่นั้นก็เป็นโรคมาจากทิศตะวันออกเฉียงใต้ เสี่ยว เป็นสตรีนั่งปกติ ว่าสวมชุดขาว แปดเฉพาะเจ้านกพิราบ มีสุสานชั่วโมงโส่วจุดชนวน ถึงจะมีใจเจ้าชู้ แต่ก็ไม่ได้ลงมือ เกรงว่าไปพบหญิงไว้ทุกข์ทางตะวันออกเฉียงใต้แล้วใจสั่น จึงเป็นโรค เสี่ยวเป็นพลังมีชีวิต ไม่ใช่ปีศาจ แต่แก่นและสาขามีคือคนไร้กำลังจริง เสี่ยวเงียบเดิม แม้จะมาสร้างกำลังกดดันแก่น ถือว่าผีสามีมันขึ้นใส่ เมื่อโรคเกิดจากสามีของสตรีไม่มีภัย นั่งประจำเส้นเอ็นต้องเซ่นและบูชา เปิดบายพาสหลายชั้นควรบำรุงจึงหายเอง ชายคนนี้กลับมาจากนอกเมือง เดินมาถึงสะพานจิวซาผ่านหญิงในชุดไว้ทุกข์ พูดจาหยาบคายสองสามคำ ถึงบ้านก็ทรุด ป่วยหนักขึ้นทุกวัน ครอบครัวมาถาม ความคำถามเขาและได้คำตอบ จึงไปถามผู้ร่วมทางจึงรู้ความจริง วันต่อมาผู้ป่วยเพ้อฝัน เหมือนผีสามีของหญิงม่ายเกาะร่าง ดุด่าเขาที่พูดหยาบคาย ครอบครัวได้เซ่นไหว้พอมีทีท่าดี ประกอบกับยาบำรุงก็หายป่วย
ปีเดียวกันนั้น เดือนเจ็ด ชายคนหนึ่งปีเกิดเหรินเฉิน กลับมาจากเมืองอู่หลิงพร้อมโรคภัยที่ติดมาจากผู้หญิง หลานชายของเขามาเสี่ยงทราบ เวลาวูจะ辰 ได้วันไป่ จื่อ ผู้ส่งม้าสายส่งเป็นจื่อ เหอ ทูวู ข้าพเจ้าเห็น เธอทุ่งวันหยุด? เทพมงคล ฮุย? และ ดวงตาแห่งสวรรค์ จันทราอยู่ในราศีของตนเริ่มสายโช้ครู ไม่ว่า เทียนหมู่ หน่วงจิตมาร ข้าพเจ้าจึงกล่าวว่า หญิงที่ตาย เดิมจับติดร่างเจ้าแล้ว อย่านอนไม่ตื่น แก่นของเจ้าพร้อมอยู่บน แก่นของเจ้าเหนือไป แต่พอรักษาแผลแล้วสูบเอาระมาณ สักระยะจึงควบคุมตัวมารถึงเจ็ด ขึ้นสาย..อุณรักษ์ครบ ทำนายลางน่อ เมื่อกลางคืนสุดท้ายของเชื้อไฟไร้สาย เมื่อ ข้าอยู่ศึกษาว่าห้าม ปราชญาโบราณ ไม่เขตภูมิ ข้าพเจ้าเห็นกลางเป็น ตนเอง ลิ่วเหอวิสัย ทิศใต้ผีชาย กระดูก เดินทางลุ่มหลงไปไหว้รูปปั้นงดงามในวัดดอกไม้ ใจลุ่มหลงขึ้นมา จนต่อมาป่วยหนัก เมื่อได้ทำพิธีส่งวิญญาณแล้วก็หายโรค เห็นได้ว่า ในโลกนี้มีผีและเทพอยู่จริง การพูดจาและกระทำของคนเรา ต้องระมัดระวังทุกขณะ
สิ่งประหลาดนั้นเป็นเรื่องที่ขงจื้อไม่พูดถึง แต่เมื่อปรากฏในเค่อและสายส่งแล้ว ไม่อาจไม่บอกผู้อื่น เพื่อให้เขาหลบเสี่ยง เอ้อ ปีซินโหย่ว เดือนห้า มีคนแซ่เจิ้งเสี่ยงทราบว่า บ้านเขาจะได้บุตรเมื่อใด ข้าพเจ้าเห็นพลังตาปีศาจ ลงบนแก่นพร้อมเทพติงคร่ำบุตรหลาน ตัดสินว่าบ้านเขามีสิ่งแปลกประหลาด จะมีบุตรได้ยาก เจิ้งกล่าวว่าปีที่แล้วไปกราบไหว้ที่เขาเก้าฮัว รู้จักเอาเรื่องประหลาดกลับมาบ้านไม่รู้ตัว วุ่นวายไม่หยุด ยิ่งเวลาสามีภรรยาอยู่ด้วยกันก็ยิ่งวุ่นวาย ข้าพเจ้าตอบว่า สายกลางและปลายล้วนว่างเปล่า เดี๋ยวไม่นานก็หายไปเอง พอไปแล้วถึงจะมีบุตร ต่อมาเป็นจริงตามนั้น
ปีฉลู เดือนเก้า ข้าพเจ้าอยู่หลานซีอยู่ มีนักศึกษาปริญญาตรีสามห้าคนเสี่ยงทราบบ้านพัก หนึ่งในนั้นแซ่หลาน เสี่ยงได้ ตาปีศาจ อยู่ในสาขา และประกอบด้วยไฟประหลาด เงาแสง จุดเดิม ข้าพเจ้าตัดสินว่า ในบ้านมีสุนัขจิ้งจอกสาปปล่อยแสงไฟ คนเหล่านั้นชื่นชมและขอวิธีขจัด ข้าพเจ้าแนะนำให้ทำความดีกดไว้ ตอนนี้ไม่รู้ว่าเป็นอย่างไรแล้ว สองเค่อนี้ regrettably ไม่ได้จดวันและเวลา
แม้แต่ตาปีศาจไปถึงแขนง ก็ยังมีที่ไม่ตอบสนองจริง
ปีปีนั่ง เดือนสี่ วันอี๋เว่ย มีญาติชื่อซีเสียน เกิดปีเกิงอู่ เสี่ยงทราบ ประทับ ได้ฟู่หยินเค่อ ไป่ฮู สวมตาปีศาจที่อยู่บน จำนวนที่เคลื่อนขยายวง กล่าวได้ว่ามี ศพลับ เป็นภัย สายส่งล้วนเป็นทรัพย์ คร่ำปีเกิดขั้วจื่อ ของน้ำ โชคล้ำ ตัดสินว่าไม่ควรอาศัย ซีเสียนหยิบออกจากแขนเสื้อ ต้นฉบับเก่า ที่สิบกว่าปีก่อน หลวงพ่อลั่ว จื่อเสี่ยง บ้านเขา ได้ ปีติ้ง เหมา. 且 หยุดเวลา. ก็เหมือนกันฝิ่น สรุป ที่ไม่อาจ อยู่ บ้านตำบล เมื่อนั้น ทั้งหน้าเรื่อง แต่คนว่าอ.. แต่ว่าบ้านเขาไม่มีเสียงรบกวน หรือเรื่องวิปริตเลย เพียงคนในบ้าน ลดน้อยลง เปล่าเปลี่ยว ข้าพเจ้า วรรคต่างๆ ซีเสียนตาย ปี -ซิงซู ไม่ว่าเรื่อยศพลับ ผลสุดท้าย มิอาจหยั่งรู้ได้เลย
罗日亭先生学识渊博，通晓医术，精于六壬。每逢疑难杂症必以六壬决断，徽州人称他为"半仙"。我家乡离先生居所仅二十余里，可惜未能登门求教，实在是一件憾事。我姐夫的之父汪又瞻先生少年时得了一种怪病，耳中仿佛听见有人说"齐桓公、晋文公，皆霸诸侯也"，眼中便看见一个"霸"字，起初很小，后来逐渐变大，直至铺天盖地，人便晕厥过去，次日方醒，即使眨眼也能看见此字，每月发作三五次。众医都说不清是什么病，于是请日亭先生来诊治。先生诊脉后占断说："这是怪痰作祟！不必服药，应当饮高粱酒百斤便可痊愈。"遵照他的话饮用，不到百日已然痊愈，便不再喝了。一天在别处遇见日亭先生，告诉他未饮满百斤便已痊愈。先生说："你的病虽然好了，但饮酒未达数量，病根终究未除，老年将因喉痰而亡。"后来到了七十八岁果然如他所言。他脉理与术数之精妙竟至于此。
距呈坎县五里有个叫杨干的地方，有位王牧夫先生，六壬之术尤为精湛。先生名谦，号师孝，又号种道道人，长期客居维扬，前来求占的人门外鞋子常满。著有《六壬占验存略》两册，断法特别注重取象，与吴稼云先生见解相同。他的贵人起例方面，壬日全在白天用卯、夜间用巳，其余日子与各版本相同。他论行年时，偶尔取行年上神之上神，令人不解。比如六十岁行年在丑，丑上见巳，不以巳论吉凶，而以巳之上的酉来断吉凶。
都转卢雅雨先生名见曾，也懂六壬，曾请牧夫先生占升迁。辰时丑将得丁卯日，三交课，三传为酉子卯。卢公认为三传递生，有人举荐必定升迁。先生说："生我者闭口，不能公开举荐。况且年命皆在未，乘戌空亡，不能落实，如何能升迁？三传只是大概之象，年命才是切己之事。"后来果然未能升迁。丙子年九月占课，壬午年冬告老还乡。而同按年命乘空而不实这一说法，开辟了一种新的法门，我曾试用过，颇有应验。他说的闭口不能显荐，也属于《毕法》没有涵盖的内容。
家惠苍小阮爱好六壬，常借各种书给我，等他任山东固堤店巡检时，还寄来牧夫先生论六壬的几则论述。现在从箱中检出，完整记录于后，以免遗失。
牧夫先生说："生合有情，必搜其本。刑克无情，必究其根。则富贵穷通，可以据数而言之矣。天时者动也，吉凶悔吝生乎动。时，一念之动也；未动之前阴含阳也，既动之后阴阳分也。一念之动之先，阴阳未分，吉凶何由而见？既动之后则为先锋，得推而测之者矣。一念之动，不可不慎也。推测之法有五：一曰诚意，意不诚则精神荒乱；二曰静心，心不静则妙人难通；三曰观理，理不观则专一隅；四曰测向，向不测则论雷同；五曰推义，义不推则数同胶柱。"
"数之吉凶虽系于占类之所向，而数之变化则在乎卜者之精粗。神以五气旺衰而告之卜，以六义吉凶而明之干支，犹未卜占也。神明之告之行之，求其权在于卜师。神告吉而师测以凶，神告凶而师测以吉，此谓之心不静而误占人不浅矣。圣贤之理非止一隅，而学者之心粗只宜两片。遂使神化轧粘，奇文隐合，此又非占者之过，乃学者胶柱鼓瑟也。故先贤以未卜之先，以观其动，于其坐立之处以察其方位。然后洞察正时，详格值事，合乎干支三合年命，而四方八面玲珑剔透，不使丝毫窒碍为遗恨也。学子用如是断，能事毕矣。戊辰又七月牧夫王谦识。"
牧夫先生又论行人之占说："行人知其何时为，马临鬼地识其端。盖鬼者病也。"又解释《中黄经》十一月丑将甲午日午时占行人，年四十二岁，干上酉乘勾陈，三传酉辰亥。《中黄经》以贵人逆转取卯为门，门上神戌中有辛舍克日、克行年上寅，又寅是酉舍克日克行年，主不归。牧夫先生则说："此主行人在远即不能来，况身有官非口舌勾留如何得动？况干乘马作鬼，行年入墓，上见德禄恋他乡，何能得动也？"
《心镜》占行人不知何方法，专看行人之行年所临处定吉凶，《指南》遵循此法。若不知行年则以支上神详断，此法出自《龙首经》。《龙首经》说："若不知行者年，以日为行处，以辰为行之地。日之神阴与神之神阴，与吉神与凶神并即凶。"按《龙首经》看日干日支甚是，以辰为行处尤为确切。我认为即使知道行者行年，也应当参看日辰，而辰上之神连同第四课都可测其所在。
读《龙首经》可知古人即以六壬选择，如今只有张九仪在用，他所著《仪度六壬》又比《龙首经》更为详尽。《通书》中的不将日宜嫁娶以及人道、天道日、游神等起例见于《龙首经》，而选择之术岂非数典忘祖已久了！
问：疑《龙首经》不知出于何时。观《吴越春秋》中伍员、范蠡、文种诸占，只引《金匮》《玉门》而不及《龙首》。到葛洪《抱朴子》才有《龙首经》之名，颜之推《家训》也提到它，那么此书大约出于晋代吧？近见孙湄如先生刊本《自序》说"考其官衔，知为汉人遗书"，之前的疑惑顿时消释了。
宋仁宗最嗜好六壬，所以当时学习此术的人很多，而以元轸、苗公达为最。到徽宗、高宗时，邵彦和一出，又超越诸人之上。理宗时有凌福之等人本邵公之法作《毕法赋》，于是诸法完备，至平至当，一扫疑神疑鬼的习气。到了本朝，则用六壬、三命等术考试司天台的学生。当时有徐次宾精于此术，著有《一字诀》《玉连环》，都是六壬一脉相传的。至于《凤髓灵》的节外生枝，《六壬通元》的师巫邪说，更有一些一知半解之人偶然凑合便立为法，难怪书越多而道理越发晦涩。北齐颜之推说："世传之书皆出于流俗，言辞鄙浅，验少妄多。然哉，然哉！"
邵彦和先生所著《口鉴》，今已无完本。《断案》散见于各书者不多不全。我三十年来从徽州到杭州、到苏州、到扬州，各处搜罗，仅得二百余课。其断语被后人改窜的情况时也有之，这正是凌福之所说的"后人恣己见，作繁文以杂其真者"。考他自占动静一课，可知先生是衢州人。但查《衢州府志》没有他的姓名。曾托在衢州的旧识访求此公遗书而长久未得。读杨忠愍公年谱，知他通三式之学，可见此学亦为君子所不弃。晋之戴洋，唐之李靖，元之刘秉忠、耶律楚材，明之刘青田，都粗略掌握此学。本来就非孤陋寡闻之辈所能精通的。
我所见各书谈论精于六壬的人，《吴越春秋》则记载子胥、少伯、文种、公孙圣，《晋书》则记载戴洋，《龙城录》则记载冯存澄，《五代史》则记载梁太祖，《夷坚志》则记载蒋坚，《稗史》则记载允升、尧山堂，《外纪》也记载朱允升，《徽州府志》则记载程九圭，《松江府志》则记载陈雨化，《苏州府志》则记载徐大衍、皇甫焯，《元史》则记载刘文成。然而古今书籍中谈论精于六壬者应不止这几人，只可惜我没能见到。
马端临《文献通考》论六壬说："近世宁黾消息，而此术甚行。"又说："《五代史》《金銮密记》皆极言其验。"他所说的《五代史》还只是指《贺环传》而言，而《金銮密记》我所见的都是摘本，不知全本中所载如何。
《毕法》以丁神带月厌、天目、飞廉、大煞、墓库、螣蛇而为本命者，宜祈祷上天星辰，方可免其凶灾。天网自裹宜祈祷本命星辰。鬼临三四宜去邪作福，墓虎临支宜召法官行遣。这本来是本于邵彦和为伊知县占课而触类旁通的。那一课是癸亥日未将亥时，干上酉，三传未卯亥、常贵勾，龙戌加寅命，阴巳加行年。邵公命他露天谢罪七日，寿可稍延，但未说明原因。我以浅见揣度：大概巳为日德生气，宜修德；乘太阴为祷祝；太常乘未发用也是祷祝，加于亥上，亥为天德，宜露天谢罪；中传贵人乘神祗乘太冲而制鬼，所以寿可稍延。其余见于《断案》中。邵公为应贡元占前程，知他阴德宏大，贵寿两全。为应秀才占前程，知他孝义有亏，寿元不久。这实在是从课象中观察出来的，并非附会之说。
我屏山大兄往年也研习六壬。己未岁在金华时，曾为家云友先生占寿数及终身，得干上亥水作太阴生壬，断他得冥冥中的默默保佑。云友因此说："十六岁时梦见到了一处，遍地堆满书籍，随手抽阅，恰好看到自己名字上下注着程起隆，字云友，国学生，妻祝氏，三子一女，寿六十一。"醒来后告诉别人，半信半疑，后来一一应验不差分毫。那么寿数只有六十一了。果然到了六十一岁患痢疾十分危重，自认为必死，坚决不肯服药。有一天请他的堂弟寄巢先生到床前说："刚见一人手拿一片纸，上面写着'程起隆有施药施棺施阴骘文之小善，准延年一季'，那么现在可以不死了吧？一季为三个月，如今说延年一季，意思莫非是三年？"第二天他的痢疾渐渐停止，服药后便痊愈了。果然延寿三年而寿终。可见果报之不虚，而太阴生干得到冥冥中的默默相助，信而有征。
歙县有叔侄二人，交相作恶，教唆争讼、诈骗钱财、欺压孤寡，坏事不可胜数。其侄尤其多淫恶之行，乡里人怕他如虎。戊午年夏天，有个常遭他欺凌的人占问此二人是何结局，得甲寅日返吟课。干为叔、支为侄，这是固定的对应。各自受申克，既为死神又兼暗鬼，德丧禄绝，蛇虎纷纷，岂能长久？后来过了两年其侄患病，众鬼附身，其中有一个女鬼尤其凶厉。原来这女子遭他淫污后被丈夫知道，推入河中淹死。又有他亡兄也来索命。原来乾隆五十七年汪里太为人回家葬祖，其兄分办酒席兼有资财，他便唆使其兄与人争讼，借此把钱卷入自己囊中，致使兄长含恨而终。后来他又欺凌兄长的儿子，所以兄长心有不甘。患病一个多月，垫草卧地，用木盘盛食，趴着啜食，哼哼作猪声而死。他的叔叔见到侄子如此下场，第二年去九华山进香，大约是想忏悔。到了羊叉这个地方，忽然回头对同伴万官说："人人都说我是黑心不能进香，如今我为什么来？"话刚说完仆倒在地而僵死，天忽然大雷电刮风，尸体随即溃烂腐臭。他家人得到凶信后，抬着棺材前去迎尸，却在路上走岔了，仍将尸体背在背上，现出一道青紫痕迹，人们以为是灵官鞭打的。
丙辰年五月丁巳日，我为丙寅命人占卜怙恶不悛之人收成如何。得干上申，三传申酉戌，合朱蛇，从申酉金而入火库。命上又见败神，知其必败。兼带火鬼、火煞、死神、死气，命上卯为血忌，以为不出七年当患火痰血光而亡。谁知他是持刀将手足划破向一个姓汪的人讹诈，直到经官理论，大耗钱财，而划破之处血流不止，精神日渐消乏，恹恹而亡。我才恍然大悟：申金发用，刀也；酉为小刀，也为血；酉戌相害，酉卯相冲，戌为足，卯为手，手足受伤也。初传从干上发出，引出许多不美之事，是自戕之象。六合而变成蛇雀也。申为官符杀，所以打官司。更奇怪的是，临死之前数月喜欢蹲在地上，仰头看人如狗的样子。每次外出，群狗常常吠叫咬他。这岂非戌为末传墓干之故吗？因此详细记录，也可当作果报观之。
我友郑体功先生长于考据之学，曾取邵公断案一一疏通说明其所以然。所疏的应贡元一课尤其详细，启发人心智不浅。又校对《心镜》全部赠与给我，扬州卢继塘先生见了敬佩不已。
张继秀先生名维桢，戊申副贡，"又塘"是他的外号。写文章敏捷，顷刻之间便成一篇。专攻天文，兼精三式之法。阮芸苔先生还是诸生时曾向先生问终身之事，先生曾许他做两广总督，如今已如所言了。而先生谦逊自抑，说当时没有说过这样的话。
先生与泰州团蕉墩先生交好，团先生也擅长六壬。曾说："占乡试会试，课象虽吉，倘若有一处不善，便不可轻许。"继塘先生曾拿此话来勉励我。我按其说法验证，确实如此。曾为人占得朱雀空亡而不得地者、年命上神冲克朱雀者、占乡试得木局者、占会试得金局者、干支并乘败神者，纵然帘幕青龙等吉神入课传，也无益处。
六壬金口诀以方传为主，观其神将遁干而占吉凶，也颇有应验。可惜其下卷歌诀不够醒豁，所以研习的人很少。从前屏山大兄曾用它来射覆，似乎比大六壬更精确。又曾用于考试占测，只要得天官不受伤而克遁干的，名为官动，必会考中，屡次应验。最近在继塘先生处见到《鸦池经》一册，也并不是金口诀的言辞。
金华府入咏门外有个姓马的人，丙申年春向屏山大兄占流年，大兄说："此课极凶，夏天有跌扑之灾。"因为驿马克干，又带跌扑煞。马姓在府中任房科之职，府堂地基很高，台阶有数十级。有一天马某人失足跌下，二便出血，被抬回时就说"奇哉！"
六、神机兆于动。 อาจารย์อู๋เจียหยุนให้ความสำคัญกับ"初傳" (ฉู้จวน) และ"丁神" (ติงเสิน) โดยถือว่า"動" (การเคลื่อน) เป็นแกนกลางของการตัดสินภัยพิบัติและความสุข เวลาที่แท้จริง (正時) คือการเคลื่อนไหวของความคิดแรกเริ่มในจิตใจ 初傳คือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงในโครงกุล่าง 丁神คือตัวเร่งการเปลี่ยนแปลง เมื่อทั้งสามรวมกันจึงจะสามารถจับจังหวะของภัยพิบัติและความสุขได้
七、正時之誠，占卜之基。 ผู้เขียนเน้นว่า"六壬ให้ความสำคัญที่สุดกับเวลาที่แท้จริง (正時)" ซึ่งต้องรายงาน"ตามปาก"ทันที หากชะลอแม้เพียงเล็กน้อย โอกาสจากสวรรค์ก็จะสูญหาย เบื้องหลังนี้คือการรับรู้ทางจิตวิทยาอย่างลึกซึ้ง: ความคิดแรกในปัจจุบันขณะ (当下第一念) บริสุทธิ์ที่สุด และสามารถสั่นพ้องกับจังหวะจักรวาลได้ดีที่สุด อาจารย์มู่ฟูยังจัดให้"ความจริงใจ (誠意)"และ"การทำจิตให้สงบ (靜心)" เป็นสิ่งสำคัญอันดับหนึ่งในการพยากรณ์ ความแม่นยำของการพยากรณ์ขึ้นอยู่กับสภาวะจิตใจของผู้พยากรณ์
จากการบูชาดวงอาทิตย์สู่วิทยาศาสตร์ดาราศาสตร์ แนวคิดที่ว่าเดือนเจียง (月將) คือดวงอาทิตย์ โดยพื้นฐานแล้วเป็นการฉายภาพการสังเกตการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ของคนโบราณลงในระบบการพยากรณ์ ดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านราศีโดยใช้氣季節ที่แท้จริง (定氣) เป็นเกณฑ์ ซึ่งสอดคล้องอย่างสมบูรณ์กับการแบ่งสิบสองราศีของดาราศาสตร์สมัยใหม่ สิ่งนี้ชี้ให้เราเห็นว่า ตรรกะพื้นฐานของวิชาหรุน (六壬) คือฟิสิกส์ดาราศาสตร์ ไม่ใช่ความลี้ลับ การเปลี่ยนแปลงตำแหน่งของดวงอาทิตย์บนสุริยวิถีส่งผลต่อการเปลี่ยนฤดูกาล ความยาววัน-คืนบนโลก และส่งผลต่อจังหวะการดำรงชีวิตของมนุษย์—นี่คือแก่นแท้อันสมเหตุสมผลของแนวคิด"สวรรค์與มนุษย์สื่อถึงกัน" (天人感應) ของวิชาหรุน คนสมัยใหม่สามารถทำความเข้าใจความหมายอันลึกซึ้งของ"เดือนเจียง"ได้ใหม่ ผ่านความสัมพันธ์ระหว่างวัฏจักรกิจกรรมสุริยะ การเปลี่ยนฤดูกาล และนาฬิกาชีวภาพของมนุษย์
จากการคำนวณแกนสาขาสู่การคิดเชิงระบบ ระบบการคำนวณสี่กุ๊ก (四課) และสามจวน (三傳) โดยพื้นฐานแล้วเป็นแบบจำลองการประมวลผลข้อมูลหลายชั้น ใช้แกนสาขาเป็นตัวแปรพื้นฐาน เทพและเจียง (神將) เป็นป้ายกำกับคุณลักษณะ สามจวนเป็นอนุกรมเวลา และความสัมพันธ์ของการเสริม-ทำลาย-ขัดกัน-ผูกพัน (生克刑合) เป็นความสัมพันธ์เชิงตรรกะ ก่อร่างเป็นกรอบการวิเคราะห์ที่สมบูรณ์สำหรับการพัฒนาของเหตุการณ์ หากถอดเปลือกศัพท์โบราณของกรอบนี้ออก แนวคิดหลักของมันมีความคล้ายคลึงอย่างน่าทึ่งกับพลศาสตร์ระบบ (System Dynamics) และการวิเคราะห์แผนผังการตัดสินใจ (Decision Tree Analysis) ในยุคสมัยใหม่ คนโบราณในยุคที่ไม่มีคอมพิวเตอร์ ใช้ระบบสัญลักษณ์นี้สร้างแบบจำลองหลายมิติของเหตุการณ์ซับซ้อนได้สำเร็จ
จาก"พยากรณ์สิ่งนี้แต่ปรากฏสิ่งนั้น"สู่การบูรณาการข้อมูล ผู้เขียนบันทึกปรากฏการณ์"พยากรณ์สิ่งนี้แต่ปรากฏสิ่งนั้น"ซ้ำแล้วซ้ำเล่า—พยากรณ์การสอบแต่ได้เรื่องประชากรเสียชีวิต พยากรณ์ความก้าวหน้าในราชการแต่ได้ภัยพิบัติของครอบครัว ในมุมมองสมัยใหม่ สิ่งนี้สามารถเข้าใจได้ว่าเป็นกลไกบูรณาการข้อมูลที่ให้ความสำคัญกับสัญชาตญาณเป็นอันดับแรก เมื่อมนุษย์เผชิญการตัดสินใจครั้งสำคัญ จิตใต้สำนึกจะบูรณาการข้อมูลชีวิตจำนวนมากภายในเวลาอันสั้น และให้ข้อวินิจฉัยโดยรวม โครงกุล่างหุรุนกลายเป็นสื่อที่ทำให้สัญชาตญาณนี้แสดงออกเป็นภายนอก ทำให้การตัดสินใจเชิงลึกที่"อธิบายไม่ได้"ได้รับรูปแบบที่สามารถตีความได้ วิทยาศาสตร์การรู้คิดสมัยใหม่เรียกสิ่งนี้ว่าเป็นการผสมผสานระหว่างการจดจำรูปแบบ (Pattern Recognition) และการคาดการณ์บริบท (Situational Prediction)
จากการอุปมาด้วยเทพเจ้าและสิ่งแทนสู่สัญวิทยา ในหนังสือมีการใช้การอุปมาด้วยเทพเจ้าและสิ่งแทนอย่างกว้างขวาง เช่น เหมา (卯) เป็นประตู ซวี (戌) เป็นสุนัข เซิน (申) เป็นมีด โยว (酉) เป็นเลือด เว่ย (未) เป็นการเซ่นไหว้ กุ้ยเหริน (貴人) เป็นเทพเจ้าและพุทธะ เป็นต้น ระบบสัญลักษณ์นี้สอดคล้องอย่างยิ่งกับความสัมพันธ์ระหว่างตัวหมายถึง-ตัวถูกหมายถึง (signifier-signified) ในสัญวิทยา (semiotics) สมัยใหม่ สัญลักษณ์แต่ละชนิดมีการเข้ารหัสทางวัฒนธรรมที่ตายตัว ขณะเดียวกันก็สร้างความหมายได้อย่างยืดหยุ่นตามบริบทเฉพาะ กระบวนการตัดสินของหุรุนก็คือกระบวนการถอดรหัสและเข้ารหัสใหม่ของสัญลักษณ์ในบริบทเฉพาะ คนสมัยใหม่สามารถเรียนรู้วิธีการคิดเชิงสัญลักษณ์นี้เพื่อวิเคราะห์ปัญหาซับซ้อนได้อย่างแน่นอน
จาก"เรื่องเลื่อนลอย"สู่ความสัมพันธ์ระหว่างจิตและกาย กรณีในหนังสือที่บันทึกว่า"เห็นหญิงไว้ทุกข์แล้วใจสั่นจนเกิดโรค""ไปสักการะวัดดอกไม้แล้วเกิดความหลงใหลจนเจ็บไข้" เมื่อมองด้วยสายตาสมัยใหม่ เข้าใกล้ขอบเขตของเวชศาสตร์จิต-กาย (Psychosomatic Medicine) มากกว่า ความขัดแย้งทางศีลธรรมอันรุนแรงและความกดดันทางจิตใจสามารถก่อให้เกิดอาการทางกายจริง ซึ่งได้รับการยืนยันแล้วโดยแพทย์แผนปัจจุบัน ในเวลานี้ ฟังก์ชัน"การเซ่นไหว้และขอพร"ที่โครงกุล่างหุรุนแสดงออกมา จริงๆ แล้วเป็นเครื่องมือบำบัดทางจิตใจในยุคแรก ผ่านพฤติกรรมเชิงพิธีกรรมช่วยให้ผู้ป่วยคลายความกดดันทางจิตใจและบรรลุการคืนดีทางศีลธรรม
การช่วยการตัดสินใจ: กระบวนการคำนวณโครงกุล่างหุรุนโดยตัวมันเองคือการวิเคราะห์การตัดสินใจอย่างมีโครงสร้าง เมื่อคนสมัยใหม่เผชิญเรื่องสำคัญ เช่น การเลือกอาชีพ การตัดสินใจลงทุน การเจรจาความร่วมมือ สามารถเรียนรู้จากการคิด"สองพิกัดแกนสาขา" (干支兩儀) ของหุรุน: แกนแห้ง (幹) คือเงื่อนไขและทรัพยากรของตนเอง แกนสาขา (支) คือสภาพแวดล้อมภายนอกและสถานการณ์ของอีกฝ่าย สามจวนคือสามระยะของการพัฒนาของ事物—เริ่มต้น กลาง และปลายวิธีการวิเคราะห์สามระยะนี้ยังคงสามารถประยุกต์ใช้กับการจัดการโครงการและการวางแผนกลยุทธ์ในปัจจุบันได้
การประเมินสิ่งแวดล้อม: วิธีการพยากรณ์บ้านเรือนและการเลือกที่ตั้งบ้านในหนังสือ มีความเชื่อมโยงกับจิตวิทยาสิ่งแวดล้อม (Environmental Psychology) และการประเมินสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยสมัยใหม่ ประสบการณ์ที่ผู้เขียน"เกรงกลัววิญญาณชั่วสามถึงสี่ครั้งแล้วไม่กล้าอยู่"และภายหลังเสียใจ ชี้ให้เราเห็นว่า: ในการเลือกสภาพแวดล้อม การตัดสิน"ลางร้าย"ไม่ควรอิงจากตัวชี้วัดเดียว แต่ควรพิจารณาหลายปัจจัยประกอบกัน เช่น สภาพแวดล้อมรอบข้าง สภาพร่างกายของผู้อยู่อาศัย วงจรเวลา เป็นต้น
การจัดการความเสี่ยง: ทัศนคติของผู้เขียนต่อโครงกุล่างที่เป็นลางร้าย เช่น"ตู๋จูเค่อ" (獨足課) "เอ้อฝานเค่อ" (二煩課) ไม่ใช่การงมงายตาม แต่บันทึกผลการตรวจสอบตามความเป็นจริง ระเบียบวิธีตั้งสมมติฐาน—ลงมือปฏิบัติ—ทบทวนผลลัพธ์ (假设—行动—复盘) นี้ คือทัศนคติทางวิทยาศาสตร์ที่การจัดการความเสี่ยงสมัยใหม่สนับสนุน คนสมัยใหม่สามารถใช้โครงกุล่างหุรุนเป็นเครื่องมือ識別ความเสี่ยง ช่วยระบุปัจจัยเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นอย่างเป็นระบบก่อนการตัดสินใจ
การปรับสมดุลจิต-กาย: กรณีหลายกรณีในหนังสือแสดงให้เห็นว่าการพยากรณ์หุรุนมีบทบาทในการสนับสนุนทางจิตใจและการชี้นำพฤติกรรมเมื่อผู้คนเผชิญกับโรคภัย ภัยพิบัติ และข้อพิพาทในครอบครัว พฤติกรรมเชิงพิธีกรรมที่เหมาะสม (เช่น การเซ่นไหว้ขอพร การขอขมาบนที่โล่งแจ้ง) ช่วยลดความวิตกกังวลและฟื้นฟูสมดุลทางจิตใจได้ คนสมัยใหม่ไม่จำเป็นต้องใช้รูปแบบงมงาย แต่สามารถเรียนรู้ตรรกะการปรับสมดุลทางจิตใจจากสิ่งนี้ได้
ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงวิชาการ: การตรวจสอบฉบับพิมพ์ โบราณ การแก้ไขข้อผิดพลาด และการตรวจสอบต้นกำเนิดของผู้เขียน แสดงให้เห็นระเบียบวิธีทางบรรณานุกรมที่เคร่งครัด การเปิดโปงความขัดแย้งด้านเวลาใน"คำนำตนเอง"ของจางซงหยวน ใน《銀河棹》 การชี้ข้อผิดพลาดในการเรียบเรียงของ《畢法賦》 และการตรวจสอบยุคสมัยของการเขียน《龍首經》 ล้วนสะท้อนถึงการอ่านอย่างมีวิจารณญาณ และการสืบต้นตออย่างมีวิชาการ
ระหว่างการเคลื่อนกับการหยุด เหตุใดกลไกสวรรค์จึงปรากฏในการเคลื่อน?
อาจารย์อู๋เจียหยุนถือว่า"กลไกสวรรค์ปรากฏในการเคลื่อน"เป็นหัวใจของการวินิจฉัย อาจารย์มู่ฟูก็ถือว่า"การเคลื่อนของความคิดแรก"เป็นรากฐานของการพยากรณ์ แนวคิดนี้เข้าถึงประเด็นปรัชญาอันลึกซึ้ง: ในกระแสเวลาที่ผ่านไป สิ่งใดกันที่เป็น"ปัจจุบันขณะ"ที่แท้จริงที่สุด? เวลาที่แท้จริง (正時) คือวินาทีที่ความคิดแรกเคลื่อนไหว เป็นจุดแบ่งระหว่างอดีตและอนาคต ในวินาทีนี้ ความเป็นไปได้ที่แฝงอยู่ทั้งหมดยังไม่เผยตัวเป็นความจริง สิ่งสั่งสมในอดีตทั้งหมดกำลังจะแข็งตัวเป็นทิศทางใหม่ ความหมายเชิงปรัชญาของการพยากรณ์มิใช่อยู่ที่"การรู้เห็น"อนาคต แต่อยู่ที่การยืนยันการดำรงอยู่และการเลือกของตนเองในขณะนี้ด้วยจิตสำนึกที่แจ่มชัดที่สุด
ความตึงเครียดระหว่างรูปและหลักการ สัญลักษณ์จะครอบคลุมความจริงได้หมดสิ้นหรือไม่?
การโต้แย้งระหว่าง"การดูรูป" (觀象) และ"การเสริม-ทำลาย" (生克) ในหนังสือ สะท้อนประเด็นสำคัญที่贯穿ประวัติศาสตร์ปรัชญาจีน: ความสัมพันธ์ระหว่างรูป (現象 รูปธรรม) กับหลักการ (規律 แก่นแท้) 《周易》กล่าวถึงรูปแต่ไม่กล่าวถึงการเสริม-ทำลาย การคำนวณหุรุน离不开การเสริม-ทำลาย ท้ายที่สุด ข้อสรุปประนีประนอมของผู้เขียน—ใช้การเสริม-ทำลายเป็นแก่น แล้วใช้คุณธรรม-ความกลมกลืน-การประทะ-แรงผลัก (德合刑沖) เป็นต้น"参其象而尽其变" (พิจารณารูปและทำความเข้าใจการเปลี่ยนแปลงให้สิ้น) —实质上ยอมรับข้อเท็จจริงทางญาณวิทยาประการหนึ่ง: ไม่มีระบบสัญลักษณ์เพียงระบบใดที่สามารถครอบคลุมความจริงได้ทุกมิติ การเสริม-ทำลายยึดถือความสัมพันธ์การแลกเปลี่ยนพลังงานระหว่างสิ่งต่างๆ คุณธรรม-ความกลมกลืน-การประทะ-แรงผลัก ยึดถือความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างระหว่างสิ่งต่างๆ ทั้งสองต้องเกื้อกูลกันจึงจะเข้าใกล้ความจริงได้ สิ่งนี้ให้ข้อคิดเชิงระเบียบวิธีที่สำคัญสำหรับคนสมัยใหม่ในการเข้าใจระบบซับซ้อน: การมีแบบจำลองหลายแบบพร้อมกัน ดีกว่าแบบจำลองเดียว
กลไกสวรรค์กับเจตจำนงมนุษย์: ปฏิทรรศน์การอ้างอิงตนเองในการพยากรณ์
ผู้เขียนสังเกตปรากฏการณ์อันละเอียดอ่อน: เมื่อตั้งใจพยากรณ์ให้โดดเด่น การวินิจฉัยกลับไม่แม่นยำ เมื่อพลาดโดยไม่ได้ตั้งใจ กลับ"กลไกติดตามมาในทันที" สิ่งนี้ชี้ให้เห็นลักษณะการอ้างอิงตนเองอันลึกซึ้งในระบบการพยากรณ์: พฤติกรรมการพยากรณ์เองกำลังเปลี่ยนแปลงสถานะของเหตุการณ์ที่ถูกพยากรณ์ ยิ่งผู้พยากรณ์จงใจ追求ความแม่นยำมากเท่าไร ก็ยิ่งบิดเบือนสภาวะธรรมชาติมากเท่านั้น ยิ่งรักษาความแจ่มใสที่ไร้เจตนาไว้ได้มากเท่าไร ก็ยิ่งสั่นพ้องกับจังหวะดั้งเดิมของสรรพสิ่งได้มากเท่านั้น สิ่งนี้ทำให้เรานึกถึงปรากฏการณ์ผู้สังเกต (Observer Effect) ในกลศาสตร์ควอนตัม—การวัดเองเปลี่ยนสิ่งที่ถูกวัด การพยากรณ์อาจไม่เคยเป็นการ"อ่าน"อนาคตที่เป็นอิสระ แต่เป็นการมีส่วนร่วมในการกำเนิดของอนาคต
ผลกรรมและโครงกุล่าง: พื้นฐานจักรวาลวิทยาของระเบียบศีลธรรม
กรณีในหนังสือ เช่น"ลุงกับหลานทะเลาะกัน สุดท้ายได้รับผลกรรมอันโหดร้าย""เฉิงฉี่หลงแจกยาแจกโลงศพ ถูกขยายอายุให้อีกสามปี" เชื่อมโยงการวินิจฉัยหุรุนเข้ากับแนวคิดกรรมและการตอบสนอง แน่นอนว่าสิ่งนี้มีข้อจำกัดของยุคสมัย แต่ก็สะท้อนสัญชาตญาณเชิงปรัชญาอันลึกซึ้ง: จักรวาลไม่ใช่พื้นที่ที่ปราศจากศีลธรรม พฤติกรรมของบุคคลจะส่งผลต่อเส้นทางชีวิตของเขาด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง สิ่งนี้เป็นทั้งข้อเสนอทางจริยธรรมและข้อเสนอทางจักรวาลวิทยา โครงกุล่างหุรุนถูกใช้เพื่อ"มองเห็น"การทำงานของกรรมเชิงศีลธรรมเช่นนี้ โดยพื้นฐานคือการสำรวจคำถามโบราณ: การทำความดีและการทำชั่ว จะฝากร่องรอยและสร้างผลลัพธ์ที่แท้จริงในระดับจักรวาลหรือไม่?
| แนวคิด | คำอธิบาย |
|---|---|
| ซานซื่อ (三式) | ไท่อี่ (太乙) ชีเหมิน (奇門) และหุรุน (六壬) รวมเรียกว่าซานซื่อ เป็นระบบวิชาเลขศาสตร์ระดับสูงสุดของจีนโบราณ ไท่อี่เน้นการเคลื่อนของสวรรค์ ชีเหมินเน้นกลยุทธ์การทหาร หุรุนเน้นกิจการของมนุษย์ |
| สี่กุ๊กสามจวน (四課三傳) | กรอบการคำนวณหลักของหุรุน ใช้แกนวันเป็นหลัก แต่ละแกนถูกทับด้วยเทพเจ้าและเจียงบนจานสวรรค์ รวมเป็นสี่กุ๊ก ใช้หลักการของการทำลายและการเปรียบเทียบเพื่อให้ได้สามจวน—เริ่มต้น กลาง และปลาย สื่อถึงสามระยะพัฒนาการของ事物 |
| เดือนเจียง (月將) | คือตำแหน่งของดวงอาทิตย์ในสิบสองราศี เปลี่ยนทุกเดือน ใช้'การผ่านลมฤดูที่แท้จริง' (交中氣) เป็นเกณฑ์ เดือนเจียงคือฐานเวลาทางดาราศาสตร์ของโครงกุล่างหุรุน |
| กุ้ยเหริน (貴人) | เทียนจี้กุ้ยเหริน เป็นหัวหน้าของเทพทั้งสิบสอง 主ความมงคลและพร แบ่งเป็นหยางกุ้ยและหยินกุ้ย ใช้ตามกลางวันและกลางคืน |
| โครงกุล่างและชื่อโครง | โครงกุล่างแต่ละแบบมีชื่อเฉพาะ เช่น ฝูหยิน (伏吟) ฝ่านหยิน (返吟) เอาซิง (昴星) ปาจวน (八專) ตู๋จู (獨足) ซานเจียว (三交) จ้านกวน (斬關) เป็นต้น ชื่อโครงมักเผยให้เห็นธรรมชาติพื้นฐานของโครงกุล่าง |
| ประเภทเทพ (類神) | เทพเจียงหรือแกนสาขาที่สอดคล้องกับสิ่งที่จะพยากรณ์ เช่น ดูการสูญหายดูเสวียนหวู่ ดูข่าวดูจูเชวี่ย ดูการหลบหนีดูไท่หยิน เป็นต้น |
| ซิงเหนียนและเปิ่นมิ่ง (行年與本命) | เปิ่นมิ่งคือปีเกิดตามแกนสาขา ซิงเหนียนคือปีตามอายุปัจจุบัน ทั้งสองเป็นช่องทางที่"เจาะทะลุ"โครงกุล่าง เข้าถึงเส้นชะตาชีวิตส่วนบุคคลของผู้ถูกพยากรณ์โดยตรง |
| ติงเสิน (丁神) | เทพแห่งการเปลี่ยนแปลงใน旬 (十วัน) มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ旬โซ่ว (旬首) เมื่อติงเสินเข้าสู่โครงกุล่าง 主การเคลื่อนที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว |
| ตุ้นกัน (遁干) | การกระจาย旬干ทั้งสิบเข้าสู่สิบสองราช宮ด้วยวิธีห้าจื่อหยวนตุ้น เกิดเป็นชุดแกนสาขาที่ซ่อนอยู่ 《中黃經》ให้ความสำคัญกับวิธีนี้เป็นพิเศษ |
| เทียนมู่ซา (天目煞) | ซาเทพที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแปลกประหลาดและสิ่งชั่วร้าย เมื่อมาถึงแกนสาขา 主ภายในบ้านมีสิ่งผิดปกติหรือปรากฏการณ์ผิดธรรมชาติ |
มุมมองดาราศาสตร์และปฏิทินศาสตร์ นักวิชาการร่วมสมัยที่ศึกษาระบบเดือนเจียงของหุรุน เน้นตรวจสอบวิวัฒนาการของการเปลี่ยนเดือนเจียงตามลมฤดูคงที่ (恆氣) สู่การเปลี่ยนเดือนเจียงตามลมฤดูจริง (定氣) ตั้งแต่ยุครับชวงถังถึงซ่ง การ确立ของวิธี定氣ทำให้เดือนเจียงสอดคล้อง与ตำแหน่งสุริยวิถีที่แท้จริงของดวงอาทิตย์อย่างสมบูรณ์ เครื่องหมายถึงความเป็นวิทยาศาสตร์ของพื้นฐานทางดาราศาสตร์ของหุรุน ซอฟต์แวร์ดาราศาสตร์สมัยใหม่สามารถ还原ตำแหน่งสุริยวิถีของดวงอาทิตย์ได้อย่างแม่นยำในทุกช่วงเวลาประวัติศาสตร์ ซึ่งเป็นเงื่อนไข客观สำหรับการตรวจสอบ案例โบราณซ้ำ
มุมมองบรรณานุกรมและฉบับพิมพ์ 《壬學瑣記》 เองมีคุณค่าสูงในเชิงบรรณานุกรม ผู้เขียนได้เปรียบเทียบแก้ไขข้อผิดพลาดของฉบับกัวของ《畢法賦》กับ《大全》 สงสัยเรื่องยุคสมัยการเขียน《龍首經》 เปิดโปงความขัดแย้งด้านเวลาในคำนำของจางซงหยวน《銀河棹》 ซึ่งเป็นเบาะแสชั้นหนึ่งให้คนรุ่นหลังศึกษาสายการสืบทอดของเอกสารหุรุน จิตวิญญาณและปฏิบัติ"การวิพากษ์ตำราโบราณ"ของเขามาก่อนการวิจัยเชิงวิชาการสมัยใหม่เกือบหนึ่งศตวรรษ
มุมมองวิทยาศาสตร์การรู้คิด มีนักวิชาการเริ่มพยายามศึกษาปรากฏการณ์"การยืนยัน"ในการพยากรณ์หุรุนจากทฤษฎีการจดจำรูปแบบและจิตวิทยาการตัดสินใจ กรณีที่อัตราการพยากรณ์แม่นยำสูง มักเกี่ยวข้องกับ线索ทางสังคมที่ชัดเจน (เช่น การพยากรณ์การสอบ การเลื่อนตำแหน่ง) และความสอดคล้องของประเภทเทพที่เฉพาะเจาะจง ระบบสัญลักษณ์ของโครงกุล่างหุรุนก่อตัวเป็นกรอบการแทนปัญหาที่มีโครงสร้างสูง ช่วยผู้พยากรณ์จัดการสังเกตและการอนุมานอย่างเป็นระบบ ซึ่งมีความเทียบเคียงเชิงโครงสร้างกับวิธีนำเสนอความรู้ของระบบผู้เชี่ยวชาญ (Expert System) สมัยใหม่
มุมมองมานุษยวิทยาวัฒนธรรม วัตถุคติชนจำนวนมากที่บันทึกใน《壬學瑣記》 เช่น พิธีกรรม"เซ่นไหว้ขอพร""ขอขมา"ในการพยากรณ์การสูญเสีย การหลบหนี สิ่งแปลกปลอมในบ้าน โรคภัย เป็นต้น ให้素材มากมายสำหรับการศึกษาความเชื่อพื้นบ้านและจิตวิทยาสังคมของเขตเจียงหนานในสมัยราชวงศ์ชิง การพยากรณ์ไม่เพียงเป็นพฤติกรรมการตัดสินใจของปัจเจก แต่เป็นกลไกการเจรจาต่อรองของสังคมพื้นบ้าน: เมื่อเผชิญกับความไม่แน่นอนในชีวิตประจำ เช่น การโจรกรรม การหลบหนี โรคภัย ข้อพิพาทครอบครัว โครงกุล่างหุรุนจัดหากรอบการอธิบายและแนวทางปฏิบัติที่ชุมชนยอมรับ