กำลังโหลด...
บทที่ 26 จาก 64
东坡易传
เฮ็กต้าซู (เฮ็กที่ยี่สิบหก) ประกอบด้วย คุน (ขุน) บนเขียน (เขียน) ล่าง สื่อถึง ภูเขาซ่อนฟ้าไว้ภายใน หมายถึงการ蓄养อันลึกซึ้ง能够容纳พลังอันแข็งแกร่ง เฮ็กกล่าวว่า เอื้อต่อการรักษาความถูกต้อง ดำรงไว้ซึ่ง正道 不使ผู้มีความสามารถพักผ่อนอยู่บ้านโดยไม่ได้รับใช้ย่อมเป็นมงคล เอื้อต่อการข้ามแม่น้ำใหญ่และมหาสมุทร 🌊
《จวน》กล่าวว่า ต้าซู ความแข็งแกร่งและความมั่นคงจริงใจ รัศมีส่องประกายซึ่งกันและกัน คุณธรรมย่อมได้รับการพัฒนาใหม่ทุกวัน สิ่งที่เรียกว่า ความแข็งแกร่ง หมายถึงเฮ็กเขียนล่าง ☰ สิ่งที่เรียกว่า ความมั่นคงจริงใจ หมายถึงเฮ็กคุนบน ☶ สิ่งที่เรียกว่า รัศมีส่องประกาย คือแสงแห่งสติปัญญาที่เกิดจากการขัดเกลากันระหว่างสองสิ่ง หาก เขียน ไม่ได้ คุน ก็เป็นเพียงความแข็งแกร่งล้วน ๆ หาก คุน ไม่ได้ เขียน ก็เป็นเพียงความนิ่งเฉยล้วน ๆ การใช้ การหยุด มาขัดเกลา ความแข็งแกร่ง และใช้ ความแข็งแกร่ง มากระตุ้น การหยุด การเปลี่ยนแปลงของคุณธรรมที่เกิดขึ้นจึงไม่มีที่สิ้นสุด 🔄
"ความแข็งแกร่งขึ้นไปเบื้องบนและเคารพผู้มีความสามารถ สามารถหยุดยั้งความแข็งแกร่งได้ นั่นคือความถูกต้องอันยิ่งใหญ่" — ใหญ่ ก็คือ ถูกต้อง หมายถึงเฮ็กเขียนบน จึงเรียกว่า ผู้มีความสามารถ ผู้มีความสามารถถูก蓄养โดยเขียนบน นี่คือความหมายอันลึกซึ้งของ ต้าซู "ไม่ให้พักอยู่บ้าน รับใช้ย่อมเป็นมงคล" หมายถึง การเลี้ยงดูผู้มีความสามารถ "เอื้อต่อการข้ามมหาสมุทร" หมายถึง การปฏิบัติตามวิถีแห่งสวรรค์ 🌌
ความแข็งแกร่งของ เขียน ความมั่นคงจริงใจของ คุน ต่างก็เป็นสิ่งที่ สวรรค์ มอบให้ เช่นเดียวกับโลหะที่ตัดได้ ไฟที่ให้ความร้อน 🔥 ล้วนเป็นไปตามธรรมชาติ สิ่งทั้งหลายในโลกที่ทำให้กันและกันยอมจำนน ย่อมอาศัย nature ของกันและกัน ปลาไม่กลัวอวนแต่กลัวนกกระทุง เพราะกลัวศัตรูตามธรรมชาติของมัน ดังนั้น เขียน อยู่ภายใต้ คุน ย่อมหยุดความหุนหันพลันแล่นและยอมให้ใช้ได้ทั้งหมด สิ่งใดก็ตามที่อยู่เหนือ เขียน มักจะมีความหวาดระแวงต่อ เขียน และ เขียน ก็มักจะไม่ยอมจำนน — เฮ็กซู (Xuy) เฮ็กบนหก และ เฮ็กเซี่ยวซู (Xiao Xu) เฮ็กบนเก้าคือตัวอย่าง ความหวาดระแวงเกิดจากการที่ตนเองไม่สามารถทำให้ผู้อื่นยอมจำนนได้ หากไม่สามารถทำให้ยอมจำนนได้แล้วยังหวาดระแวงอีกฝ่าย การไม่ยอมจำนนของอีกฝ่ายก็จะยิ่งเพิ่มขึ้นเท่านั้น แต่ตอนนี้ คุน รู้ดีว่าตนเองมีความสามารถพอที่จะ蓄养 เขียน ได้ จึงไม่หวาดระแวงความแข็งแกร่งของมัน กลับยอมให้มันรุกคืบต่อไป เขียน ก็เข้าใจดีว่า คุน มีพลังพอที่จะ蓄养ตนเองโดยไม่หวาดระแวง จึงยอมรับการ蓄养และยอมให้ใช้ได้โดยเต็มใจ "ไม่ให้พักอยู่บ้าน" เป็นเรื่องของ คุน ในฐานะ主体 "เอื้อต่อการข้ามมหาสมุทร" คือการ发挥ประสิทธิภาพของ เขียน
《เซี่ยง》กล่าวว่า ฟ้าซ่อนอยู่ในภูเขา คือภาพของต้าซู ผู้มีคุณธรรมจึงตระหนักว่า ควรจดจำคำพูดและการกระทำของผู้มีปัญญารุ่นก่อน ๆ มากมาย เพื่อ蓄养คุณธรรมของตนเอง 📚
ขงจื่อกล่าวถึงคุณธรรมของเฮ็กเขียน เก้าสองว่า "ผู้มีคุณธรรมใช้การเรียนรู้เพื่อสะสมความรู้ ใช้การซักถามเพื่อแยกแยะถูกผิด" จากนี้จึงรู้ว่า ความแข็งแกร่งของเขียน** ปัญหาซ่อนเร้นอยู่ที่ การไม่เรียนรู้ — ฮั่นเกาจู่ หลิวปัง คือตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด ดังนั้น ผู้มีคุณธรรมในเฮ็กต้าซู หากต้องการใช้พลังของ เขียน ก็ต้องทำให้ตนเองมีความรู้และความสามารถอย่างลึกซึ้งก่อน 🎓
จูเก้า (Chu Jiu) : มีอันตราย เอื้อต่อการหยุดยั้ง
《เซี่ยง》กล่าวว่า "มีอันตรายและเอื้อต่อการหยุดยั้ง" หมายถึง อย่านำตนเองไปสู่หายนะ เฮ็กเซี่ยวซู蓄养 เขียน ด้วยความอ่อนโยน ดังนั้นเริ่มต้นด้วยความอ่อนโยนแต่สุดท้ายกลายเป็นศัตรูกัน เฮ็กต้าซู蓄养 เขียน ด้วยความเข้มงวด ดังนั้นเริ่มต้นด้วยความเข้มงวดแต่สุดท้ายก็เจริญรุ่งเรือง ผู้มีคุณธรรมรักผู้อื่นด้วย คุณธรรม คนเล็กคนน้อยรักผู้อื่นด้วย การตามใจ เมื่อเห็นคำสอนที่มีคุณธรรมก็โกรธ เมื่อเห็นการตามใจก็ดีใจ นี่คือความผิดพลาดแล้ว จูเก้ามีความปรารถนาที่จะรุกคืบอย่างไร้ขีดจำกัด เมื่อถึงตำแหน่งลิ่วซี่ก็พบกับการหยุดยั้งอย่างเข้มงวดจึงหยุด ความเข้มงวดของลิ่วซี่ คือสิ่งที่ข้าพเจ้าเรียกว่า คุณธรรม สิ่งที่ทำให้ข้าพเจ้ารู้จักความระมัดระวังและไม่ก่อหายนะตลอดชีวิต ก็คือลิ่วซี่ 🙏
จูเก้าสอง (Jiu Er) : ตัวรถหลุดจากเพลา
《เซี่ยง》กล่าวว่า "ตัวรถหลุดจากเพลา" หมายถึง อยู่ตรงกลางจึงไม่มีข้อผิดพลาด การ "หลุดจากเพลา" ในเฮ็กเซี่ยวซูเกิดจากความจำเป็น ดังนั้นสามีภรรยาจึงกลายเป็นศัตรูกัน การ "หลุดจากเพลา" ในเฮ็กต้าซูเป็นการยินยอมด้วยตนเอง ดังนั้น อยู่ตรงกลางจึงไม่มีข้อตำหนิ
จูเก้าสาม (Jiu San) : ม้าดีวิ่งไล่ตาม เอื้อต่อการรักษาความถูกต้องท่ามกลางความยากลำบาก ฝึกฝนรถม้าและผู้คุ้มกันทุกวัน เอื้อต่อการเดินทางไปข้างหน้า 🐎
《เซี่ยง》กล่าวว่า "เอื้อต่อการเดินทางไปข้างหน้า" หมายถึง มีความมุ่งมั่นเดียวกันกับผู้เหนือกว่า เส้นหยางสามเส้น (จูเก้า, จูเก้าสอง, จูเก้าสาม) เคลื่อนไปพร้อมกัน จึงกล่าวว่า "ม้าดีวิ่งไล่ตาม" ม้าไม่กังวลว่าตนเองไม่ดีพอ แต่กังวลว่ารถเบาเกินไป ทางง่ายเกินไป จน失控พลิกคว่ำ ดังนั้น "เอื้อต่อการรักษาความถูกต้องท่ามกลางความยากลำบาก" จูเก้าสามเป็นตำแหน่งสุดท้ายของเฮ็ก เขียน ดังนั้นจึงเตือนสติซึ่งกันและกัน ฝึกฝนรถม้าและทหารอย่างชำนาญ แล้ว "เอื้อต่อการเดินทางไปข้างหน้า" "ข้างบน" หมายถึงเขียนบน เขียนบนเอื้อต่อการไม่หวาดระแวง จูเก้าสามเอื้อต่อการเตรียมพร้อมอย่างแน่นอน
ลิ่วซี่ (Liu Si) : ใส่คานไม้ให้ลูกวัว เป็นมงคลอย่างยิ่ง 🐂
《เซี่ยง》กล่าวว่า ความเป็นมงคลอย่างยิ่งของลิ่วซี่ เพราะ มีความยินดี
ลิ่วเอ๋อ (Liu Wu) : หมูตอนที่มีเขี้ยว เป็นมงคล
《เซี่ยง》กล่าวว่า ความเป็นมงคลของลิ่วเอ๋อ เพราะ มีความยินดีเฉลิมฉลอง 🎉
"ลูกวัว" หมายถึงจูเก้า "คานไม้" คือไม้ที่ป้องกันเขาวัวชน ลูกวัวไม่จำเป็นต้องใช้คานไม้ แต่ที่ไม่กล้าละทิ้ง เป็นเพราะ ต้องฝึกฝนตั้งแต่ยังเล็ก พอโตขึ้นแล้ว ถึงไม่ต้องฝึกฝนก็ได้ นี่คือความรักต่อวัวอย่างที่สุด "หมูตอน" คือหมูที่ถูกตอน หมายถึงจูเก้าสอง มีเขี้ยวแต่ไม่ดุร้าย นี่คือลักษณะของหมูตอน ไม่ดุร้ายจึง可以被蓄养ได้ ต้าซู蓄养 เขียน เริ่มต้นเข้มงวดแต่สุดท้ายเจริญรุ่งเรือง จูเก้าเป็นช่วงที่พลังงานหยางยังอ่อนแอ จึงใส่คานไม้ให้ พอถึงจูเก้าสอง แม้มีเขี้ยวก็可以被蓄养ได้ เมื่อเริ่มต้นมีการฝึกฝน เมื่อนั้นจึงค่อย ๆ สามารถ蓄养ได้ สุดท้ายแม้จะปล่อยให้เดินบนถนนใหญ่แห่งสวรรค์ก็ได้ การฝึกฝนตั้งแต่ยังเล็ก คือการรักด้วย คุณธรรม ดังนั้น "มีความยินดี" การไม่รังเกียจเขี้ยวของมันแต่蓄养มัน เป็นการเตรียมใช้ประโยชน์จากมัน ดังนั้น "มีความยินดีเฉลิมฉลอง" สิ่งใดก็ตามที่ปฏิบัติต่อกันด้วยคุณธรรมเรียกว่า "ยินดี" การให้คุณธรรมและได้รับผลตอบแทนเรียกว่า "ยินดีเฉลิมฉลอง" ขงจื่อกล่าวว่า "ครัวเรือนที่สะสมความดี ย่อมมีความยินดีเหลือเฟือ" ✨
เขียนบน (Shang Jiu) : ช่างเป็นถนนใหญ่แห่งสวรรค์เสียจริง! เจริญรุ่งเรือง
《เซี่ยง》กล่าวว่า "ช่างเป็นถนนใหญ่แห่งสวรรค์" หมายถึง หนทางอันยิ่งใหญ่ได้ถูกปฏิบัติอย่างกว้างขวาง "ถนนใหญ่แห่งสวรรค์" (เทียนฉวี) คือเส้นทางที่สวรรค์เดิน ไม่ได้ใช้ร่วมกับคนเบื้องล่าง ผู้มีคุณธรรมสามารถรักษามันไว้ได้ แม้จะยกให้ผู้อื่นก็ไม่มีใครกล้ารับ หากไม่มีคุณธรรม แม้ข้าพเจ้าไม่ให้ ก็จะมีคนมาแย่งชิง คุณธรรมของเขียนบนเพียงพอที่จะรักษาตนเองได้ ดังนั้นจึงไม่หวาดระแวง เขียน และผลักดันให้มันก้าวหน้าไปอย่างเต็มที่ คัมภีร์กล่าวว่า "เหอเทียนจือฉวี" หมายความว่า ถนนใหญ่แห่งสวรรค์ใดเล่าที่จะไม่ให้เจ้าก้าวหน้า? มีเพียงการใช้ถนนใหญ่แห่งสวรรค์เพื่อผลักดันมัน เขียน จึงจะยอมจำนนอย่างสิ้นเชิง 🛤️
การตีความ เฮ็กต้าซู ของซูตงพัว อยู่ที่การเปิดเผย ความเป็นเอกภาพเชิงวิภาษระหว่าง "การหยุด" กับ "ความแข็งแกร่ง" การหยุดของ คุน ไม่ใช่การกดขี่เชิงลบ แต่เป็นการ蓄养เชิงบวกที่ ใช้ความเข้มงวดเพื่อสร้างคุณธรรม ความแข็งแกร่งของ เขียน ไม่ใช่การรุกคืบอย่างมืดบอด แต่เป็นการค้นหา วิธีที่ถูกต้องในการ发挥บทบาท ท่ามกลางการถูก蓄养 ทั้งสอง互相磨砺ซึ่งกันและกัน เกิด "รัศมีส่องประกาย" และ "คุณธรรมได้รับการพัฒนาใหม่ทุกวัน" ซูชื่อเน้นเป็นพิเศษว่า ความหวาดระแวงเกิดจากความไม่เพียงพอ การ蓄养ที่แท้จริงตั้งอยู่บน ความไว้วางใจซึ่งกันและกันและความเข้าใจในตนเอง — คุนรู้ว่าตนเองเพียงพอที่จะ蓄养เขียน เขียนรู้ว่าคุนเพียงพอที่จะ蓄养ตนเอง จึงไม่หวาดระแวงซึ่งกันและกัน ต่างได้ที่ทางของตน
แนวคิดหลักอีกประการหนึ่งคือ ความแตกต่างระหว่าง "รักด้วยคุณธรรม" กับ "รักด้วยการตามใจ" "มีอันตราย" ของจูเก้า ไม่ใช่การกดขี่ แต่คือ ทำให้รู้จักความระมัดระวัง "คานไม้" ของลิ่วซี่ ไม่ใช่การผูกมัด แต่คือ การฝึกฝนตั้งแต่เด็ก การ蓄养ที่แท้จริง คือการปล่อยให้คนเติบโตภายใต้กรอบจนถึงจุดที่ไม่ต้องมีกรอบอีกต่อไป
ในบริบทสมัยใหม่ แนวคิดของ เฮ็กต้าซู สามารถ映射ไปยัง การพัฒนาบุคลากร การจัดการองค์กร การพัฒนาตนเอง และหลายสาขา:
| สถานการณ์ | ข้อคิดจากเฮ็กต้าซู |
|---|---|
| ความก้าวหน้าในอาชีพ | ยิ่งมีความสามารถมากเท่าไร (เขียน) ยิ่งต้องค้นหาแพลตฟอร์มและกรอบที่ถูกต้อง (คุน); อย่ารีบ "พักอยู่บ้าน" (พอใจกับตนเอง) แต่ควร "ข้ามมหาสมุทร" (รับความท้าทาย) |
| การนำทีม | อย่าหวาดระแวงคนมีความสามารถ จงพัฒนาตนเองให้มีพลังพอที่จะ "蓄养" คนเก่งก่อน; ให้พื้นที่กับคนเก่ง แต่ต้องมีขอบเขตและกฎเกณฑ์ที่ชัดเจน |
| การเรียนรู้และการพัฒนา | ความคิดที่แข็งแกร่งต้องการความรู้ที่ลึกซึ้งมาหล่อหลอม; "จดจำคำพูดและการกระทำของผู้มีปัญญารุ่นก่อน" คือวิธีพื้นฐานที่จะป้องกัน "รถพลิกคว่ำ" |
| การเลี้ยงดูบุตร | การวางกฎตั้งแต่เนิ่น ๆ (คานไม้ของลูกวัว) ดีกว่าการแก้ไขด้วยกำลังเมื่อโตแล้ว; รักด้วย "คุณธรรม" ไม่ใช่รักด้วย "การตามใจ" |
ความเข้าใจเชิงปรัชญาที่ลึกซึ้งที่สุดของซูตงพัวในบทความนี้ อยู่ที่แนวคิด "สวรรค์" (เทียน) เขากล่าวว่า "สิ่งที่ทำให้สิ่งต่าง ๆ ยอมจำนนซึ่งกันและกัน ต้องอาศัย nature ของมัน" ปลากลัวนกกระทุง ไม่ใช่กลัวรูปร่างของมัน แต่กลัว nature ของศัตรูตามธรรมชาติ หากขยายความ ผู้มีอำนาจและอิทธิพลที่แท้จริง ไม่ได้มาจากตำแหน่งภายนอกหรือกำลังบังคับ แต่มาจาก ความสอดคล้องและความจำเป็นทาง nature เขียนยอมจำนนต่อคุน ไม่ใช่เพราะคุนกดขี่เขียน แต่เพราะ "การหยุด" ของคุนและ "ความแข็งแกร่ง" ของเขียน โดย本质แล้วเป็นสองด้านของวิถีแห่งสวรรค์ที่ดำเนินอยู่ เช่นเดียวกับโลหะที่ตัดได้ ไฟที่ให้ความร้อน เป็นไปโดยธรรมชาติ ไม่ต้องฝืน 🔥
จากนี้สามารถคิดต่อไปได้ว่า: "การ蓄养" ที่แท้จริงไม่ใช่การควบคุม แต่คือการปล่อยให้สิ่งต่าง ๆ กลับสู่ nature เดิมของมัน เป้าหมายสูงสุดของต้าซู คือ "เหอเทียนจือฉวี" — ปล่อยให้ผู้被蓄养ได้เดินบนถนนใหญ่แห่งสวรรค์ วิ่งได้อย่างอิสระ นี่คือความสำเร็จและการก้าวข้ามของการ蓄养 จากกรอบสู่เสรีภาพ จากการ蓄养สู่การปลดปล่อย นี่คือ วงจรวิภาษที่สมบูรณ์ 🌱