第五章：论龙脉

整体意译

水法固然要注重观察水流之形态，但山法中尤以辨识龙脉最为艰难。🌊⛰

龙脉有时显现在茫茫旷野之中，有时潜藏于淼淼平湖之下。散乱孤立的山村，毫无半点秀气可言；云雾蒸腾的贵地，精华光芒略露端倪。山峦耸立于后方，必有其对应之应在前方；内里蕴藏的气韵，必定显露于外形。欲求真正之穴，远朝山不如近案山来得真切；要辨认生成之格局，顺势之龙不如逆势之龙来得有力。

世人多是喜爱远大之朝山而嫌弃近小之案砂，谁知近处迎合方为真，远处贪求反是假。领会于心，应验于目。三吉六秀之星，何必强求；正穴真形，自然暗中契合。死绝之地反有生成之气局，旺相之中须察休废之踪迹。

如同弃甲曳兵之败军，过水之后重新安营扎寨；排枪列阵之形胜，穿珠之势须另换门墙。游龟不顾而参差不齐，乃是歇息于旅途驿舍；连珠不止而散乱无章，好似借道于他国。滚滚桃花、随风柳絮，皆是无蒂无根之物，未必有形有气。若见土牛隐伏，水缠便是山缠；或如鸥鸟在水面浮沉，脉好自然穴好。水外要有四山来会聚，平地之中得一突为奇。细寻朝对之分明，的确需要左右交固。堂局宽广而无案砂，理当辨析于周围；水势散乱而无情意，义在求其环抱聚拢。🌱

当生而不生者，势孤援寡；见死而不死者，子弱母强。鹤膝蜂腰之地，恐鬼劫来去未定；蛛丝马迹之形，无神龙落泊难明。仿佛高低，依稀绕抱。求吾所大欲，无非逆水之龙；使我快于心，必得入怀之案。蜂屯蚁聚之形，但要圆净低回；虎伏龙蟠之势，不拘远近大小。脉尽处须防气绝，地卑处切忌泉流。来则有止，止则或孤，须求护托。一不能生，生物必两，要合阴阳。有雌有雄，有贵有贱。倘如雌雄交度而不得水，则为失度；若龙虎护胎而不过穴，则为漏胎。🔯

可喜者龙虎身上生峰，可恶者泥水地边寻穴。出身处要列屏列障，结穴处要带褥带裀。当求隐显之亲疏，仍审怪奇之趋舍。犀角虎牙之脱漏，名为告诉之星；骊珠玉几之端圆，即是贡陈之相。亦有穴居水底，奇物异踪；更有穴在石间，剥龙换骨。水底必须道眼，石间贵得明师。岂知地理自有神，谁识桑田能变海。

骨脉固宜剥换，龙虎须要详明。或龙去虎回，或龙回虎去。回者不宜逼穴，去者须要回头。荡然直去不关栏，必定逃移并败绝。或有龙无虎，或有虎无龙；无龙要水绕左边，无虎要水缠右畔。或龙强虎弱，或龙弱虎强；虎强切忌昂头，龙强尤防嫉主。莫把水为定格，但求穴里藏风；到此着眼须高，更要回心详审。两宫齐到，忌当面之倾流；一穴居中，防两边之尖射。东宫窜过西宫，长房败绝；右臂尖射左臂，小子贫穷。最宜消息，无自昏迷。👁

相山亦似相人，点穴犹如点艾。一毫千里，一指万山。若有生成之龙，必有生成之穴。不拘单向双向，但看有情无情。若有曲流之水，定有曲转之山；何用九星八卦，只须顾内回头。莫向无中寻有，须于有处寻无；或前人着眼之未工，或造化留心以福善。左掌右臂，缓急若冰炭之殊；尊指无名，咫尺有云泥之异。

傍城借主者，取权于生气；脱龙就局者，受制于朝迎。大向小扦，小向大扦，不宜乱杂。横来直受，直来横受，更看护缠。须知移步换形，但取朝山证穴。全凭眼力，斟酌高低，细用心机，参详向背。内直外钩，尽堪裁剪，内钩外直，枉费心机。勿谓造化难明，观其动静可测。辨真伪于造次之间，度顺逆于性情之外，未知真诀，枉误世人。

细看八国之周流，详察五星之变化。截气脉于断未断之际，验祸福于正不正之间。更有异穴怪形，我之所取，人之所弃。若见藏牙缩爪，机不可测，妙不可言。石骨过江河，无形无影。平地起培塿，一东一西。当如沙里拣金，定要水来界脉。平洋穴须斟酌，不宜掘地及泉；峻峭山要消详，务要登高作穴。穴里风须回避，莫教割耳吹胸；面前水要之玄，最怕冲心射胁。💨

土山石穴，温润为奇；土穴石山，嵯峨不吉。单山亦可取用，四面定要关栏；若还独立无依，切忌当头下穴。风吹水劫，是谓不知其所裁。左旷右空，非徒无益而有损。石骨入相，不怕崎岖；土脉连行，何妨断绝；但嫌粗恶，贵得方圆。过峡若值风摇，作穴定知力浅。穴前折水，依法循绳，图上观形，随机应变。穴太高而易发，花先发而早凋。高低得宜，福祥立见。

虽曰山好则脉好，岂知形真则穴真。枕龙鼻者，恐伤于唇；点龟肩者，恐伤于壳。出草蛇以耳听蛤，出峡龟以眼顾儿。举一隅而反三隅，触一类而长万类。虽然穴吉，犹忌葬凶。立向辨方，的以子午针正。作当依法，须求年月日之良。山川有小节之疵，不减真龙之厚福。年月有一端之失，反为吉地之深殃。过则勿惮改，当求明师；择焉而不精，误于管见，谓凶为吉，指吉为凶。

拟富贵于茫茫指掌之间，认祸福于局局星辰之内。岂知大富大贵，而大者受用，小吉小福，而小者宜当。偶中其言，自神其术。苟一朝之财贿，当如后患何！谬千里于毫厘，请事斯语矣。追寻仙迹，看格尤胜看书；奉劝世人，信耳不如信眼。

山峻石粗流水急，岂有真龙，左回右抱主宾迎，定生贤佐。取象者必须形合，入眼者定是有情。但看富贵之祖坟，必得山川之正气。何年兴，何年废，鉴彼成规；某山吉，某山凶，了然在目。水之祸福立见，山之应验稍迟。地虽吉而葬多凶，终无一发；穴尚隐而寻未见，留待后人。毋执己见，而拟精微；须看后龙，而分贵贱。三吉钟于何地，则取前进后退之步量。劫害出于何方，则取三合四冲之年应。遇吉则发，逢凶则灾。

山大水小者，要堂局之宽平；水大山小者，贵祖宗之高厚。一起一伏断了断，到头定有奇踪；九曲九弯回复回，下手便寻水口。山外山稠叠，补缺障空；水外水横阑，弓圆弩满。紧拱者富不旋踵，宽平者福必悠深。修竹茂林，可验盛衰之气象。天关地轴，可验富贵之速迟。牛畏直绳，虎防暗箭，玄武不宜吐舌，朱雀切忌破头，穴前忌见深坑。臂上怕行交路。上不正而下参差者，无用。左空缺而右重抱者，徒劳。外貌不足，而内相有余，谁能辨此。大象可观，而小节可略，智者能知。

何精神显露者反不祥，何形势隐拙者反为吉。盖隐拙者却有奇踪异迹，显露者多是花穴假形。胶柱鼓瑟者何知，按图索骥者何晓。城上星峰卓卓，真如插戟护垣。面前墩阜，换作排衙唱喏。华表捍门居水口，楼台鼓角列罗城。若非立郡迁都，定主为官近帝。众山辐辏者，富而且贵。百川同归者，清而又长。山称水，水称山，不宜偏胜。虎让龙，龙让虎，只要比和。八门缺，八风吹，朱门饿莩。四水归，四兽聚，白屋公卿。突中之窟须迁，窟中之突莫弃。穷源千仞，不如平地一堆。外耸千里，不若眠弓一案。山秀水响者，总为绝穴。水急山粗者，多是神坛。不论平地高山，总宜深穴。若是穷源僻坞，岂有真龙。远看脚头，高抬眼力。根大则枝盛，源深则流长。长要龙真而穴正，要水秀以沙明。🌳

登山见一水之斜流，退官失职。入穴见众山之背去，失井离乡。若见文笔孤单，砚池污浊。枉凿匡衡之壁，徒关孙敬之门。财山被流山之返牵，花蜂酿蜜。怀抱有圆峰之秀异，螺蠃负螟。一岁九迁，定是九流九曲。十年不调，盖因山不十全。水若屈曲有情，不合星辰亦吉。山若欹斜破碎，纵合卦例何为。覆宗绝嗣，多因水尽山穷。灭族亡家，总是山飞水走。不问何方，允为凶兆。

论官品之高下，以龙法而推求。天乙太乙侵云霄，位居台谏。禽星兽星居水口，身处翰林。数峰插天外，积世公卿。九曲入明堂，当朝宰相。左旗右鼓，武将兵权。前障后屏，文臣宰辅。犀牛望月，青衫出自天衢。丹凤衔书，紫诏颁于帝阙。文笔联于诰轴，一举登科。席帽近于御屏，东宫侍读。衙刀交剑，名持帅阃之兵。鼓角梅花，身领知州之职。银瓶盏注，富比石崇。玉带金鱼，贵如裴度。三千粉黛，牵公子之魂消。八百烟花，惹王孙之肠断。娥媚山现，女作宫妃。金诰花开，男婚公主。鱼袋若居兑位，卿相可期。天马若在南方，公侯必至。顿笔多生文士，卓旗定出将军。内忧外阃，文武不同。某郡某州，分野可断。御座御屏，入内台而掌翰。顿给枪鼓，镇外阃以持权。带仓带库，陶猗之富可期。生曜生宫，王谢之名可望。文星低而夭颜回，天柱高而寿彭祖。印浮水面，焕乎其有文章。水聚天心，孰不知其富贵。

巧凭眼力，妙在心思。物以类推，穴由形取。虎与狮猊相似，雁与凤凰不殊。一或少差，指鹿为马。浑然无别，认蚓为蛇。或取斜曲为钗，四围不绝。或求横直为剑，两畔不包。文笔画笔，二者何分。衙刀杀刀，两般无异。若坐山秀丽，杀刀化作衙刀。或本主贱微，文笔变为画笔。尖枪本凶具，遇武士以为奇。浮尸固不祥，逢群鸦而反吉。鼓笛非神仙不取，无道器则出伶官。印剑非天师不持，有香炉则为巫祝。葫芦山现，术士医流。木杓形连，瘟疾孤寡。或是胡僧礼佛，错认拜相铺毡。或是尸山落头，误为谢恩领职。形如囚狱，与祥云捧日何殊。势耸花，与风吹罗带何异。出阵旗见劫山为劫盗，死笔遇杀水为杀伤。一坯土居正穴之前，未可断为患眼。一小山傍大山之下，未可指为堕胎。或作蟠龙戏珠，或作灵猫捕鼠。贵通活法，莫泥陈言。

卷帘水现，入舍填房。珥笔山尖，教唆词讼。儿孙忤逆，面前八字水流。男女淫奔，案外抱头山现。玉印形如破碎，非瞽目则主伤胎。金箱头若高低，非烟包则为灰袋。探头侧面，代有穿窬。拭泪捶胸，家遭丧祸。尸山居水口，路死扛尸。肿脚出坟前，瘟疫浮肿。出林虎无以啖之，则伤人。伏草蛇无以制之，则损己。蜈蚣钳里，眠犬怀中。凡此恶形，扦之有法。嘶马必闻风于他处，惊蛇还畏物于坡中。取舟楫于前滩，贵游鱼于水上。荷叶不可重载，瓜藤仅可小栽。泊岸浮牌岂畏风，平沙落雁偏宜水。鱼贯而进，馨香在于卷阿。雁阵而低，消息求于回野。人形葬于脐腹，却要窝藏。禽形妙在翼阿，不拘左右。不可一途而取，岂容一例而言。盖黏倚撞，细认穴情。吞吐浮沉，务依葬法。唇脐目尾颡腹，三吉三凶。角耳鼻协腰足，四凶二吉。形似乱衣，妻必淫，女必妒。势如流水，家必败，人必亡。或遇提萝之山，定生乞丐。若见擎拳之势，定出凶徒。水破太阴，云雨巫山之辈。山欹文曲，乱流洛浦之人。头开两指似羊蹄，出人忤逆。脑生数摺如羊协，犯法徒刑。文笔若坐悬针，切宜谨畏。孝帽若临大墓，勿谓无凶。小人中君子，鹤立鸡群。君子中小人，蓬生麻内。抿中玉表，多生庶出之儿。狐假虎威，必主过房之子。为人无嗣，只因水破天心。有子出家，定是水冲城脚。亦有虚拱，无情似乎有情。多见前朝，如揖却非真揖。顶虽尖圆而可爱，必脚走窜而顾他。纵有吉穴可迁，不过虚花而已。万状千形咸在目，三才八卦本诸心。好地只在方寸间，秘术不出文字外。

土崩陷而神鬼不妥，木凋落而旺气将衰。源泉混混出明堂，气随飘散。白石磷磷张虎口，必主刑伤。更防东屈西伸，最怕左牵右拽。危楼寺观，忌闻钟鼓之声。古木坛场，惊见雷霆之声。怪石若居前案，必有凶灾。吉星既坐后龙，岂无厚福。忽见山裂者，横事必生。尝闻水泣者，丧祸频见。其或声响如环佩，进禄进财。若然滴漏注铜壶，守州守郡。鼕鼕洞洞，响而亮者为贵。凄凄切切，悲而泣者为灾。然而有声不如无声，明拱不如暗拱。一来一去，有福有灾。一急一缓，有利有害。留心四顾，缓步重登。二十四山，山名太杂。三十六穴，穴法何迂。宗庙之水法误人，五行之山运有准。逆水来朝，不许内堂之气。翻身作穴，切须外从之回头。所贵关藏，最忌空缺。隔水为护者，何妨列似屏风。就身生案者，须要回如肘臂。毋友不如己者，当求特异之朝山。同气然后求之，何必十分之厚陇。尖山秀出，只消一峰两峰。曲水来朝，不论大涧小涧。众水顺流而散漫，不用劳神。四山壁立而粗杂，何劳着眼。山无朝移夕改之势，水有陵迁谷变之时。水不乱湾，湾则气全。山不乱聚，聚则形止。浅薄则出人浅薄，宽平则出人宽平。只只山尖射，岂子之所欲哉。源源水斜流，其余不足观也。后山不宜壁立，去水最怕直流。更嫌来短去长，切忌左右倾泻。流神峻急，虽屈曲而骤发骤衰。水口开关，不重叠而易成易败。其或势如浪涌，何如卓立之峰。脉若带连，何必高昂之阜。带连者贵接续而不断，浪涌者须重叠以为奇。脉有同干异支，支嫩延蔓。势有回龙顾祖，祖不厌高。察其老嫩精粗，审其生旺休废。

หากจะกล่าวถึงที่อยู่อาศัยของคนเป็น จะต่างจากหลุมฝังศพอย่างไร สิ่งสำคัญที่สุดคือพื้นที่ดินต้องกว้างขวางราบเรียบ ไม่ควรเป็นที่คับแคบ หากอยู่ในหุบเขา ต้องระวังลมแยง หากอยู่ในที่ราบกว้าง ต้องพิจารณาน้ำก่อนเป็นสำคัญ ดินมีเหลือเฟือ ควรถมที่ใดก็ถม ภูเขามีไม่พอ ควรเสริมที่ใดก็เสริม สร้างบ้านก่อนแล้วฝังศพ หลุมฝังศพจะเจริญแต่บ้านจะเสื่อม ฝังศพก่อนแล้วสร้างบ้าน บ้านจะรุ่งเรืองและหลุมฝังศพเสื่อมเอง ลานหน้าสุสานกว้างโล่ง ทุกสิ่งปรากฏชัดเจน สายน้ำหลายสายไหลเข้าหา ภูเขาทั้งหลายมาชุมนุมกัน หญ้ารกไม้หนาแน่น น้ำลึกดินหนา กำแพงรั้วคูน้ำ ล้วนต้องวนเวียนกลับมาหา คูน้ำสระน้ำ ล้วนควรหันหน้าเข้าหากัน รวมถึงเตาเหล็ก โรงหีบน้ำมัน ครกตำน้ำ เกวียนวัว ตั้งต้องรู้ทิศทาง ทำต้องเป็นตามหลัก น้ำมีความสำคัญยิ่งต่อความดีและภัย น้ำควรสอดคล้องกับแผนผัง สิ่งที่ต้องห้ามคือต้นน้ำและปลายน้ำ สิ่งที่ต้องระวังคือหน้าวิหารหลังพระพุทธรูป ศาลาต้องอยู่ที่ปากน้ำ ดาวประหลาดต้องไม่มองเห็นตรงลานหน้า ภูมิประเทศที่เล็ก 不宜ทำให้เสียหาย ดินหนึ่ง寸หวงเหมือนหยกหนึ่งหน่วย อาณาเขตที่กว้าง กว้างขวางเท่าไรก็ไม่เสียหาย 千家万户อาศัยได้พันปี ภูเขาหนึ่งลูกน้ำหนึ่งสายมีใจเอื้อเฟื้อ คนเล็กคนน้อยพำนักได้ ภูเขาใหญ่แหล่งน้ำใหญ่เข้าสู่รูปแบบ ผู้มีคุณธรรมอาศัยอยู่ เขาไท่ซานสายน้ำแควสาขา ป่าขงจื้อเจริญรุ่งเรืองที่สุด ในเขามังกรเสือลมไม่พัด สวนอมตะเขียวชอุ่มตลอดปี

อาศัยอดีตคาดอนาคต ใช้ปัจจุบันเทียบอดีต ทฤษฎีของมู่ถังลึกซึ้งในหลักความจริง บริสุทธิ์ไม่มีตำหนิ พิชัยของกวงผู่ใกล้เคียงกับเทพ ลึกลับเหลือคณา กฎระเบียบยากที่จะกล่าวครบถ้วน กุญแจสำคัญต้องปรับเปลี่ยนเอง เมื่อเข้าถึงความลี้ลับแล้ว ย่อมลืมกินลืมนอน รีบ say water何取于水 ใครจะเข้าใจจิตใจของขงจื๊อ เชื่อหนังสือทั้งหมดไม่เท่ากับไม่มีหนังสือ ต้องอาศัยดวงตาของหลี่โหลว พรหมลิขิตแม้กล่าวว่าสวรรค์กำหนด ความดีความชั่วมักตนสร้างเอง ผู้ฉลาดชอบน้ำ ผู้มีคุณธรรมชอบภูเขา เป็นเช่นนี้แหละ สวรรค์ให้กำเนิดคน แผ่นดินให้กำเนิดหลุมฝังศพ จะเป็นเรื่องบังเอิญได้อย่างไร อยากได้สุสานงามของถังกง ต้องสะสมคุณธรรมที่ซ่อนเร้นแบบซุนชูเก๋อ สะสมบุญต้องได้ที่มงคล สะสมกรรมชั่วกลับได้ที่ดินชั่วร้าย อย่าทำลายผู้อื่นเพื่อประโยชน์ตน อย่าทิ้งความดีหลอกลวงฟ้าดิน หลุมฝังศพเป็นของสวรรค์ บุญเกิดจากใจ สร้างสรรค์ขยายตำราโบราณ เพื่อชำระจิตใจของเรา ความลึกซึ้งหรือผิวเผินของภูมิศาสตร์ รวมความครบถ้วน จงจำไว้ว่าเก็บรักษาเป็นสมบัติอย่าเปิดเผยแก่คนทั่วไป ระวังสืบทอดแก่ผู้เรียนรุ่นหลัง ตลอดกาลไม่สิ้นสุด