卷下

คำแปลโดยรวม

หนึ่ง、ดาวเก้าดวงแปดประตูครบønตอบ

นี้คือหลักโดยรวมของแบบแผนมงคลและอัปมงคลในฉีเหมินตุ้นเจีย บทต่อไปจะกล่าวถึงแบบแผนมงคลอัปมงคลของฉีเหมินตุ้นเจียโดยละเอียด ที่นี่ให้จำในเชิงแนวคิดก่อน ต่อไปนี้คือลักษณะการตอบสนองพื้นฐานเมื่อดาวต่าง ๆ มาประกบกับแปดประตู:

ดาวเทียนเผิงประกอบแปดประตู

ดาวเทียนรุ่ยประกอบแปดประตู

ดาวเทียนชงประกอบแปดประตู

ดาวเทียนฝูประกอบแปดประตู

ดาวเทียนฉินประกอบแปดประตู

ดาวเทียนซินประกอบแปดประตู

---

สอง、การตอบสนองขณะเคลื่อนที่และการตอบสนองขณะนิ่งของแปดประตู

ประตูเซิง

การตอบสนองขณะเคลื่อนที่ (ใช้ระยะทางลี้และลางบนทางเป็นเครื่องพิสูจน์)

การตอบสนองขณะนิ่ง (ผลภายในของเรื่อง)

ประตูจิ่ง

การตอบสนองขณะเคลื่อนที่

การตอบสนองขณะนิ่ง

ประตูไค

การตอบสนองขณะเคลื่อนที่

การตอบสนองขณะนิ่ง

ประตูซิว

การตอบสนองขณะเคลื่อนที่

การตอบสนองขณะนิ่ง

ประตูตู้

การตอบสนองขณะเคลื่อนที่

การตอบสนองขณะนิ่ง

ประตูจิง

การตอบสนองขณะเคลื่อนที่

การตอบสนองขณะนิ่ง

ประตูชาง

การตอบสนองขณะเคลื่อนที่

| เมิน加เมิน | จำนวนลี้ | ลักษณะที่พบ | |---|---|---|---| | ชางเมิน加คายเมิน | หกลี้หรือสิบหกลี้ | พบช่างไม้ถือไม้ พบหมูสองตัวต่อสู้กัน พบช่างไม้หนึ่งคน | | ชางเมิน加ซิ่วเมิน | หนึ่งลี้หรือสิบเอ็ดลี้ | พบช่างไม้ พบเจ้าหน้าที่ราชการ พบหญิงสวมเสื้อดำ | | ชางเมิน加เซิงเมิน | แปดลี้หรือสิบแปดลี้ | พบช่างฝีมือถือไม้ พบเจ้าหน้าที่ร้องเพลง | | ชางเมิน加ชางเมิน | สามลี้หรือสิบสามลี้ | พบช่างไม้ถือไม้ พบเจ้าหน้าที่ติดตามมา | | ชางเมิน加ตู้เมิน | สี่ลี้หรือสิบสี่ลี้ | พบเจ้าหน้าที่และช่างไม้ตัดต้นไม้ พบหญิงอุ้มเด็กผ่านมา | | ชางเมิน加จิ่งเมิน | เก้าลี้หรือสิบเก้าลี้ | พบหญิงมีครรภ์สวมเสื้อสีๆ หรือเจ้าหน้าที่ขี่ล่อผ่านมา | | ชางเมิน加ซื่อเมิน | สองลี้หรือสิบสองลี้ | พบช่างฝีมือถือไม้หรือผู้ไว้ทุกข์ร้องไห้ | | ชางเมิน加จิงเมิน | เจ็ดลี้หรือสิบเจ็ดลี้ | พบคนในบ้านช่างไม้ไล่สัตว์ และมีหญิงนำเด็กมาปรากฏ |

จิ่งอิ้ง (การตอบสนองในเชิงสถิต)

ซื่อเมิน (ประตูมรณะ)

ต้งอิ้ง (การตอบสนองในเชิงเคลื่อนไหว)

จิ่งอิ้ง (การตอบสนองในเชิงสถิต)

---

สาม、ฤกษ์มงคลในฉีเหมินตุ้นเจี่ย

[เชิงอรรถ] ต้นฉบับ "เยว่ฉีเป้ยซือ" และ "รื่อเยว่ปิ่งสิง" มีเงื่อนไขเดียวกัน（ปิง加อี่）แต่หนึ่งร้ายหนึ่งมงคล ควรพิจารณาตามการประกอบรวมของเมิน นักพรต กง โดยรวม

---

สี่、ฤกษ์ร้ายในฉีเหมินตุ้นเจี่ย

---

ห้า、การแยกฝ่ายเจ้าบ้านแขกและการใช้จานหมุน

ฉีเหมินตุ้นเจี่ยวัดความแปรผัน ดังนั้นตำแหน่งของสิ่งที่ทำนายก็เปลี่ยนแปลงไปด้วย แต่ในความเปลี่ยนแปลงมีความนิ่ง นั่นคือกฎเกณฑ์ ควรศึกษาบทก่อนหน้าให้แน่นหนา อย่าละทิ้งง่ายดาย ผู้ที่ศึกษาเชี่ยวชาญสามารถพลิกฝ่ามือเป็นเมฆพลิกมือเป็นฝน แต่มีน้อยคนที่เรียนรู้ได้ เพราะน้อยคนที่สามารถก้าวข้ามตนเองได้

เพราะบาง格局เอื้อต่อฝ่ายแขก บาง格局เอื้อต่อฝ่ายเจ้าบ้าน ต้องแยกแยะเจ้าบ้านแขกให้ชัด จึงจะใช้ฉีเหมินได้ถูกต้อง มิฉะนั้นอาจไปคนละทาง ขัดกับความประสงค์

หลัก判定เจ้าบ้านแขก：

• ในแง่เคลื่อนไหวนิ่ง: ผู้เคลื่อนไหวเป็นแขก ผู้อยู่นิ่งเป็นเจ้าบ้าน
• ในแง่ก่อนหลัง: เคลื่อนไหวก่อนเป็นแขก เคลื่อนไหวหลังเป็นเจ้าบ้าน
• ในแง่ท่าที: คิดริเริ่มรุกหน้าคือแขก คิดรับเชิงตั้งรับคือเจ้าบ้าน
• เช่น กไปหาคน เยี่ยมเยียน เลือกแม่ทัพ เกณฑ์ทหาร กเป็นแขก อีกฝ่ายเป็นเจ้าบ้าน; มีคนมาหาเรา เขาเป็นแขก เราเป็นเจ้าบ้าน
• ในแง่การรบ: บุกโจมตีเป็นแขก ตั้งรับเป็นเจ้าบ้าน; การโจมตีปราบปรามสถานที่ เมือง ฐานทัพที่ถูกโจมตีเป็นเจ้าบ้าน
• ในแง่จานหมุน: จานฟ้าเป็นแขก จานดินเป็นเจ้าบ้าน กงจานฟ้าแทนแขก กงจานดินแทนเจ้าบ้าน จะเอื้อแขกหรือเอื้อเจ้าบ้าน ต้องดูกิ่งชั่วโมงและ格局เฉพาะ แล้วใช้ธาตุทั้งห้ากัดส่งวัดความสัมพันธ์กัดส่งระหว่างจานฟ้าและจานดิน

ห้าหยางสื่อและห้าหยินสื่อ：

• เจีย อี่ ปิง ติง ซวี ห้าหยางสื่อ เอื้อต่อการเป็นแขก การรบ适合เปิดฉากโจมตี โบกธงตีกลองอวดอำนาจ; ในชีวิตประจำวันเหมาะแก่การเดินทางไกล แสวงทรัพย์ ขึ้นรับตำแหน่ง ย้ายที่ สมรส เริ่มก่อสร้าง ทุกสิ่งมงคล
• จี่ เกิง ซิน เหริน กุย ห้าหยินสื่อ เอื้อต่อการเป็นเจ้าบ้าน ในทางการทหารควรรั้งทัพไม่เคลื่อน ซ่อนตัวอย่างลึกซึ้ง; ในชีวิตประจำวันทุกสิ่งไม่ควรกระทำ อย่ามีการเคลื่อนไหว

《เอียนปัวเตี้ยวเสีย่วเกอ》กล่าว: "หากเห็นสามฉีในห้าหยาง เหมาะที่จะเป็นแขกอย่างแข็งแกร่ง; จู่ๆ พบตำแหน่งห้าหยิน ก็เหมาะที่จะเป็นเจ้าบ้านดีพิจารณาให้ถี่ถ้วน"

格局กับเจ้าบ้านแขก：

• "ไป๋หู่ชางควาง" "เถิงเฉอเยาจั่ว" ต่างไม่เอื้อต่อการเป็นเจ้าบ้าน เอื้อต่อการเป็นแขก
• ฝูอินเกอควรรั้งทัพไม่เคลื่อน ให้ศัตรูเข้าใกล้วงล้อมแล้วจึงเคลื่อน นี่ก็คือการเป็นเจ้าบ้าน
• "ชิงหลงเถ่าจั่ว" ก็เป็นร้าย เช่นกัน แต่การเป็นเจ้าบ้านไม่เสียหาย ควรเป็นเจ้าบ้านก่อนแล้วจึงเคลื่อน; รุกหน้าออกไปย่อมพ่ายแพ้ใหญ่หลวง

ดาวกงกัดส่ง:

• เช่น เทียนอิงซิง加คานกง กงกัดดาว น้ำกัดไฟ น้ำเป็นเจ้าบ้าน เพราะฉะนั้นเอื้อเจ้าบ้าน
• เทียนเผิง加คุน เก้นกง เทียนเหริน加เจิ้น ซื่อกง ล้วนเป็นกงกัดดาวเอื้อเจ้าบ้าน
• หากเป็นเทียนเผิง加หลี่เก้ากง เทียนซิน เทียนจู้加หลี่สาม ซื่อสี่กง เทียนเหริน เทียนฉิน加คานหนึ่งกง เทียนชง เทียนฝู加คุนสอง เก้นแปดกง เทียนอิง加คานหก ตุ้ยเจ็ดกง ล้วนเป็นดาวกัดกง เอื้อต่อแขกทั้งสิ้น

พร้อมกันนั้นยังต้องเชื่อมโยงเวลาและลางบอกเหตุ หากตรงกับเดือนวันที่ธาตุตรงกับทิศที่เอื้อ (เอื้อเจ้าบ้าน ให้ตรงเดือนวันธาตุฝ่ายเจ้าบ้าน; เอื้อแขก ให้ตรงเดือนวันธาตุฝ่ายแขก) แล้วมีเมฆหมอกสีตรงกันไหลมาจากทิศที่ตรงกัน ฝ่ายที่เอื้อจะชนะใหญ่ได้

เช่น เทียนเผิงซิง加หลี่เก้ากง ตรงเวลาเดือนพฤศจิกายนวันไห้ มีเมฆดำจากทิศเหนือมา ฝ่ายแขกชนะใหญ่แน่นอน อีกตัวอย่าง เทียนชงซิง加คานหกกง เวลากลางฤดูใบไม้ร่วง ทิศตะวันตกเฉียงเหนือมีเมฆขาวหนาทึบ ฝ่ายแขกจะพ่ายแพ้ใหญ่

การใช้ฉีเหมินต้องแยกเจ้าบ้านแขกให้ชัดก่อน เมื่อกำหนด局ออกมาแล้ว ดูทิศนั้นเอื้อเจ้าบ้านหรือเอื้อแขก ถ้าเวลานี้ทิศนี้เอื้อเจ้าบ้าน เราต้องเป็น "เจ้าบ้าน" รั้งทัพนิ่ง; ถ้าเวลานี้ทิศนี้เอื้อแขก เราต้องเป็น "แขก" รุกเข้าหา

หลัก判定ความสัมพันธ์กัดส่ง：

• หากแขกเกิดเจ้าบ้าน อิ่มเอมสมหวัง จะได้กำไรใหญ่
• หากเจ้าบ้านเกิดแขก จะสูญสลาย เรื่องยืดเยื้อยากสำเร็จ
• เจ้าบ้านแขกสมดุลกัน การดำเนินทุกอย่างสำเร็จ
• หากแขกกัดเจ้าบ้าน ร้อยเรื่องล้มเหลวยากสำเร็จ แสวงมงคลกลับได้ร้าย
• หากเจ้าบ้านกัดแขก หลายเรื่องก็ได้ดีแต่ที่สุดก็ว่างเปล่า

ตัวอย่างการเยี่ยมคน:

ด้วยการเยี่ยมคนเป็นตัวอย่าง กำหนด局แล้วใช้จานดินตำแหน่งที่ไปเป็นคนที่เราเยี่ยม ดาวบนจานฟ้ากงนี้เป็นผู้มาเยือน หากสองจานฟ้าดินสมดุลกัน (เช่น เทียนฝูคร่อมเจิ้นสามกง) จะได้พบคนนั้นแน่นอน ถ้ากงนี้ได้ฉีได้เมินด้วย ไม่เพียงจะได้รับการต้อนรับ แต่ยังได้รับรองอย่างอบอุ่น

如果地盘宫克天盘星，地盘为震三宫，天盘为芮、禽、任，或地盘天干克天盘天干，或地盘地支为天盘的墓库，就是此人虽在，但是不愿接见。如果地盘地支按日辰来说落入空亡，就是此人的确不在，当然也不可能见到。

再如有人约了时间要来访你，按约定时间以奇门来测占。完成定局后，所来方位天盘之星为来人，为客；地盘为主，为你自己。如果合吉门，天盘星生地盘星，此人来对你有裨益，可以接见。如果天盘星克地盘星，再遇凶门凶格，则此人不可见。

---

六、十干克应歌诀今译

原著者诸葛亮，释意人：紫武真人。

传统术数三式中，六壬、遁甲布局，都摹拟天地之旋转。六壬重地支，遁甲重天干。遁甲地盘之天干，附于地之贞静；天盘之天干，悬于天之行健。天地交感，变化生焉；十干际会，克应现焉。辅以八门、九星、八神，可作人我、物我、事我之论，可窥太极、阴阳、三才之道。故习遁甲者，莫不重十干之克应。惟其说纷杂，颇难记忆。因此约其要而撰歌诀。

[译注] 下录歌诀，以天盘干加地盘干为序。“甲”与“戊”同断。

戊干加临

乙干加临

丙干加临

丁干加临

己干加临

庚干加临

辛干加临

壬干加临

癸干加临

---

七、奇门占验诸法

奇门占物，以三奇六仪为事之开始，以九星为事之中间过程，以八门为事之最终结果。例如我去找人，我为客，他为主，因凡事以动为客、以静为主，以先发动为客。在占验方面分主客：以天盘所落之星为对方为客方，以地盘所落之星为我为主方。例如乾六宫在西北方，天盘是癸，地盘是庚，天盘癸为客方，地盘庚为主方；主方生客方，客方先动较有利。

如他来访问我，他动者为客，我静者为主，以天盘所落之星为他为客方，以地盘所落之星为我为主方。如震三宫在东方，天盘是癸，地盘是庚，庚属金，癸属水，金生水，表示我生他，客有利，我不利。又如离九宫，天盘是庚，地盘是癸，庚属金，癸属水，金生水，表示他生我，我有利，他不利。

奇门之应候，时有先后，应有主客。以彼此人我而推之，大凡奇神应物之初，星应事之中，门应事之末，依次推详无不应验如神。若我去寻人，我为客，他为主，以天盘之星为我，以地盘之星为他。如他来寻访我，他为客，我为主，以天盘之星为他，地盘之星为我。看他来生我，或我去生他；他生我，自己有利；我生他，别人有利；他克我，我受损；我克他，他受损。

又以阳日阳时之天盘星为我，阴日阴时之地盘星为他，比和无损益。或有人有物有动静，即以其方所乘之星入宫。又以其正时所乘之门入中宫，以定人。再看中宫之本宫，何星何门填实。或各以官鬼、父母、兄弟、子孙、妻子之类推之。若填实之宫生本宫本星者有益，克中宫本宫本星者有损，宜避之。却以本时干加于中宫，阳遁顺布，阴遁逆行，须向得奇又得门之方以避之。

失物占：

以日干落宫为失主，时干落宫为失物，各以类推之。看时干落宫乘旺气来生日干落宫者，仍得；反吟者亦得；落空亡墓绝之宫则不得。

九宫物品对应：

以上看其有气便为活生之物，无气即为死囚废旧之物。

占出行水陆吉凶

以休、景二门所乘之宫分水旱二路。休门落空亡，合天地二盘有三奇相乘者，水路吉。景门有三奇者，旱路吉。行船忌青龙逃走、白虎猖狂凶格主风暴，腾蛇妖娇主凶灾，朱雀投江主沉溺。又以伤门为船，伤门加休门上为浮顺；休门加伤门上为舟行水底主沉溺。景门为旱路，又以伤门为马为车。忌太白入荧主盗，荧惑入白主火惊，玄武天蓬主失盗。水路忌惊门来克恐伤船，艮宫无水利。旱路休门加景门主泥泞难行。若二门入墓，主关梁阻隔，行动艰难。

占官司催提缓急

以时干为我，以日干为长官，六丁为公文，直使为公差。若直符克天乙宫（按此天乙即时干，天上时干为天乙），而六丁临于内地，其提缓。如直符宫克天乙宫，而直使临于外地，其提急；再有击刑，来意至恶；三奇至善。若相生，公差与长官相见则喜，相克见怒。又看六庚为天狱，落休囚二宫即结，旺相则不能结。

占河水消涨

以天蓬、休门决之。休门乘旺气相气而得三奇者，水虽涨不至泛滥。休门乘旺气而值庚格者，主河水壅塞泛滥涌涨。再有甲辰壬带腾蛇，主孽龙舞水为害。休门落于二、五、八宫，水被土克，主立消无水或无水。休门不乘庚格与甲辰壬者，水虽旺发亦不出岸。

占胎息男女

以坤宫天芮星为母，以天盘星临坤之宫为胎息。阳星为男胎，阴星为女胎。惟天禽星为双胎，阳干是男，阴干是女。

占音信虚实

以景门、朱雀信息决之。若景门乘旺相气，又得三奇者为真信。如景门休囚不得三奇而乘朱雀者为诈信，不可听。景门落空亡入墓而带朱雀者，乃道路之言，或忤悖架勾之词，更不可信。

占病何日愈

以病人日干为主（八字内之日干），以天芮星为病神，以生门及死门为生死。如日干落在生门，主不死；得死门者，则难愈。以天盘为日干，更遇日干休囚，得凶星格必死。其余六门主缠绵。以天芮星废没之日为愈期。占女儿病，时干入墓必死无疑。

占脱货求财

以直符甲子戊为我，以天乙为脱货之人，以经纪人为中介。若天乙落宫乘奇门吉格，来生直符之宫者，其货可脱。比和者，脱亦无妨；反此必不可脱，脱必有所失。又看落宫，生天乙落宫，主经纪与脱货之人相生吉。直符与甲子戊之宫者，主经纪与货主同心。倘入墓或落空亡之宫，必有奸诈欺骗之事，断不可脱。

占船主善恶

以震三宫为船主，以天盘上所得之星为船主之善恶。震三宫上得天辅星、天心星、天禽星上吉，天冲星、天任星为中吉，其船家是好人。如得天英星、天芮星、天蓬星为大凶，船不可登。

占殖货求财

以日干落宮代表貨主，時干落宮代表貨物，以甲子戊落宮代表資本，生門落宮代表利息。觀察日干落宮生時干落宮者，主貨主貪戀貨物不願脫手。若時干落宮生日干落宮者，主貨物留戀貨主而難以脫售。再觀察時干落宮生甲子戊與生門落宮者，則有利息；反之則無利息。倘若時干落宮乘凶神凶格來沖剋日干宮者，主虧損折耗。惟日干落宮克時干落宮者，雖想急於脫手但貨物售出甚慢。時干落宮克日干之落宮者，貨物售出必定迅速。

占遷移吉凶

以九星及九宮分方向，定可否。如此方上有三奇及三吉門，再逢時得天禽星四季月皆吉，得天輔星春夏大吉，得天心星秋冬大利，其餘星宿皆不利。各以來時占測，看何星為天乙來定。觀此則以其人來之時發占，不像六壬那般起卦定時。

占合夥求財

以日干落宮為我，時干落宮為夥計。時干乘奇門吉格來生日干者，則合夥有益於我。日干乘奇門吉格而生時干者，則有益於他。二宮比和者，主合夥公平，無猜忌之心。若時干所乘之落宮乘凶神凶格來克日干者，不利。再以生門之生我不生我詳察，百不失一。

---

🧠 深度理解

💡 核心觀念

1. 時空全息模型
   奇門遁甲將天干、九星、八門、八神、九宮、地支等要素編織成一張時空網絡。每一要素的加臨組合，形成吉凶格局，反映事物在不同時空節點上的趨勢。這體現了「天人合一」的宇宙觀：微觀人事與宏觀時空存在對應關係。

2. 主客辯證思維
   奇門預測的核心在於分清「主」與「客」。動者為客，靜者為主；先動為客，後動為主；天盤為客，地盤為主。吉凶評價不能脫離主客立場——同一格局，利客則利主動出擊，利主則宜靜守待變。這種相對性思維，與現代博弈論中「行動順序」與「主動權」概念不謀而合。

3. 象數合一
   斷語大量使用生活化意象（如「披枷戴鎖」「青龍逃走」），本質上是將抽象五行生克關係符號化、故事化，便於記憶與傳播。其背後邏輯仍是五行生克、旺相休囚、刑沖合害等規則。

4. 應候與時位三分
   奇門占驗以三奇六儀為「始」、九星為「中」、八門為「末」，將事物發展分為啟動、過程、結果三個階段。這種三分法有助於分析事件的時間序列與因果鏈條。

🌟 現代解讀

1. 從吉凶斷語到決策框架
   古代斷語如「大吉」「小凶」不應直接等同於宿命。現代解讀應將其視為風險評估工具：若格局顯示「青龍逃走」，可理解為「合作中易發生背叛或資產流失」，應加強合同約束、背景調查。若「天遁」出現，可理解為「公開溝通、尋求支持、啟動新項目」的窗口期。

2. 主客觀與行動策略
   在現代商業談判、職場競爭中，奇門的主客原則可轉化為：判斷當前環境是利於「主動進攻」還是「被動防守」。例如五陽時利客，適合主動提案、率先行動；五陰時利主，宜觀望等待、收集信息、後發制人。這本質上是對「時機與主動權」的量化提示。

3. 應候現象的符號化理解
   「動應」裡數及途中徵兆，如「六裡逢官人騎馬」，不應機械理解為物理距離內一定遇到某人，而應看作出行環境的信息隱喻：出行方向上若遇官方、文書、爭鬥等象徵，提示該方向事務可能涉及競爭或規則。現代應用可將其轉化為「出行前預判目的地可能遇到的事態類型」。

4. 疾病、胎產等占驗的理性邊界
   古代以奇門占病癒、胎產男女，至今仍可作民俗文化研究，但涉及健康與生命，必須結合現代醫學。奇門此類內容可作為心理安撫或輔助決策，但不可替代專業醫療。

⚡ 實用價值

將奇門格局轉化為現代可執行方案，可採用假設—行動—覆盤的方法：

日常應用示例：

• 出行安全：若格局見「白虎猖狂」「朱雀投江」，可延後長途出行，或增加保險、檢查車輛。
• 商業談判：利客格局時主動報價、佔據議程主導；利主格局時耐心傾聽、讓對方先出價。
• 項目管理：以「三奇六儀—九星—八門」對應啟動、執行、收尾三階段，追蹤風險點。
• 人際關係：訪人、約見前可簡查格局，決定是主動聯絡還是等對方回應。

覆盤建議：每次決策後記錄實際結果，與事前格局對照，積累個人經驗庫，逐步提高判斷準確度。

🤔 哲學思考

1. 主客相對性與「我執」
   奇門反复強調「分清主客」，本質是要求占者放下固定立場，從不同主體視角審視同一局勢。這與佛家「破我執」、現代系統論「多主體建模」相通。人生許多困境，恰因固守單一視角而無法看清。

2. 變與不變的辯證
   原文說「預測對象事物落位也變，但變中有靜，即規律」。奇門格局看似固定，實則隨節氣、時辰、方位不斷流轉。這提醒我們：規律是相對的，環境是動態的；既要尊重規則，又要靈活應變。

3. 吉凶的語境性
   同一格局，利主還是利客可能完全相反。吉凶不是絕對屬性，而是取決於「誰在何時何處做何事」。這種語境主義思維，有助於避免非黑即白的判斷，培養審時度勢的智慧。

4. 象數思维的認知價值
   奇門用高度符號化的系統模擬世界，類似於現代科學用數學模型描述自然。雖然其理論未經現代科學驗證，但它提供了一種結構化的決策輔助框架，其價值在於促使人們更全面、更系統地思考問題，而非提供確定答案。

---

📚 相關知識

關聯概念

• 奇門遁甲基本盤：天盤（九星）、地盤（九宮、三奇六儀）、人盤（八門）、神盤（八神）。四層信息疊加在九宮格上，形成時空模型。
• 三奇六儀：乙、丙、丁為三奇；戊、己、庚、辛、壬、癸為六儀。甲隱於六儀之中（甲子戊、甲戌己、甲申庚、甲午辛、甲辰壬、甲寅癸）。
• 九星：天蓬、天芮、天沖、天輔、天禽、天心、天柱、天任、天英。各有五行屬性與吉凶傾向。
• 八門：休、生、傷、杜、景、死、驚、開。開、休、生為三吉門，死、驚、傷為三凶門，杜、景中平。
• 八神：值符、騰蛇、太陰、六合、白虎、玄武、九地、九天。
• 伏吟反吟：星、門、干在本宮不動為伏吟，主遲滯；加臨對宮為反吟，主反复。
• 旺相休囚：五行在四季中的強弱狀態，影響格局吉凶程度。
• 空亡墓絕：天干或地支落入空亡、墓庫、絕地，表示能量受阻、事難成。
• 五陽時五陰時：甲、乙、丙、丁、戊為陽時，利客；己、庚、辛、壬、癸為陰時，利主。

延伸閱讀

• 《煙波釣叟歌》：奇門遁甲經典歌訣，概括基本理論與用局法則。
• 《奇門遁甲統宗》：系統論述奇門遁甲源流、格局與占法。
• 《遁甲演義》：明代奇門專著，詳細講解佈局、主客、克應。
• 《奇門法竅》：清代奇門集大成之作，對格局、占驗有系統整理。
• 《協紀辨方書》：擇日類古籍，包含奇門運用法則。

現代研究

• 當代學者嘗試將奇門遁甲與決策科學、複雜系統理論結合，探討其作為結構化思維工具的可能性。
• 有研究從文化符號學角度分析奇門斷語的隱喻結構，揭示古代認知模式。
• 部分管理學研究者借鑑奇門的「主客—生克」模型，開發團隊博弈與談判策略訓練工具。
• 注意：奇門遁甲缺乏現代科學實證支持，相關研究多集中於文化、歷史、哲學層面，不宜作為精確預測工具。