กำลังโหลด...
บทที่ 19 จาก 33
神农本草经
คำแปลโดยรวม
มูลนกนางแอ่น (燕屎)
รสเผ็ด อารมณ์ยา (สรรพคุณ) กึ่งกลางหรือปกติ (平和) คนโบราณเชื่อว่าสามารถรักษา蛊毒 (ในสมัยโบราณ หมายถึง โรคภัยที่เกิดจากแมลงมีพิษหรือเวทมนตร์คาถา), 鬼注 (คนโบราณใช้บรรยายโรคบางอย่างที่เรื้อรัง ติดต่อ หรือมีอาการทางจิตประสาทผิดปกติ), สามารถขับไล่สิ่งอัปมงคลที่ไม่ดี ทำให้五癃 (อาการห้าประการของปัสสาวะขัดหรือทางเดินปัสสาวะอุดตัน) หมดสิ้นไป และทำให้ปัสสาวะคล่อง 🌊 ถิ่นกำเนิดดั้งเดิมอยู่ในหุบเขาที่ราบเรียบ
หมายเหตุเพิ่มเติม: แพทย์ผู้มีชื่อเสียงกล่าวว่ามูลนกนางแอ่นเกิดบนภูเขาสูง ตามหนังสือตัวอักษรโบราณและเอกสารจันทรคติระบุเพิ่มเติมอีกว่า นกนางแอ่นคือ นกซวน (玄鳥) ชื่อของมันเกี่ยวข้องกับรูปร่างลักษณ์และเสียงร้อง แถบฉีหลู่ (齐鲁) เรียกนกนางแอ่นว่า “อี่” (乙) มาในฤดูใบไม้ผลิ ไปในฤดูใบไม้ร่วง
มูลค้างคาว (天鼠屎)
รสเผ็ด อารมณ์ยาเย็น ใช้รักษาฝีหนองที่ใบหน้า (แผลติดเชื้อบวมที่ผิวหนัง), ความไม่สบายผิวแบบ “洗洗” — รู้สึกเหมือนมีน้ำเย็นสาดใส่แล้วเจ็บ ใช้กับโรคเกี่ยวกับเลือดลมในลำไส้ สามารถสลายก้อนแข็ง ที่เกิดจากไข้หนาวและไข้ร้อน (ก้อนในช่องท้องหรือเลือดลมจับตัวเป็นก้อน) บรรเทาอาการใจสั่นจากความตกใจ (ใจสั่นไม่สงบหลังจากตกใจ) มีอีกชื่อว่า 鼠泇, 石肝 เกิดในภูเขา
หมายเหตุเพิ่มเติม: แพทย์ผู้มีชื่อเสียงกล่าวว่าผลิตที่เหอผู่ (合浦) เก็บเกี่ยวเดือนสิบถึงเดือนสิบสองจันทรคติ หลี่ตังจื่อ (李当之) กล่าวว่ามูลค้างคาวคือมูลของค้างคาว (伏翼) ภาษาถิ่นเรียกอีกอย่างว่า เซียนซู่ (仙鼠); และได้แก้ไขในหนังสือ方言ฉบับปัจจุบันที่เขียนว่า “老鼠” ควรเป็น “天鼠” ที่ผิดพลาด
ยาทั้งสองชนิดที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ปีกนี้ล้วนมาจากมูลสัตว์ แต่ทั้งคู่มีรสเผ็ดเป็นหลัก การแพทย์แผนจีนเชื่อว่ารสเผ็ดสามารถกระจายและทำให้เคลื่อนไหว ดังนั้นคนโบราณจึงใช้มันเพื่อ “ขับไล่สิ่งชั่วร้าย” “สลายก้อน” “กระตุ้นเลือดลม” โดยมูลนกนางแอ่นมีอารมณ์ยากลางๆ เน้นไปที่การทำให้ช่องทางน้ำไหลเวียน ขับไล่โรคที่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับสิ่งชั่วร้าย ส่วนมูลค้างคาวมีอารมณ์ยาเย็น เน้นไปที่การกระจายฝีหนองที่ใบหน้า สลายก้อนแข็งจากไข้หนาวไข้ร้อน และทำให้ใจสงบ
การบันทึกเช่นนี้สะท้อนให้เห็นแนวคิด “ยาตามอาการ” ที่ค่อนข้างดั้งเดิมในยุคของเสินหนงเปิ่นเฉ่าjing: คนโบราณสังเกตปรากฏการณ์หรือประสบการณ์บางอย่าง แล้วใช้อธิบายฤทธิ์ยาด้วยแนวคิด “ใช้คุณสมบัติที่เกินมาชดเชยข้อบกพร่อง” ในจำนวนนี้ คำว่า “蛊毒” “鬼注” “สิ่งอัปมงคล” เป็นต้น แสดงให้เห็นร่องรอยของความเชื่อแบบหมอผีและพิธีกรรมขับไล่สิ่งชั่วร้ายในยุคแรกเริ่ม ส่วน “ทำให้ปัสสาวะคล่อง” “สลายก้อน” สะท้อนให้เห็นความเข้าใจพื้นฐานของคนโบราณเกี่ยวกับการเผาผลาญน้ำในร่างกายและการจับตัวของเลือดลม
มูลนกนางแอ่นในปัจจุบันไม่ได้ใช้เป็นยาสมุนไพรแล้ว ไม่มีหลักฐานด้านความปลอดภัยและประสิทธิผลที่เชื่อถือได้ คำว่า “蛊毒” “鬼注” ที่คนโบราณกล่าวถึง ในมุมมองปัจจุบันอาจตรงกับคำอธิบายคลุมเครือของโรคติดเชื้อบางชนิด โรคทางจิตใจหรืออารมณ์ หรือโรคติดต่อเรื้อรังบางอย่าง ไม่สามารถนำมาใช้ตรงๆ ได้
มูลค้างคาวคือสิ่งที่เรียกว่าเย่หมิงซา (夜明砂) ในแบบดั้งเดิม มีการใช้บ้างในตำรายาสมุนไพรโบราณ แต่ในปัจจุบันต้องระมัดระวังอย่างยิ่ง มูลค้างคาวอาจนำพาเชื้อโรค ปรสิต การเก็บเองหรือใช้เองมีความเสี่ยงด้านสุขอนามัยสูง ยาทั้งสองชนิดจัดเป็นยาแผนโบราณที่ทำจากมูลสัตว์ จากแหล่งที่มาของยาและมาตรฐานสุขอนามัยสมัยใหม่ ไม่ควรใช้เป็นทางเลือกในการดูแลสุขภาพประจำวันหรือการรักษา เนื้อหาข้างต้นเป็นการศึกษาหลักการของตำรายาแผนโบราณเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการใช้ยา
บูกัว (卜瓜) แจ้งเตือน: เนื้อหานี้อ้างอิงจากตำราแพทย์แผนโบราณของจีน มีไว้เพื่อการศึกษาเรียนรู้วัฒนธรรมดั้งเดิมเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัย การใช้ยา หรือการรักษาใดๆ หากร่างกายไม่สบาย ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว