กำลังโหลด...
บทที่ 10 จาก 20
本草纲目
คำอธิบายความหมายร่วมสมัยของ "Ben Cao Gang Mu: Gu Bu" บู๊กว้า · บทศึกษาโปราณของแพทย์แผนจีน
"Ben Cao Gang Mu: Gu Bu" รวบรวมธัญพืช พืชตระกูลถั่ว และอาหาร/ยาที่แปรรูปหรือหมักจากธัญพืช หลี่สือเจินได้บันทึกประสบการณ์พื้นบ้านโบราณและความรู้ตำรายาจากรุ่นก่อน ๆ ไว้อย่างเป็นระบบตามหัวข้อ ชื่อ อรรถรส คุณสมบัติ และ การบำบัดรักษาหลัก ต่อไปนี้เป็นการจัดหมวดหมู่เนื้อหาสำคัญออกเป็น 3 กลุ่ม
งา (Hu Ma / งาดำ) 🌿 : รสหวาน ฤทธิ์ปกติ ใช้ในตำราโบราณสำหรับอาการปวดเอวและขา ปวดเมื่อยมือเท้าบวมเล็กน้อย เป็นหวัดลมภายนอกตอนเริ่มแรก โรคร้อนในปัสสาวะ (Re Lin - ปัสสาวะแสบขัด) ฝีฝักบัว แผลพุพอง ริดสีดวงทวารปวดบวม น้ำนมแม่ไม่เพียงพอหลังคลอด แผลไฟไหม้น้ำร้อนลวก ขนาด eyebrows ไม่ขึ้น เป็นต้น วิธีใช้มีทั้งกิน ทา แช้เหล้า พอก และต้มน้ำล้างแผล
ป่าน (Da Ma / มะเหลือง - กัญชง) : Ma Bo (ดอกกัญชง) ใช้สำหรับความจำเสื่อม ฝีที่คอ (Luo Li) เริ่มแรก อาการชาหลังจากบาดแผล อาการชาจากโรคลม (Feng) Ma Zi Ren (เมล็ดกัญชง) คือผลของกัญชง เป็นยาระบายที่คนโบราณนิยมใช้ เช่น Ma Ren Wan ใช้สำหรับท้องผูก ปัสสาวะบ่อย; ใช้กับประจำเดือนไม่มา กระหายน้ำ (Xiao Ke) โรคบิดเป็นเลือด รอยช้ำจากถูกกระแทก ผมร่วง แผลที่ศรีษะเด็ก เป็นต้น ใบ ลำต้น และรากของกัญชง มีบันทึกการใช้ทั้งกินและทาภายนอก ตำราบันทึกไว้ว่า ใบและกัญชงมีพิษ ในปัจจุบันต้องแยกแยะให้ชัดเจนยิ่งขึ้น
ข้าวสาลี : เมล็ดข้าวสาลี รสหวาน ฤทธิ์เย็นเล็กน้อย ส่วน Fu Mai (เมล็ดลีบไม่แก่) ใช้สำหรับเหงื่อออกเอง (Zi Han) เหงื่อออกตอนนอนหลับ (Dao Han) รำข้าวสาลี (Mai Fu) ใช้พอกหรือกิน สำหรับเหงื่อออกหลังคลอด แผลเป็น ปัสสาวะเป็นเลือด แผลร้อน (Re Chuang) แผลไฟไหม้น้ำร้อนลวก เป็นต้น แป้งสาลี ใช้กับอาเจียนเป็นเลือดจากการบาดเจ็บภายใน เลือดออกมาก ท้องเสีย เจ็บคอ ฝีเต้านม แผลมีดบาด ตุ่มพองที่เท้า แผลไฟไหม้ เป็นต้น ส่วนใหญ่ใช้พอกหรือกิน ต้นอ่อนข้าวสาลี (Mai Miao) ช่วยระบายลำไส้เล็ก แก้พิษเหล้า; ฟางข้าวสาลีเผาเถ้าใช้ขจัดหูด ไฝ และกัดเนื้อเน่า
ข้าวบาร์เลย์ (Da Mai) : รสเค็ม ฤทธิ์อุ่น เย็นเล็กน้อย ใช้สำหรับอืดแน่นท้องจากอาหารเป็นพิษ ปัสสาวะไม่ออก; คั่วดำบดพอกแก้ไฟไหม้น้ำร้อนลวก
ข้าวโอ๊ต (Que Mai / Oat) : รสหวาน ฤทธิ์ปกติ ใช้เป็นอาหารอิ่มท้องและช่วยระบาย ลำต้นใช้กับรกค้าง (Tao Yi Bu Xia)
บักวิต (Qiao Mai) : รสหวาน ฤทธิ์ปกติ เย็น ใช้สำหรับไอ สำลัก ท้องมาน หายใจหอบ ตกขาว โรคบิด ฝีฝักบัว (Yong Ju) แผลหลังฝีดับ ไฟไหม้น้ำร้อนลวก ฝีที่คอ (Luo Li) ไส้เลื่อนเลื่อนลงถุงอัณฑะ (Xiao Chan Shan Qi) ปวดท้อง ท้องเสีย เป็นต้น
ข้าวเหนียว (Nuo Mi / Daо) : รสขม ฤทธิ์อุ่น ใช้สำหรับอหิวาตกโรค (Huo Luan) กระหายน้ำ โรคเบาหวาน (Xiao Ke) โรคบิด เลือดกำเดาไหลไม่หยุด เหงื่อออกเอง ตกขาว ครรภ์ไม่มั่นคง (คลื่นไส้แท้ง) ปวดเอวจากภาวะเย็น ฯลฯ น้ำล้างข้าวเหนียว ใช้แก้ร้อน กระหายน้ำ แก้พิษ; เถ้าฟางข้าวเหนียวใช้กับโรคเบาหวาน เจ็บคอ (Hou Bi) ริดสีดวงทวาร ไฟไหม้น้ำร้อนลวก
ข้าวจ้าว (Jing Mi) : รสหวาน ขม ฤทธิ์ปกติ ใช้สำหรับอหิวาตกโรค อาเจียนท้องเสีย เหงื่อออกเอง ปวดท้องบริเวณกระเพาะอาหาร (Xin Wei Qi Tong) ครรภ์ไม่มั่นคง ปวดท้อง ฝีฝักบัว (Ding Zhong) เป็นต้น Xi Er Gan (น้ำล้างข้าว) ใช้ลดความร้อน แก้กระหายน้ำ ช่วยระบายปัสสาวะ
ข้าวเจ้า (Xian Mi) : รสหวาน ฤทธิ์อุ่น หน้าที่หลักคืออุ่นกลาง (Wen Zhong) เสริมชี่ บำรุงกระเพาะและม้าม ขจัดความชื้น หยุดท้องเสีย
ลูกเดือย (Ji / ข้าวฟ่าง) : รสหวาน ฤทธิ์เย็น ใช้สำหรับบำรุงกลางเสริมชี่ (Bu Zhong Yi Qi) ภายนอกใช้กับฝีที่หลัง รากใช้กับอาการปวดท้องบริเวณหัวใจ คลอดยาก
ข้าวฟ่าง (Shu) : ข้าวฟ่าง (Shu Mi) รสหวาน ฤทธิ์อุ่น ใช้ภายนอกระงับปวด ลบรอยแผลเป็น; ข้าวฟ่างแดง (Dan Shu Mi) แก้ไอ ลดไข้; ลำต้นและรากข้าวฟ่างช่วยระบายปัสสาวะ แก้หอบ ขจัดบวมน้ำ
ข้าวฟ่างหางหมา (Shu Shu / ข้าวฟ่างหวาน) : รสหวาน ฝาด ฤทธิ์อุ่น ทำให้กลางอุ่น ฝาดลำไส้ หยุดอหิวาตกโรค; รากช่วยระบายปัสสาวะ แก้หอบอืด
ข้าวโพด (Yu Shu Shu) : รสหวาน ฤทธิ์ปกติ ปรับกระเพาะ เปิดความอยากอาหาร; รากและใบใช้กับนิ่วในทางเดินปัสสาวะ (Sha Lin)
ข้าวฟ่างชนิดต่างๆ (Liang) : ข้าวฟ่างเหลือง (Huang Liang Mi) หยุดอหิวาตกโรค บิด ช่วยระบายปัสสาวะ กำจัดความร้อนหงุดหงิด ข้าวฟ่างขาว (Bai Liang Mi) ใช้กับอาเจียนจากกระเพาะอ่อนแอ อหิวาตกโรคไม่หยุด พอกแก้หูดที่มือเท้า ข้าวฟ่างเขียว (Qing Liang Mi) ใช้กับท้องเสียจากม้ามอ่อนแอ อาการปวดท้องจากเย็น โรคปัสสาวะเป็นเลือดในผู้สูงอายุ
ข้าวฟ่าง (Su / ลูกเดือยเล็ก) : รสเค็ม ฤทธิ์เย็นเล็กน้อย ใช้สำหรับกระเพาะร้อน เบาหวาน อาเจียนกลับ อาหารไม่ย่อย เลือดกำเดาไหลไม่หยุด ไฟไหม้น้ำร้อนลวก; น้ำล้างข้าวฟ่าง (Su Gan Zhi) ใช้ภายนอกกับตาแดงร้อนบวม โรคผิวหนังเรื้อรัง (Gan Chuang)
ข้าวฟ่างน้ำ (Can Zi) และ หญ้าข้าวนก (Bai) : Can Zi บำรุงกลาง เสริมชี่ ทำให้ลำไส้หนาขึ้น; Bai Mi เสริมชี่ บำรุงกระเพาะ ลำต้นและรากใช้ภายนอกกับแผลมีดบาดเลือดออก
ข้าวเหนียวป่า / ลูกเดือย (Yi Yi Ren) : รสหวาน ฤทธิ์เย็นเล็กน้อย เป็นสมุนไพรตัวแทนในการขับความชื้น เสริมม้าม ใช้กับปวดเมื่อยตามร่างกายจากลมชื้น (Feng Shi) บวมน้ำ หอบถี่ นิ่วในทางเดินปัสสาวะ (Sha Shi Re Lin) เบาหวาน ไอเรื้อรัง เสมหะปนเลือด (Fei Wei) ฝีฝักบัวไม่แตก (Yong Ju Bu Kui) ปวดฟันจากหนอน พยาธิไส้เดือน ประจำเดือนไม่มา เป็นต้น
ฝิ่น (Ying Zi Su / เมล็ดและเปลือกฝิ่น) : เมล็ดฝิ่น (Ying Su Mi) รสหวาน ฤทธิ์ปกติ; เปลือกฝิ่น (Ying Su Ke) เปรี้ยว ฝาด เย็นเล็กน้อย คนโบราณใช้กับอาเจียนกลับ อาหารไม่ย่อย โรคบิดแดงขาว โรคบิดเรื้อรัง ท้องเสียเป็นน้ำ ไอเรื้อรัง เหงื่อออกจากไอเรื้อรัง เป็นต้น ในจำนวนนี้ อาเฟยหง (Afu Rong / ฝิ่น) เป็นผลิตภัณฑ์จากฝิ่น คนโบราณเคยใช้กับโรคบิดเรื้อรัง บิดแดงขาว แต่สารชนิดนี้ ติดง่าย มีพิษร้ายแรง ต้องเพิ่มความระมัดระวังอย่างยิ่ง ห้ามใช้เองโดยเด็ดขาด
ถั่วเหลืองดำ (Da Dou / Hei Dou) : รสหวาน ฤทธิ์ปกติ ใช้สำหรับลมเปียก ปากเบี้ยว ตาแดงจากพิษร้อน บวมทั้งตัว ท้องแข็ง ท้องเสียเป็นน้ำ ผู้ชายปัสสาวะเป็นเลือด รอยช้ำจากกระดูกหัก ปวดฟัน รกค้าง เป็นต้น เปลือกถั่วดำใช้ภายนอกกับฝ้าฟาง (Dou Chuang Mu Yi / ต้อเนื้อ) โรคผิวหนังเด็ก
ถั่วเหลืองเหลือง (Huang Da Dou) : รสหวาน ฤทธิ์อุ่น ขยายกลาง ระบายชี่ ระบายลำไส้ใหญ่ ขจัดน้ำ บวม พิษ บดละเอียด ผสมน้ำอุ่นทาพอกแก้ฝีหลังอีสุกอีใส
ถั่วแดงเล็ก (Chi Xiao Dou) : รสหวาน เปรี้ยว ฤทธิ์ปกติ ขึ้นชื่อเรื่องระบายน้ำ ลดบวม ขับพิษ ระบายหนอง ใช้กับบวมน้ำ โรคบิด ริดสีดวงทวารมีเลือดออก ปวดฟัน น้ำนมไม่มา ฝีฝักบัวเริ่มแรก โรคผิวหนังอักเสบ (Dan Du) ปัสสาวะบ่อย เป็นต้น
ถั่วเขียว (Lü Dou) : รสหวาน ฤทธิ์เย็น ขับร้อน ขับพิษ แก้ร้อนใน ระบายน้ำ ใช้กับเด็กผิวหนังอักเสบบวมแดง โรคบิดแดง เบาหวาน ฝีหลังอีสุกอีใส บวมน้ำ ผงถั่วเขียว ใช้กับอหิวาตกโรค อาเจียนท้องเสีย แก้พิษสารหนู ผดร้อน (Fei Chuang) พิษบวมเริ่มแรก
ถั่วลันเตา (Wan Dou) ถั่วปากอ้า (Can Dou) ถั่วฝักยาว (Jiang Dou) ถั่วแระ (Bian Dou) ถั่วพู (Dao Dou) : ถั่วลันเตา หยุดบิด ท้องเสีย ช่วยระบายปัสสาวะ ยุบฝีบวม ถั่วปากอ้า ทำให้กระเพาะสบาย ประสานอวัยวะภายใน ถั่วฝักยาว ปรุงกลาง เสริมชี่ บำรุงไต ทำให้กระเพาะแข็งแรง ถั่วแระ เสริมม้าม ขจัดความชื้น ใช้กับอหิวาตกโรค อาเจียนท้องเสีย ตกขาว; ดอกถั่วแระใช้กับเลือดออกผิดปกติ (Xue Beng) บิด ท้องเสีย ถั่วพู อุ่นกลาง ระบายชี่ ระบายลำไส้ หยุดสะอึก (E Ni) บำรุงไต เสริมพลังต้นกำเนิด
ถั่วเหลืองหมัก (Da Dou Chi / Dou Chi) : รสขม ฤทธิ์เย็น หรือเค็ม เย็น คนโบราณใช้กับไข้หวัดใหญ่ ขับเหงื่อ อึดอัดแน่นหน้าอก บิดเป็นเลือด มาลาเรีย เหงื่อออกตอนนอนหลับ เสมหะ หอบ ตะคริวที่ขา (Xi Luan Gu Tong) เจ็บคอ (Hou Bi) ปากและลิ้นเป็นแผล ครรภ์ไม่มั่นคง โรคผิวหนัง (Dan Du) ฝีที่หลัง บาดแผลจากการกระแทก เป็นต้น
เต้าหู้ (Dou Fu) : รสหวาน เค็ม ฤทธิ์เย็น มีพิษเล็กน้อย ประสานม้ามกระเพาะ ระบายความอืด ขจัดของเสียในลำไส้ใหญ่ ลดความร้อน กระจายเลือด (โคน)
ขนมปังนึ่ง (Zheng Bing) : รสหวาน ฤทธิ์ปกติ ใช้กับโรคนิ่วในเด็ก (Xiao Er Lin) โรคบิดเรื้อรังเป็นเลือด บิดแดงขาว เลือดออกผิดปกติ (Beng Zhong Xia Xue) เหงื่อออกเองตอนกลางคืน แผลกระดูกหัก ไฟไหม้น้ำร้อนลวก เป็นต้น
เชื้อหมัก (Qu) เชื้อหมักเสิน (Shen Qu) เชื้อหมักแดง (Hong Qu) : Qu ช่วยย่อยอาหาร สลายอาหารคั่ง ใช้กับอาหารไม่ย่อยจากธัญพืช บิดแดงขาว พิษสุรา ทำให้ถ่ายเป็นเลือด Shen Qu หวาน เผ็ด อุ่น เสริมม้าม ย่อยอาหาร ใช้กับม้ามกระเพาะอ่อนแอ อาหารไม่ย่อย อาเจียนจากเย็น (Xu Han Fan Wei) ท้องเสียเฉียบพลัน หน้ามืดเป็นลมหลังคลอด (Chan Hou Yun Jue) ปวดท้องจากอาหารคั่ง Hong Qu ย่อยอาหาร กระตุ้นเลือด เสริมม้าม ลดความชื้น ใช้กับบิดแดงขาว ปวดประจำเดือน (Fu Nu Xue Qi Tong) น้ำคาวปลาไม่สะอาดหลังคลอด
ข้าวงอก (Nie Mi / 粟芽 Ku Ya, 谷芽 Gu Ya, 麦芽 Mai Ya) : Ku Ya (ข้าวฟ่างงอก) ย่อยอาหารคั่ง เปิดความอยากอาหาร ขจัดอาการหงุดหงิด Gu Ya (ข้าวงอก) ทำให้ม้ามกระเพาะทำงานดีขึ้น เปิดความอยากอาหาร ย่อยอาหารสลายอาหารคั่ง Mai Ya (ข้าวสาลีงอก) ย่อยอาหาร ปรุงกลาง ใช้สำหรับทำให้กระบังลมโล่ง กินอาหารได้มากขึ้น โรคอ่อนเพลียจากการทำงานหนัก (Gu Lao Bing) อาหารไม่ย่อย; ยังใช้กับท้องผูกหลังคลอด และลดน้ำนม
น้ำตาลมอลต์ (Yi Tang) : รสหวาน ฤทธิ์อุ่นมาก ใช้สำหรับผู้สูงอายุกระหายน้ำ ฝีชนิดหนึ่ง (Yu Qi Ding Chuang) พิษฝี แผลไฟไหม้
ซีอิ๊ว / เต้าเจี้ยว (Jiang) : รสเค็ม ฤทธิ์เย็น ทาภายนอกแก้ไฟไหม้น้ำร้อนลวก กินแก้พิษสารหนู เลือดออกผิดปกติในครรภ์ ปัสสาวะเป็นเลือดขณะตั้งครรภ์ เป็นต้น
น้ำส้มสายชู (Cu) : รสเปรี้ยว ขม ฤทธิ์อุ่น ใช้กับอหิวาตกโรค อาเจียนท้องเสีย ตะคริวที่ขา (Jiao Zhuan Jin) กลิ่นตัวที่รักแร้ (Ye Xia Hu Chou) ฝีฝักบัวไม่แตก ปวดฟัน แมลงตะขาบกัด ไฟไหม้น้ำร้อนลวก เต้านมอักเสบแข็ง เป็นต้น
เหล้า (Jiu) : เหล้าข้าว (Mi Jiu) รสขม หวาน เผ็ด ฤทธิ์ร้อนจัด มีพิษ คนโบราณเชื่อว่าช่วยนำพาฤทธิ์ยา ระบายลมปราณในเส้นเลือด หล่อเลี้ยงผิว ขับความชื้น มีเหล้ายาสมุนไพรหลายชนิด เช่น เหล้าห้าแคป (Wu Jia Pi Jiu) เหล้าลูกเดือย (Yi Yi Ren Jiu) เหล้าหวาย(Di Huang Jiu) เหล่าเก๋ากี่ (Gou Qi Jiu) เหล้าโสม (Ren Shen Jiu) เหล้าโพขจัด (Fu Ling Jiu) เป็นต้น ส่วนใหญ่ใช้บำรุงกำลัง ขับลมชื้น เสริมสร้างกระดูกและเส้นเอ็น ระบายเส้นเลือด เหล้าขาวกลั่น (Shao Jiu) รสเผ็ด หวาน ฤทธิ์ร้อนจัด มีพิษร้ายแรง คนโบราณใช้กับก้อนเย็นสะสม พิษเสมหะชื้น แก้อารมณ์อุดตัน ฆ่าแมลง ป้องกันหมอกควันพิษ แต่มีความเสี่ยงสูงมาก ห้ามดื่มมากหรือใช้เองโดยเด็ดขาด
กากเหล้า (Zao) : กากเหล้า (Jiu Zao) ทาภายนอกกับผิวแตกที่มือเท้า โรคเข่าช้าง (He Xi Feng) รอยช้ำเขียวจากการถูกตี กากน้ำส้มสายชูข้าวบาร์เลย์ (Da Mai Cu Zao) คั่วร้อนประคบภายนอก ใช้กับลมชื้นอุดตัน ปวดข้อมือข้อเท้า กากน้ำตาลแห้ง (Gan Xing Zao) ใช้อาเจียนกลับ อาหารไม่ย่อย ม้ามกระเพาะอ่อนแอ
แนวคิดหลักของหมวดธัญพืชคือ ยาและอาหารมีต้นกำเนิดเดียวกัน ธัญพืชเป็นพื้นฐานของการบำรุงเลี้ยง (Wu Gu Wei Yang) แพทย์โบราณเชื่อว่าธัญพืชส่วนใหญ่มีรสหวาน ฤทธิ์ปกติ อุ่นหรือเย็นเล็กน้อย เข้าสู่ เส้นม้ามและกระเพาะอาหาร (Pi Wei Jing) ม้ามและกระเพาะอาหารถูกเรียกว่า "รากฐานที่ได้มาจากภายหลัง (Hou Tian Zhi Ben)" และ "แหล่งกำเนิดของการสร้างชี่และเลือด (Qi Xue Hua Sheng Zhi Yuan)" การสร้างชี่ เลือด และของเหลวในร่างกายล้วนอาศัยการย่อยอาหารของม้ามและกระเพาะ ดังนั้นหน้าที่พื้นฐานของธัญพืชและพืชตระกูลถั่วจำนวนมากคือ เสริมชี่กลาง บำรุงม้ามและกระเพาะ ขับความชื้น หยุดท้องเสีย
ในกลุ่มพืชตระกูลถั่ว ถั่วแดงเล็กและถั่วเขียวมีฤทธิ์เย็น เน้น ระบายน้ำ ขับร้อน ขับพิษ; ถั่วดำเสริมกำลัง ยังช่วยกระตุ้นเลือดและระบายน้ำ; ถั่วแระขาว เน้น เสริมม้าม ขจัดความชื้น ผลิตภัณฑ์หมัก เช่น Dou Chi, Qu, Shen Qu, Mai Ya, น้ำส้มสายชู, เหล้า สะท้อนแนวคิดของแพทย์จีนที่ว่า "การหมักทำให้อาหารสุก (Fu Shu Shui Gu)" และ "การย่อยและกระจาย (Xiao Dao Fa San)" กล่าวคือ อาศัยคุณสมบัติของการหมักเพื่อช่วยย่อยอาหาร กระจายลมภายนอก กระตุ้นชี่และเลือด
นอกจากนี้ ในหมวดธัญพืชยังมีการใช้วิธีทาภายนอก ล้างภายนอก เผาเถ้า ผสมน้ำส้มสายชู มากมาย แสดงให้เห็นว่าแพทย์พื้นบ้านโบราณให้ความสำคัญกับ ความเรียบง่าย สะดวก มีประสิทธิภาพ และประหยัด รู้จักใช้อาหารประจำวันจัดการกับบาดแผล ฝีหนอง และปัญหาผิวหนัง
จากมุมมองของโภชนาการสมัยใหม่ ธัญพืชและพืชตระกูลถั่วเป็นพื้นฐานของโครงสร้างอาหารอย่างแท้จริง อุดมไปด้วยคาร์โบไฮเดรต โปรตีนจากพืช ใยอาหาร วิตามินบี และแร่ธาตุต่างๆ มากมาย ตัวอย่างเช่น งา (Hu Ma) อุดมไปด้วยกรดไขมันไม่อิ่มตัว วิตามินอี มีประโยชน์ต่อผิวหนังและลำไส้ข้าวเหนียวป่า/ลูกเดือย (Yi Yi Ren) มีน้ำมัน Yi Yi Ren และโพลีแซ็กคาไรด์ งานวิจัยสมัยใหม่ชี้ว่ามีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ปรับภูมิคุ้มกัน แต่ไม่สามารถทดแทนการรักษาด้วยยาได้ ถั่วเขียว ถั่วแดงเล็ก มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ต้านการอักเสบ ต้านอนุมูลอิสระ; ข้าวสาลีงอก, Shen Qu มีเอนไซม์ amylase ยีสต์ ช่วยย่อยอาหาร ซึ่ง在一定程度上ยืนยันความรู้โบราณเรื่อง "ย่อยอาหาร สลายอาหารคั่ง"
แต่ต้องมองอย่างเป็นกลางถึงข้อจำกัดทางประวัติศาสตร์ การใช้ "เผาเถ้า" "แช่น้ำส้มสายชู" "ทาภายนอก" ต่างๆ ในตำราโบราณ ขาดการพิสูจน์ทางเภสัชวิทยาและคลินิกอย่างเข้มงวดในปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับ กัญชง ฝิ่น (Afu Rong) และเหล้ากลั่น ซึ่งเกี่ยวข้องกับสารพิษหรือสารที่ทำให้ติดยา การใช้ในประวัติศาสตร์ไม่สามารถนำมาใช้โดยตรงได้ บันทึก เช่น "ใช้สารหนูภายนอก" หรือ "ฟางข้าวแก้พิษสารหนู" จัดเป็นเนื้อหาที่มีความเสี่ยงสูง ต้องปฏิเสธการเลียนแบบโดยสิ้นเชิง บันทึกในตำราโบราณเกี่ยวกับ "การคุมกำเนิด" "การแท้งบุตร" ควรศึกษาเป็นเพียงเอกสารทางประวัติศาสตร์เท่านั้น ไม่ควรใช้เป็นแนวทางในความเป็นจริง
เนื้อหานี้อ้างอิงจากตำราแพทย์แผนจีนโบราณคลาสสิก จัดทำขึ้นเพื่อการเรียนรู้วัฒนธรรมและภาษาเท่านั้นไม่ถือเป็นการวินิจฉัยทางการแพทย์ คำแนะนำในการใช้ยา หรือการรักษา หากมีอาการไม่สบาย กรุณาปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ