กำลังโหลด...
บทที่ 14 จาก 14
针灸甲乙经
本卷为《针灸甲乙经》第十二卷，系统讨论了十四种“奇邪走空窍”的常见症状（欠、哕、唏、振寒、噫、嚏、嚲、泣涕、太息、涎下、耳鸣、啮舌、善忘、善饥），以及失音、失眠、目病、耳病、口齿病、鼻衄、喉痹、瘿瘤、妇人病、小儿病等各类病证的病机（疾病发生发展的内在机理）与刺法（针灸取穴原则）。
第一篇·欠哕唏振寒噫嚏泣出太息涎下耳鸣啮舌善忘善饥 黄帝问：人为什么会打哈欠？岐伯说：卫气（行于体表的保卫之气）白天行于阳分，夜晚行于阴分。夜晚属阴、主静卧；阳主上升，阴主下沉。阴气积于下而阳气未尽时，阴阳相互牵引，所以频频打哈欠。阳气尽、阴气盛则闭目入睡；阴气尽、阳气盛则醒来。肾主欠，治疗当泻足少阴（肾经）、补足太阳（膀胱经）。人为什么会呃逆（哕）？谷物入胃后，胃气上输于肺。若有旧寒之气与新入谷气交杂于胃中，新故相乱、正邪相争、气机上逆，从胃上出，便为呃逆。肺主呃逆，故补手太阴（肺经）、泻足太阴（脾经）。也可用草茎刺鼻引嚏而止，或突然惊吓亦可止。人为什么会抽泣（唏）？这是阴气盛而阳气虚，阴气运行疾速而阳气迟缓，阴盛而阳将绝，故发抽泣。补足太阳、泻足少阴。人为什么会寒战（振寒）？寒气客于皮肤，阴盛阳虚，故寒战鼓栗，当补诸阳经。人为什么会嗳气（噫）？寒气客于胃，厥逆之气从下向上散出，复从胃出，故为嗳气。补足太阴、足阳明。人为什么会打喷嚏（嚏）？阳气调和通利，满溢于心而出于鼻，故为喷嚏。补足太阳荥穴、眉本（攒竹）。人为什么会肢体懈惰（嚲）？胃气不实则诸脉空虚，筋脉懈惰无力，行阴分用力后气不能恢复。当在其所在部位补分肉之间。人为什么会悲哀哭泣流涕？心为五脏六腑之主，目为宗脉所聚、上液之道，口鼻为气之门户。悲哀忧愁则心动，心动则五脏六腑皆摇，宗脉感应则液道开，涕泣俱出。液是灌养精微、濡润空窍的，液道开则泣出，泣不止则液竭，液竭则精不灌，目无所见，称为“夺精”。补天柱，经挟颈处。为什么有人哭泣而无泪，或泪少涕少？心为五脏之专精，目为其窍，面色为其荣华。人有德则气和于目，有忧愁则见于色。悲哀则泣下，水由何生？众精（水宗）为积水，积水属至阴，至阴为肾之精。精能持水、辅裹水液，故水不行。水之精为志，火之精为神，水火相感、神志俱悲，故目中之水生。谚语说“心悲又名志悲”，志与心精共凑于目。涕为脑渗，脑属阳（一作阴），髓为骨之充。志为骨之主，故水流则涕从之。涕与泣如兄弟，急则俱出。为什么有人哭泣而泪不出或泪少涕不随？泣不出是因为哭不悲；不泣是因为神不慈。神不慈则志不悲，阴阳相持，泣安能独来？志悲则惋，惋则冲阴，冲阴则志去目，神不守精，精神去目，涕泣俱出。人厥则阳气并于上、阴气并于下，阳并于上则火独光，阴并于下则足寒而胀。一水不能胜五火，故目盲。风气冲目，阳气内守于精，火气燔目，故见风则泣下，好比疾风生而能致雨。人为什么会叹息（太息）？忧思则心系急迫，气道约束不利，故太息以伸展之。补手少阴、心主（心包）、足少阳，留针。人为什么会流涎（涎下）？饮食入胃，胃中有热则虫动，虫动则胃缓，胃缓则廉泉开，故涎下。补足少阴。人为什么会耳鸣？耳为宗脉所聚。胃中空虚则宗脉虚，虚则下陷，溜脉有所衰竭，故耳鸣。补客主人（上关）、手大指甲上与肉交处（少商）。人为什么会咬到自己的舌头？此属厥逆上走，脉气皆至。少阴气至则咬舌，少阳气至则咬颊，阳明气至则咬唇。视主病之经补之。人为什么会健忘？上气不足、下气有余，肠胃实而心肺虚。虚则荣卫留于下，不能按时上行，故善忘。人为什么会容易饥饿却不想吃东西？精气并于脾则热留于胃，胃热则消谷，故善饥；胃气逆上则胃脘壅塞，故不嗜食。善忘与善饥，先察其腑脏，除其小过，后调其气，盛则泻、虚则补。以上十四种邪气，皆为奇邪（不正之邪）走于空窍所致。邪之所在，皆为不足。故上气不足则脑不满、耳善鸣、头倾、目瞑；中气不足则二便改变、肠鸣；下气不足则痿厥心闷。
第二篇·寒气客于厌发喑不能言 黄帝问：人突然忧愁愤怒而发不出声音，是什么气不通？少师说：咽喉是水谷之道路；喉咙是气上下之通道；会厌是声音之门户；唇口是声音之扇；舌是声音之机；悬壅垂是声音之关；颃颡（鼻咽部）是分气之所泄；横骨受神气所使、主导舌的运动。鼻流清涕不止，是颃颡不闭、分气失司。会厌小而薄则出气快、开阖利、发声易；会厌大而厚则开阖难、出气慢，故言语重复（口吃）。突然无音，是寒气客于会厌，会厌不能发、不能下至机扇，机扇开阖不利故无音。足少阴脉上系舌本、络于横骨、终于会厌，两泻其血脉，浊气乃除。会厌之脉上络任脉，再取天突，会厌乃能发。突然失音、气哽，刺扶突与舌本出血。失音不能言，刺脑户。突然失音不能言、喉咽痛，刺风府。舌缓、失音不能言，刺喑门（哑门）。喉痛失音不能言，天突主之。饮食善呕、不能言，通谷主之。失音不能言，期门主之。突然失音不能言，支沟主之。失音不能言，合谷、涌泉、阳交主之。
第三篇·目不得眠不得视及多卧卧不安不得偃卧肉苛诸息有音及喘 黄帝问：邪气客于人体，为什么有的人目不得眠？伯高说：五谷入胃后，分化为糟粕、津液、宗气（胸中积聚之气）三隧。宗气积于胸中，出于喉咙，贯心肺而行呼吸。营气（行于脉内的营养之气）分泌津液、注于脉中，化为血以营四末，内注五脏六腑。卫气行于阳分则清醒，行于阴分则入睡；卫气入于阴分时，常从足少阴之分间行于五脏六腑。今邪气客于五脏，则卫气独营于外，行于阳而不得入于阴。行于阳则阳气盛，阳跷脉满；不得入于阴则阴气虚，故目不得眠。治法当补其不足、泻其有余，调其虚实，以通其道而去其邪。饮以半夏汤一剂，阴阳已通则卧立至。其方以千里流水八升，扬之万遍，取清五升，用苇薪火煮，加秫米一升、制半夏五合，慢火煮至一升半，去滓，饮一小杯，一日三次，渐加，以见效为度。新病者覆杯即卧，汗出则愈；久病者三剂而已。（注：此方为古人学术记载，仅供研读，不可自行用药。）人为什么会闭目不能视？卫气行于阴而不得入于阳，阴气盛则阴跷满，阳气虚，故目闭不能视。人为什么会嗜睡多卧？肠胃大而皮肤涩（湿），分肉不解利。肠胃大则卫气行留久，皮肤涩则行迟。卫气昼行于阳、夜行于阴，阳气尽则卧、阴气尽则寤。肠胃大、卫气留于阴久，其气不清，则欲眠，故多卧。肠胃小、皮肤滑利者，卫气留于阳久，故少卧。突然多卧者，是邪气留于上焦，上焦闭而不通，食后饮汤，卫气久留于阴而不行，故突然多卧。治疗当先察腑脏、除小过、后调气，盛则泻、虚则补，必先知形气之苦乐，然后取穴。有人卧而不安，是脏有所伤、情志有所偏倚，故卧不安。人不能仰卧（偃卧），是因为肺为脏之盖，肺气盛则脉大，脉大则不得仰卧。什么是“肉苛”？营气虚则肌肤麻木不仁，卫气虚则肢体不能活动，营卫俱虚则麻木不仁且不能活动，形肉如被苛责束缚，人身与意志不相协调，三十日死。（注：此为古人观察之记载，不可作预后判断。）人有逆气不得卧而呼吸有声、有得卧而息无音、有起居如常而息有音、有得卧时喘、有不得卧不能行而喘、有不得卧卧则喘——分别是何脏所致？不得卧而息有音，是阳明之逆。足三阳本应下行，今逆而上行，故息有音。阳明为胃脉，胃为六腑之海，其气亦下行。阳明逆而不循其道故不得卧。《下经》说“胃不和则卧不安”，即此意。起居如常而息有音，是肺之络脉逆而不随经上下，留于经而不行，络脉之病轻微，故起居如常。不得卧、卧则喘者，是水气客留。水气循津液而留，肾为水脏、主津液、主卧与喘。惊悸不得眠、水气上下、五脏游气，三阴交主之。不得卧，浮郄主之。
第四篇·足太阳阳明手少阳脉动发目病 黄帝问：我曾登高台，中途感到眩惑，闭目凝神、安心定气，久久不能解除，披发长跪，俯身再看，久久不已，突然自行停止，这是什么气使然？岐伯说：五脏六腑之精气上注于目而为之精，精之窠为眼，骨之精为瞳子，筋之精为黑眼，血之精为络，气之精为白眼，肌肉之精为约束，裹撷筋骨血气之精与脉并为目系，上属于脑，后出于项中。故邪中于头目，逢身之虚，其入深则随眼系以入脑，入则脑转，脑转则引目系急，目系急则目眩而转。邪中其精，则精不相比，精散则视歧，故见两物。目为五脏六腑之精、营卫魂魄之所常营、神气之所生。神劳则魂魄散、志意乱。瞳子黑眼法于阴，白眼赤脉法于阳，阴阳合传而精明。目为心之使，心为神之所舍，神分精乱则突然见非常之处，精气魂魄散不相得，故曰“惑”。黄帝问：为何我每次去东苑都会迷惑，离开就恢复？岐伯说：心有所喜、神有所恶，突然相惑则精气乱，视误故惑，神移乃复。轻者为“迷”，重者为“惑”。
目外角的部位称锐眦；内角近鼻处，上为外眦、下为内眦。目色赤者病在心、病在胸中。诊目痛赤脉从上下者属太阳病，从下上者属阳明病，从外走内者属少阳病。胆移热于脑则为鼻渊（浊涕不止），传为鼽衄、瞑目，此由气厥所致。足阳明有挟鼻入于面者，名曰悬颅，属口对入系目本。头痛引颔取之。足太阳有通项入于脑者，正属目本，名曰眼系。头目苦痛，取之项中两筋间。阴阳跷脉相交于锐眦，阳气绝则瞑目，阴气绝则眠。目中赤痛从内眦始，取阴跷。
第五篇·手太阳少阳脉动发耳病 突然昏厥而耳聋、耳中闭塞不通，是内气突然上迫所致。不从内外中风的耳病，则留滞消瘦。头痛耳鸣、九窍不利，多由肠胃所生。刺“发蒙”法：必在白天，刺耳听宫，使针感中于眸子，声闻于外。刺后用手紧按两鼻窍，令患者急速仰头，其声必应于耳中。耳鸣取耳前动脉。耳痛不可刺者，是耳中有脓或盯聍（耳垢栓塞），耳无所闻。耳聋取手小指爪甲上与肉交处（少泽），先取手后取足。耳鸣取手中指爪甲上，左取右、右取左。耳聋不痛取足少阳，耳聋而痛取手阳明。耳鸣，百会、颔厌、颅息、天窗、大陵、偏历、前谷、后溪皆主之。耳痛聋鸣，上关主之，不可深刺。耳聋鸣，下关、阳溪、关冲、液门、阳谷主之。耳聋鸣、头颔痛，耳门主之。头重颔痛引耳中嘈杂，和髎主之。耳聋如风声，听会主之。耳聋填填如无闻、嘈杂如蝉鸣，听宫主之。耳聋，翳风、会宗、下关主之。耳聋无闻，天窗主之。耳聋嘈杂无所闻，天容主之。耳鸣无闻，肩贞、完骨主之。耳中生风、耳鸣耳聋时闻时不闻，商阳主之。耳聋不通，合谷主之。耳聋两颞痛，中渚主之。耳中浑浑无所闻，外关主之。突然气聋，四渎主之。
第六篇·手足阳明脉动发口齿病 诊龋齿疼痛，按其阳明脉所过之处，有病变者独热：在左则左热，在右则右热，在上则上热，在下则下热。臂阳明有入于齿中者，名曰大迎（一说禾髎），下齿龋取之，恶寒者补之，不恶寒者泻之。手太阳有入遍齿者，名曰角孙，上齿龋取之鼻与鼽前。发病时脉盛则泻，虚则补。一说取眉外，盛泻虚补。齿动痛不恶冷饮，取足阳明；恶冷饮，取手阳明。舌缓、流涎、烦闷，取足少阴。重舌，刺舌柱以铍针。上齿龋肿，目窗主之。上齿龋痛恶风寒，正营主之。齿牙龋痛，浮白、完骨主之。齿痛，颧髎、二间主之。上齿龋，兑端、耳门主之。齿间出血、齿床落痛、口不可开引鼻中，龈交主之。颊肿、口急、颊车痛不可嚼，颊车主之。上齿龋痛恶寒，上关主之。口僻、失欠、下牙痛、颊肿恶寒、口不收、舌不能言、不得嚼，大迎主之。下齿龋肿，下关主之。齿牙不可嚼、龈肿，角孙主之。口僻不正、失欠口不开，翳风主之。舌下肿难言、舌纵，通谷主之。舌下肿难以言、舌纵涎出，廉泉主之。口僻刺太渊。口中肿臭，劳宫主之。齿龋痛恶冷饮，三间主之。口僻，偏历主之。口齿痛，温溜主之。齿龋痛，合谷主之，又云少海主之。
第七篇·血溢发衄（鼻鼽息肉着附） 突然痹阻、内气逆乱，肝肺相搏，血溢鼻口，取天府。此为胃之五大五部之一。衄血不止，血流，取足太阳；大衄血，取手太阳；不已刺腕骨下；不已刺腘中出血。鼻鼽衄，上星主之。鼻管疽发为厉，脑空主之。鼻鼽不利、窒洞气塞、鼻僻多涕、鼽衄有痈，迎香主之。鼽衄出、中有悬痈宿肉、窒洞不通、不知香臭，素髎主之。鼻窒口僻、涕出不可止，禾髎主之。鼻中息肉不利、鼻头额中痛、鼻中有蚀疮，龈交主之。鼻鼽不得息、不知香臭及衄不止，水沟主之。衄血不止，承浆、委中主之。鼻不利，前谷主之。衄血，腕骨主之。
第八篇·手足阳明少阳脉动发喉痹咽痛 喉痹不能言，取足阳明；能言，取手阳明。喉痹，完骨、天容、气舍、天鼎、尺泽、合谷、商阳、阳溪、中渚、前谷、商丘、然谷、阳交皆主之。喉痹咽肿、水浆不下，璇玑主之。喉痹食不下，鸠尾主之。喉痹咽如梗，三间主之。喉痹不能言，温溜、曲池主之。喉痹气逆、口歪、咽喉如被扼，行间主之。咽中痛不可纳食，涌泉主之。
第九篇·气有所结发瘤瘿 瘿（颈前肿物），天窗（一作天容）、臑会主之。瘤瘿，气舍主之。
第十篇·妇人杂病 黄帝问：妇人怀孕九月而失音，是什么病？岐伯说：这是胞络（子宫络脉）脉气阻绝。胞络系于肾，少阴之脉贯肾系舌本，故不能言。不须治疗，至十月分娩后自复。治法原则：不可损其不足，不可益其有余以成其咎。所谓不足者，指身体羸瘦，不可用砭石（泻法）。所谓不可益其有余者，指腹中有胎形而误用泄法，泄之则精气出而病独留腹中，故曰“成辜”。怎么知道妇人怀子将产？身有病而无邪脉。诊女子，手少阴脉动甚者，为妊娠。哺乳期妇人患热病，脉悬小，若手足温则预后较好，手足寒则预后较差（注：此为古人的经验观察，不可作今日预后判断）。乳子中风、发热喘渴、肩息、脉急大，缓则生、急则死（注：同上，系古代观察）。乳子下赤白，腰俞主之。女子不孕、阴挺出、白带不止，上髎主之。女子赤白带下、心下积胀，次髎主之。腰痛不可俯仰，先取缺盆，后取尾骶。女子赤淫时白、气癃、月事少，中髎主之。女子下苍汁不禁、赤带、阴中痒痛、少腹牵引、不可俯仰，下髎主之。肠鸣泄注，下髎主之。妇人产后余疾，肓门主之。寒热短气、卧不安，膺窗主之。乳痈、寒热、痛不可触，乳根主之。腹满疝积、产后余疾、不孕、阴痒，刺石门。女子不孕、血在内不下，关元主之。妇人下赤白后阴中干痛、恶合阴阳、少腹坚、小便闭，曲骨主之。女子血不通，会阴主之。妇人子脏中有恶血逆满痛，石关主之。月水不通、奔豚泄气、上下引腰脊痛，气穴主之。女子赤淫，大赫主之。女子胞中痛、月水不以时休止，天枢主之。小腹胀满、痛引阴中、月水至则腰脊痛、胞中瘕、子门有寒，水道主之。女子阴中寒，归来主之。女子月水不利或暴闭、腹胀满、癃闭、身热、腹中绞痛、疝阴肿、乳难、子抢心、胞衣不出，并气冲针上入三寸，气至泻之。妇人无子及少腹痛，气冲主之。妇人产后余疾、食饮不下、胸胁满、眩目足寒、心切痛、善噫、闻酸臭、胀痹腹满，期门主之。妇人少腹坚痛、月水不通，带脉主之。妇人下赤白、里急瘛疭，五枢主之。妒乳，太渊主之。不孕，商丘主之。女子疝瘕，按之如热水浇股内至膝、飧泄，灸刺曲泉。妇人阴中痛、少腹坚急痛，阴陵泉主之。妇人漏下或血闭不通、逆气胀，血海主之。月事不利、见血而身反败、阴寒，行间主之。乳痈，太冲、复溜主之。女子疝及少腹肿、溏泄、癃闭、遗尿、阴痛、面尘黑、目下痛，太冲主之。女子少腹大、乳难、嗌干嗜饮，中封主之。女子漏血，太冲主之。女子侠脐疝，中封主之。大疝不孕，筑宾主之。女子疝、小腹肿、赤白淫时多时少，蠡沟主之。女子疝瘕、少腹肿、阴挺出痛、经水来下、阴中肿或痒、漉青汁、血闭无子、不嗜食，曲泉主之。妇人绝产或未曾生产，阴廉主之。妇人无子，涌泉主之。女子不孕、阴暴出、经水漏，然谷主之。女子月水不下，照海主之。妇人阴挺，水泉主之。妇人漏血、腹胀满不得息、小便黄，阴谷主之。乳痈有热，三里主之。乳痈惊痹、胫重、足不收、跟痛，巨虚下廉主之。月水不利、见血而身败及乳肿，临泣主之。女子难产、胞衣不出，昆仑主之。
第十一篇·小儿杂病 婴儿病，头发皆逆上者，预后差（注：此系古代经验观察，不可作今日判断）。婴儿耳间青脉起者，主腹痛。大便青瓣、飧泄，脉大、手足寒者难愈；飧泄，脉小、手足温者易愈（注：同上）。惊痫脉五，针手足太阴各五刺，刺太阳经者五，刺手足少阴经络傍者一，足阳明一，上踝五寸刺三针。小儿惊痫，本神、前顶、囟会、天柱主之。如反视，临泣主之。小儿惊痫加瘛疭、脊急强、目转上插，缩筋（筋缩）主之。小儿惊痫、瘛疭脊强互相引，长强主之。小儿食晦头痛，噫嘻主之。小儿痫发、目上插，攒竹主之。小儿脐风、目上插，刺丝竹空。小儿痫、呕吐泄注、惊恐失精、视物不明，瘛脉、长强主之。小儿惊痫不得息，颅息主之。小儿惊痫如有见者，列缺主之，并取阳明络。小儿口中腥臭、胸胁满，劳宫主之。小儿咳而泄、不欲食，商丘主之。小儿痫、手足扰、目昏口噤、溺黄，商丘主之。小儿痫、遗尿，虚则病诸痫癫、实则闭癃、少腹中热、善寐，大敦主之。小儿脐风、口不开、善惊，然谷主之。小儿腹满不能食饮，悬钟主之。小儿马痫，仆参、金门主之。风从头至足、瘛疭、口闭不能开、每大便腹暴满、按之不下、嚏、悲、喘，昆仑主之。
1. ความสัมพันธ์ซึ่งกันและกันของหยินหยางกับการนอนหลับและตื่น ในช่วงต้นของเล่มนี้ ได้เริ่มด้วยแนวคิด "ขาด" (การหาว) และ "ตาไม่สามารถหลับได้" เพื่ออธิบายแบบจำลองหลักของทฤษฎีการนอนหลับของแพทย์แผนจีน นั่นคือ การเข้าออกระหว่างหยินและหยางของเว่ยชี่ ( protective qi/พลังปกป้อง) เว่ยชี่ในเวลากลางวันเคลื่อนในหยางครบ 25 รอบ ในเวลากลางคืนเคลื่อนในหยินครบ 25 รอบ เมื่อพลังหยางหมดจึงหลับ เมื่อพลังหยินหมดจึงตื่น สาระสำคัญของการนอนไม่หลับถูกสรุปไว้ว่า “เว่ยชี่เข้าสู่หยินไม่ได้” ส่วนการนอนมากเกินไปคือ “เว่ยชี่พำนักอยู่ในหยินเป็นเวลานาน” แบบจำลองนี้เชื่อมโยงจังหวะการนอน-ตื่นเข้ากับเส้นทางการเคลื่อนของพลังในร่างกายโดยตรง เป็นคำอธิบายคลาสสิกที่สุดเกี่ยวกับการนอนหลับนับตั้งแต่ "เน่ยจิง" (คัมภีร์ชั้นใน) เป็นต้นมา
2. ความสัมพันธ์ระหว่างช่องเปิดทั้งเจ็ด (空窍) กับอวัยวะภายใน อาการทั้งสิบสี่แบบของ “เพ injected 이 奇邪走空窍” ( pathogenic qi แทรกซึมช่องเปิด) แต่ละอาการมีการระบุสังกัดอวัยวะภายในอย่างชัดเจน เช่น ไตควบคุมการหาว ปอดควบคุมการสะอึก หัวใจควบคุมการเรอ กระเพาะอาหารควบคุม ฯลฯ สะท้อนตรรกะการวินิจฉัยที่ว่า “สิ่งผิดปกติภายนอกย่อมมีรากเหง้าภายใน” ความผิดปกติของช่องเปิดไม่ใช่ปัญหาเฉพาะจุด แต่คือการแสดงออกภายนอกของการทำงานของอวัยวะภายในที่เสียสมดุล การรักษาจึงไม่ได้มุ่งที่อาการเฉพาะจุด แต่ปรับสมดุลของเส้นลมปราณและอวัยวะภายในนั้นๆ
3. การใช้หลักการเสริมและระบายอย่างเป็นระบบ การรักษาโรคเกือบทั้งหมดในเล่มนี้ยึดหลัก “เมื่อ有余 (เกิน) ให้ระบาย เมื่อ不足 (พร่อง) ให้เสริม” อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่าสนใจคือ อาการหลายอย่างที่ดูเหมือน “实证 (อาการเกิน)” (เช่น หนาวสั่น สะอื้น หูอื้อ) เมื่อวิเคราะห์ถึงพยาธิสภาพแล้ว มักสรุปได้ว่ามาจาก “ความไม่เพียงพอ” ทั้งสิ้น เหตุที่ pathogenic qi สามารถอาศัยในช่องเปิดได้ ก็เพราะพลังป้องกันเฉพาะที่อ่อนแอลง สอดคล้องกับแนวคิดที่ว่า “ที่ใดที่邪恶乘虚而入 พลังย่อมอ่อนแอที่นั่น”
4. การสำรวจวิชากายวิภาคศาสตร์ด้านเสียงในช่วงแรก บทความที่สอง เกี่ยวกับการบรรยายหน้าที่ของอวัยวะที่ใช้ในการออกเสียง ได้แก่ ฝาปิดกล่องเสียง ริมฝีปาก ปาก ลิ้น ลิ้นไก่ เพดานอ่อน กระดูกไฮออยด์ โดยแบ่งการทำงานเป็น “ประตูเสียง ฉากเสียง กลไกเสียง หัวใจเสียง” แสดงให้เห็นถึงแนวคิดการผสานการสังเกตโครงสร้างเข้ากับการอนุมานหน้าที่ของนักปราชญ์โบราณ แม้จะแตกต่างจากกายวิภาคศาสตร์สมัยใหม่ แต่ก็เป็นความเข้าใจที่เป็นระบบ较早ในประวัติศาสตร์จีน
5. ความเชื่อมโยงระหว่างตากับสมอง บทความที่สี่ กล่าวถึง “目系 (เส้นประสาทตา/ระบบที่เชื่อมตา)” ว่า “เชื่อมต่อขึ้นไปยังสมอง และออกทางด้านหลังของคอ” ระบุชัดเจนว่ามีเส้นทางเชื่อมระหว่างตากับสมอง และ pathogenic qi สามารถ “ตามระบบตานี้เข้าสู่สมองได้” นี่คือบันทึกที่ค่อนข้างชัดเจนเกี่ยวกับเส้นทางตา-สมองในตำราแพทย์แผนจีน ซึ่งซับซ้อนกว่าอคติที่ว่า “แพทย์แผนจีนไม่รู้จักสมอง” มาก
ส่วนที่สอดคล้องกัน:
ข้อจำกัดทางประวัติศาสตร์และสิ่งที่ควรระวัง:
แนวคิดที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
เนื้อหานี้อ้างอิงจากตำราแพทย์แผนจีนโบราณ มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาและเรียนรู้วัฒนธรรมเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ใดๆ หากมีอาการผิดปกติกรุณาปรึกษาแพทย์