กำลังโหลด...
บทที่ 6 จาก 33
神农本草经
บทนี้ได้จัดให้ จู้กุ้ย, กิ๋นกุ้ย, สนยาง, ห sway Fruit, เก๋ากี่, ไป๋จื่อ, ฝูหลิง, อวี๋ผี, ซวนเจ่า, เน่ยหมู่, กานชี, อู่เจียผี, มานจิ่งสื่อ, ซินอี๋, ซางซ่างจีเซิง, ตู้จ้ง, หนี่เจินสื่อ, มู่หลาน, ยุ้ยเหอ, จวินโยว เป็นต้น จำนวน 20 ชนิดของสมุนไพรจำพวกไม้ จัดเป็น "ชั้นยอดสูง" ถ้อยคำที่ตามหลังบท ซึ่งเรียกว่า "นักปราชญ์แพทย์กล่าว" "หมายเหตุ" ส่วนใหญ่เป็นบทร้อยกรองเพิ่มเติมในยุคหลังที่เสริมชื่ออื่นๆ แหล่งกำเนิด เวลาเก็บ และการอ้างอิงเอกสาร ต่อไปนี้เป็นการถอดความการรักษาหลักตามลำดับต้นฉบับ
1. จู้กุ้ย (ซินนามอนจักรพรรดิ)
รสเผ็ด ฤทธิ์อุ่น ตำราโบราณบันทึกว่าใช้รักษาอาการไอจากชี่ลอยขึ้น ข disruptions ในลำคอ หายใจไม่ออกคล่อง ซึ่งช่วยเปิดข้อต่อ เสริมสร้างกลางและบำรุงชี่ และเชื่อว่าการรับประทานนานๆ จะทำให้จิตแจ่มใส ร่างกายเบาสบาย ชะลอความแก่ บทบาทหลวงยุคหลังเรียกว่า โร่วกุ้ย, กุ้ยจือ, กุ้ยซิน ผลิตในหุบเขาทางตอนใต้
2. กิ๋นกุ้ย
รสเผ็ด ฤทธิ์อุ่น ตำราโบราณเชื่อว่าสามารถรักษาโรคได้หลายประเภท บำรุงจิตใจ ปรับปรุงผิวพรรณ และยังสามารถใช้เป็น "ทูตนำร่องของยาทั้งหลาย" ซึ่งเป็นตัวนำฤทธิ์ยาไปสู่ที่หมาย เชื่ออีกว่ารับประทานนานๆ จะทำให้ผิวพรรณเปล่งปลั่ง เนียนนุ่มดั่งเด็ก ทาสมัยหลังเสริมว่า เกิดในแหลมเกาจิ๋วและกุ้ยหลินตามผาเขา รูปทรงกลมกลวงเหมือนไม้ไผ่ เก็บเกี่ยวในฤดูใบไม้ร่วง
3. สนยาง (ยางสน)
รสขม ฤทธิ์อุ่น รักษาฝีหนอง แผลร้าย แผลที่ศีรษะ ขุยขาว กลากเกลื้อนคัน และโรคจากลม ปรับสมดุลอวัยวะทั้งห้า ขับความร้อนในร่างกาย ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ทำให้กายเบาและยืนยาว ผู้คนเรียกอีกชื่อว่า ซงเกา, ซงฟัง
4. ห sway Fruit (ผลต้นห sway)
รสขม ฤทธิ์เย็น รักษาความร้อนร้ายในอวัยวะทั้งห้า หยุดน้ำลาย เสริมสร้างภาวะพร่องและอาการเหนื่อยล้า รวมถึงริดสีดวงห้าชนิด แผลไฟไหม้น้ำร้อนลวก ก้อนในเต้านมสตรี ปวดมดลูกเฉียบพลัน เกิดในพื้นที่ราบชื้น
5. เก๋ากี่ (เก๋ากี่)
รสขม ฤทธิ์เย็น รักษาลมชั่วร้ายในอวัยวะทั้งห้า ความร้อนภายในกระหายน้ำ ร่างกายปวดเมื่อย ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ทำให้กระดูกและกล้ามเนื้อแข็งแรง กายเบาและไม่แก่ เรียกอีกชื่อว่า ฉี่เกน, ตี้กู่, ตี้ฝู ฯลฯ ทาสมัยหลังกล่าวถึงการเก็บราก ใบ ลำต้น ผล ตามฤดูกาล
6. ไป๋จื่อ (ผลสนซีดาร์)
รสหวาน ฤทธิ์เย็น รักษาอาการใจสั่น สงบอวัยวะทั้งห้า เสริมสร้างกำลัง ขับความชื้นหนาวเย็น ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ทำให้ผิวเนียนนุ่ม หูตาสว่าง ไม่หิว ไม่แก่ กายเบาและยืนยาว ยุดหลังนิยมใช้เมล็ดใน เรียกว่า ไป๋จื่อเหริน
7. ฝูหลิง (เห็ดฝูหลิง)
รสหวาน ฤทธิ์เย็น รักษาอาการชี่ในอกไหลย้อนขึ้น ความวิตกกังวล ใจสั่น อาการแน่นปวดใต้หัวใจ หนาวร้อนแน่นหน้าอก ไอจาม อ้าปากแห้ง และช่วยขับปัสสาวะ ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ทำให้วิญญาณสงบ บำรุงจิตใจ ไม่หิว ยืนยาว ส่วนที่โอบรากเรียกว่า "ฝูเสิน"
8. อวี๋ผี (เปลือกต้นเอล์ม)
รสหวาน ฤทธิ์เย็น รักษาอาการท้องผูกและปัสสาวะไม่ออก ระบายทางเดินน้ำ ขับลมร้าย ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ทำให้กายเบาไม่หิว ผลของมันคือ อวี๋เฉียน มีฤทธิ์ดีกว่า
9. ซวนเจ่า (ผลพุทราเปรี้ยว)
รสเปรี้ยว ฤทธิ์เย็น รักษาอาการหนาวร้อนในท้อง ภาวะชี่集结 ปวดเมื่อย四肢 ข้อข้อยืดหดลำบาก ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ทำให้อวัยวะทั้งห้าสงบ กายเบา ยืนยาว ยุดหลังนิยมนำเมล็ด เรียกว่า ซวนเจ่าเหริน
10. เน่ยหมู่ (黄柏)
รสขม ฤทธิ์เย็น รักษาภาวะร้อนвнутрอวัยวะทั้งห้าและลำไส้ ดีซ่าน ริดสีดวง หยุดท้องร่วง สตรีมีตกขาวแดงขาว แผลเปื่อยที่อวัยวะเพศ เรียกอีกชื่อว่า ถานหวน ยุดหลังเรียก หวงไป๋ ซึ่งใกล้เคียงกับชนิดนี้
11. กานชี (ยางรักแห้ง)
รสเผ็ด ฤทธิ์อุ่น รักษาภาวะพร่อง เหนื่อยล้า เสริมสร้างกลาง เชื่อมต่อกระดูกและเอ็น เติมไขสันหลังและสมอง สงบอวัยวะทั้งห้า รักษาอาการเอ็นหดเกร็งและปัญหาร่างกายเคลื่อนไหวผิดปกติ ริดสีดวงลมหนาวเย็น ยางรักสดสามารถขับพยาธิในลำไส้ ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ทำให้กายเบาไม่แก่ แต่ยางรักสดมีความระคายเคืองสูง ต้องผ่านการเตรียมอย่างถูกต้องตามศาสตร์เท่านั้น
12. อู่เจียผี (เปลือกรากอู่เจีย)
รสเผ็ด ฤทธิ์อุ่น รักษาไส้เลื่อนในอกและท้อง ปวดท้อง เสริมสร้างชี่ รักษาการเดินไม่สะดวก เด็กเดินไม่ได้ ดีซ่านและแผลเปื่อย以及แผลที่อวัยวะเพศ เรียกอีกชื่อว่า ช๋ายชี
13. มานจิ่งสื่อ (ผลมานจิ่งจื่อ)
รสขม ฤทธิ์เย็นเล็กน้อย รักษาอาการปวดข้อจากลมหนาวร้อน เกร็ง รักษาสายตา ทำให้ฟันมั่นคง ทำให้เก้าอวัยวะเปิดโล่ง ขับพยาธิในลำไส้ ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ทำให้กายเบาไม่แก่ คือที่เรียกว่า มานจิ่งจื่อ ในยุคหลัง
14. ซินอี๋ (ดอกซินอี๋)
รสเผ็ด ฤทธิ์อุ่น รักษาลมหนาวที่อวัยวะทั้งห้าและร่างกาย ปวดหัว จุดด่างดำบนใบหน้า ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ช่วยลดชี่ กายเบา สายตาดี ยืนยาว คือ ซินอี๋ฮวา, มู่ปี่ฮวา ในยุคหลัง
15. ซางซ่างจีเซิง (กาฝากบนต้นหม่อน)
รสขม ฤทธิ์เย็น รักษาอาการปวดเอว พญาโคลนตึงที่หลังเด็ก ฝีหนอง ช่วยบำรุงครรภ์ บำรุงผิว ทำให้ผมและฟันแข็งแรง ตำราโบราณเชื่อว่าช่วยให้เคราและคิ้วยาวขึ้น ผลของมันทำให้ตาสว่าง กายเบา จิตแจ่มใส เรียกอีกชื่อว่า จี้เซี่ย, อวี้หมู่, หว่านถง
16. ตู้จ้ง
รสเผ็ด ฤทธิ์เย็น รักษาอาการปวดหลังและกระดูกสันหลัง เสริมสร้างกลาง เสริมสร้างชี่ บำรุงหยาง ทำให้กระดูกและกล้ามเนื้อแข็งแรง เสริมความมุ่งมั่น ปรับปรุงปัญหาความชื้นคันอวัยวะเพศ และปัสสาวะหยดไม่สุด ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ กายเบาไม่แก่ เรียกอีกชื่อว่า ซีเซียน
17. หนี่เจินสื่อ (ผลหนี่เจินจื่อ)
รสขม ฤทธิ์เย็น รักษาการเสริมสร้างกลาง สงบอวัยวะทั้งห้า บำรุงจิตใจ ตำราโบราณโดยรวมกล่าวว่าสามารถกำจัดโรคได้หลายอย่าง รับประทานนานๆ ทำให้ร่างกายแข็งแรง กายเบาไม่แก่ ยุดหลังทำเป็น หนี่เจินจื่อ โดยทั่วไป
18. มู่หลาน
รสขม ฤทธิ์เย็น รักษาผิวร้อนจัด ใบหน้าร้อน Сыпьสีแดง โรคจมูกแดง โรคชักจากลม รวมถึงคันชื้นในอวัยวะเพศ ช่วยให้ตาสว่างและหูได้ยินชัด เรียกอีกชื่อว่า หลินหลาน
19. ยุ้ยเหอ (ผลยุ้ยเหอ)
รสหวาน ฤทธิ์อุ่น รักษา衰老ใน胸腹 ช่วยให้ตาสว่าง แก้อาการตาอักเสบ ปวดตา น้ำตาไหล ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ กายเบา เสริมชี่ ไม่หิว ยุดหลังเรียก ยุ้ยเหริน
20. จวินโยว (ส้มและส้มโอบางชนิด)
รสเผ็ด ฤทธิ์อุ่น รักษาอาการร้อนในอก ชี่ไหลย้อน (ขัด) ช่วยการย่อยอาหารและน้ำ ตำราโบราณว่ารับประทานนานๆ ขจัดกลิ่นตัว ลดชี่ กระปี้กระเปร่า เรียกอีกชื่อว่า จวินผี ยุดหลังเชื่อว่าเปลือกส้มดีในการปรับชี่ ส่วนส้มโอกับส้มคล้ายกันแต่ต่างกันเล็กน้อย
แนวคิด "เลี้ยงชีวิต" ของชั้นยอดสูง
《เฉินหนงเปิ่นเฉ่าjing》จัดสมุนไพรไม้หลายชนิดไว้ในกลุ่มชั้นยอดสูง โดยมีคำว่า "รับประทานนานๆ กายเบาไม่แก่" "ยืนยาว" "ไม่หิว" ปรากฏซ้ำๆ ซึ่งสะท้อนแนวคิด การบริโภคเพื่อ养生 ของยุคต้น ชนโบราณเชื่อว่ายาชั้นยอดสูงเน้นการเลี้ยงชีวิต อ่อนโยน แต่ไม่เทียบเท่ากับการประเมินผลการรักษาหรือหลักฐานต้าน aging ในสมัยใหม่
สรรพคุณไม้ "ยืดหยุ่น" บำรุงและระบาย
สมุนไพรพวกไม้ส่วนใหญ่มีรสเผ็ด ขม หวาน อธิบายด้วยหลัก "ไม้ม้วนงอหรือตรง" ว่าสามารถเปิดข้อต่อ ลดชี่ ขับน้ำ ระบายชี่ และบำรุงอวัยวะทั้งห้า สะท้อนความเชื่อมโยงของ ธาตุ "ไม้" กับตับ การไหลเวียนชี่ และกลไกการขึ้นลงของชี่
ความสัมพันธ์ระหว่างรส ฤทธิ์ และการออกฤทธิ์
สมุนไพรรสเผ็ดฤทธิ์อุ่น มักใช้กระจายความเย็นและระบายสิ่งอุดตัน เช่น จู้กุ้ย, ซินอี๋ ของรสขมฤทธิ์เย็น มักใช้ระบายความร้อนและขจัดความชื้น เช่น ห sway Fruit, เน่ยหมู่, มู่หลาน ของรสหวานฤทธิ์เย็น มักใช้บำรุงและสงบจิตใจ เช่น ไป๋จื่อ, ฝูหลิง, ตู้จ้ง การ สรุปด้วยรสและฤทธิ์ นี้คือวิธีการสำคัญของทฤษฎีในตำราเล่มนี้
เน้นการเก็บตามฤดูกาลและส่วนที่ใช้
บทเสริมต่าง ๆ ระบุชัดเจนว่า "เก็บเปลือก" "เก็บผล" "เก็บราก" "ผึ่งให้แห้ง" สะท้อนภูมิปัญญา "เก็บยาตามฤดูกาล ใช้ส่วนที่ดีที่สุด" ของโบราณ
หลายชนิดยังคงเป็นยาสมุนไพรใช้บ่อยในปัจจุบัน
เช่น ฝูหลิง, ตู้จ้ง, เก๋ากี่, ไป๋จื่อเหริน, ซวนเจ่าเหริน, มานจิ่งจื่อ, ซินอี๋, หนี่เจินจื่อ เป็นต้น งานวิจัยสมัยใหม่ให้ความสนใจกับสารออกฤทธิ์หรือประสบการณ์การใช้ตามตำรับโบราณในด้านการสงบจิตใจ บำรุง ขับน้ำ ตับ สายตา แต่คำระบุรักษาในตำราโบราณไม่สามารถเทียบเท่ากับข้อบ่งใช้ในปัจจุบันได้โดยตรง
วาทกรรม "เชื่อมจิตวิญญาณ" "ไม่แก่" "หน้าตาเปล่งปลั่ง" ควรพิจารณาอย่างมีเหตุผล
ข้อความเหล่านี้มีสีสันของวัฒนธรรมการบริโภคยาอายุวัฒนะของนักพรตโบราณ จึงไม่ควรตีความตามตัวอักษรว่าเป็นผลต่อต้านวัย ความงาม หรือไม่ต้องกินอาหารในยุคปัจจุบัน
ความปลอดภัยเป็นสิ่งที่มองข้ามไม่ได้
กานชี, ยางรักสด และมู่หลาน มีฤทธิ์ระคายเคืองหรืออาจเป็นพิษ ต้องผ่านการเตรียมจากผู้เชี่ยวชาญ สตรีมีครรภ์ เด็ก หรือกลุ่มพิเศษ ไม่ควรใช้เอง คำว่า "ไร้พิษ" ในตำราโบราณจำกัดตามบริบท ไม่ได้หมายถึงข้อมูลความปลอดภัยในสมัยใหม่
แนวคิดโรคในอดีตกับปัจจุบันต่างกัน
อาการที่คนโบราณกล่าว เช่น "허เปี๋ย" "เซียวเค่อ" "ซื่อผี่" "เห急ี่ฝู" "เดียนจี้" เป็นเพียงการบรรยายตามกลุ่มอาการหรืออาการในยุคนั้น ไม่สามารถเทียบเป็นชื่อโรคปัจจุบันได้โดยตรง และไม่ควรนำไปใช้เอง
แนวคิดที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
เนื้อหานี้มีพื้นฐานจากตำรายาจีนโบราณ เพื่อการเรียนรู้วัฒนธรรมและภาษาเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัย การใช้ยา หรือการรักษาใด ๆ หากรู้สึกไม่สบายกรุณาไปพบแพทย์ทันเวลา ——ปู้กวา