กำลังโหลด...
บทที่ 7 จาก 81
黄帝内经·灵枢
คำแปลโดยรวม
ต้นฉบับมีตัวสะกดคลาดเคลื่อนหลายแห่ง เช่น "หลี่" ส่วนใหญ่เป็น "ฉื้อ" (แทงเข็ม), "เฉาเจิน" ควรเป็น "ฉานเจิน" (เข็มฉาน), "เส่าหมิง" ควรเป็น "เส่าสวิน" (เส้นเส่าสวิน), "เจิ้นเจิน" ควรเป็น "ผีเจิน" (เข็มผี) เป็นต้น ต่อไปนี้แปลตามความหมายฉบับ通行ของ "มิ่งชู·มาตรฐานเข็ม"
หัวใจของการใช้เข็ม อยู่ที่การใช้เข็มเก้าอย่างถูกต้อง เข็มเก้า (เข็มโบราณเก้าชนิด) ต่างมีวัตถุประสงค์และการใช้งานเฉพาะ ยาวสั้นใหญ่เล็กมีขอบเขตการใช้ที่แตกต่างกัน หากใช้ไม่ถูกต้อง โรคภัยไข้เจ็บก็ไม่สามารถขจัดออกได้ โรคตื้นแต่แทงลึกเกินไป จะทำลายกล้ามเนื้อปกติ ผิวหนังอาจเกิดฝีหนอง โรคลึกแต่แทงตื้นเกินไป ลมพิษไม่สามารถระบายออก กลับกลายเป็นหนองใหญ่ โรคเล็กใช้เข็มใหญ่ ชี่แท้ถูกระบายมากเกินไป ย่อมเกิดอันตราย โรคใหญ่ใช้เข็มเล็ก ชี่ชั่วไม่สามารถระบายออกได้หมด ก็จะนำไปสู่ความล้มเหลว การใช้เข็มผิดหลักการ ควรระบายมากกว่ากลับระบายน้อย ควรแทงน้อยกว่ากลับแทงมาก ล้วนเป็นความผิดพลาดดังกล่าวแล้ว ต่อไปกล่าวถึงวิธีแทงเข็มโดยละเอียด
โรคที่อยู่บริเวณผิวหนังเลื่อนไหลไม่固定ที่ ใช้ เข็มฉาน (เข็มรูปหัวลูกศร ใช้แทงตื้นที่ผิวหนัง) แทงตรงจุดที่เป็น ถ้าผิวหนังซีดไม่แดง ห้ามแทง โรคอยู่ระหว่าง กล้ามเนื้อชั้นใน (ระหว่างรอยเส้นกล้ามเนื้อ) ใช้ เข็มหยวน (ตัวเข็มกลม ใช้สำหรับนวดกล้ามเนื้อ) รักษาที่ตำแหน่งนั้น โรคเส้นลมปราณอุดตัน ใช้ เข็มฟง (เข็มสามเหลี่ยม ใช้แทงเส้นเลือดระบายเลือด) โรคเส้นเลือด ชี่น้อยต้องการบำรุง ใช้ เข็มฉือ (ปลายเข็มมนทื่อ ใช้กดเส้นลมปราณ) แทงที่จุด จิ่งหยิง เฟินซู่ (จุดเฉพาะบริเวณข้อศอกเข่าลงไป) โรคที่กลายเป็นหนองใหญ่แล้ว ใช้ เข็มผี (รูปดาบ ใช้ระบายหนอง) โรคปวดเฉียบพลันจากชี่ขัด ใช้ เขมหยวนลี่ (ตัวเข็มกลมปลายแหลม ใช้สำหรับปวดเฉียบพลัน) โรคปวดเรื้อรังไม่หาย ใช้ เข็มเหมา (เข็มเล็กยาว ใช้สำหรับค้างเข็มหยูกระตุ้นชี่) โรคลึกอยู่ภายใน ใช้ เข็มฉาง (ยาวกว่า ใช้แทงลึก) โรคน้ำบวมข้อต่อไม่ผ่าน ใช้ เข็มต้า (ใหญ่กว่า ใช้สำหรับน้ำบวมข้อต่อ) โรคอยู่ในอวัยวะทั้งห้าfixesที่แน่นอน ใช้เข็มฟงแทงที่จุดจิ่งหยิงเฟินซู่วิธีระบาย และเลือกจุดตามฤดูกาลทั้งสี่ วิธีแทงเข็มมีเก้าประการ สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงเก้าประการ
วิธีที่หนึ่ง ฉูฉื้อ (การแทงบรรเทา): คือแทงจุดหยิง เซี่ย และจุดซู่ของเส้นต่างๆ รวมถึงจุดชูของอวัยวะทั้งห้าที่บริเวณหลัง
วิธีที่สอง หยวนเต้า (การแทงจากระยะไกล): โรคอยู่ด้านบน ใช้จุดด้านล่าง แทงจุดซู่ของอวัยวะทั้งหก
วิธีที่สาม จิงฉื้อ (การแทงเส้น): แทงเส้นลมปราณใหญ่ ตรงบริเวณที่มีการจับกลุ่มหรือเส้นลมปราณแตกแขนง
วิธีที่สี่ ลั่วฉื้อ (การแทงเส้นฝอย): แทงเส้นเลือดฝอยเล็กที่อยู่ตื้น
วิธีที่ห้า เฟินฉื้อ (การแทงกล้ามเนื้อ): แทงระหว่างรอยเส้นกล้ามเนื้อ
วิธีที่หก ต้าเซี่ยฉื้อ (การแทงระบายใหญ่): ใช้เข็มผีแทงฝีหนองระบาย
วิธีที่เจ็ด เหมา�ฉื้อ (การแทงขน): แทงตื้นที่ผิวหนังเพื่อรักษาอัมพาตตื้น
วิธีที่แปด จวี้ฉื้อ (การแทงใหญ่โต): เจ็บซ้ายเอาเบื้องขวา เจ็บขวาเอาเบื้องซ้าย
วิธีที่เก้า ชุยฉื้อ (การแทงด้วยไฟ): เผาเข็มให้ร้อนแล้วแทงรักษาโรคปวดตามข้อ 🔥
การแทงเข็มมีสิบสองวิธี สำหรับสิบสองเส้น
วิธีที่หนึ่ง โอวฉื้อ (การแทงคู่): ใช้มือวางตรงหน้าอกและหลังตรงจุดที่เจ็บ แทงหนึ่งเข็มด้านหน้า แทงหนึ่งเข็มด้านหลัง รักษาโรคหัวใจอุดตัน แทงให้เฉียง อย่าแทงตรงทะลุอวัยวะภายใน
วิธีที่สอง เป้า�ฉื้อ (การแทงซ้ำ ๆ): รักษาอาการปวดที่เคลื่อนที่ไม่固定 บ้างขึ้นบ้างลง แทงตรงเข้าไปแล้วไม่ดึงออกทันที ใช้มือซ้ายกดหา สุดท้ายจึงดึงเข็มออกแล้วแทงซ้ำ
วิธีที่สาม ฮุยฉื้อ (การแทงผ่อนคลาย): แทงตรงข้างเอ็น โยกขึ้นลง ช่วยคลายเอ็นตึง รักษาโรคเอ็น
วิธีที่สี่ ฉีฉื้อ (การแทงสามเข็ม): ตรงกลางแทงหนึ่งเข็ม สองข้างแทงข้างละหนึ่งเข็ม รักษาความเย็นที่อยู่ลึกแต่บริเวณจำกัด เรียกอีกอย่างว่าสามเข็ม ใช้รักษาชี่ขัดที่อยู่ลึกแต่วงแคบ
วิธีที่ห้า หยางฉื้อ (การแทงกระจาย): กลางแทงหนึ่งเข็ม รอบสี่ทิศแทงสี่เข็ม ทุกเข็มแทงตื้น รักษาความเย็นที่กระจายเป็นบริเวณกว้าง
วิธีที่หก ตรงเจินเคลื่อนที่: หนีบผิวหนังขึ้นแล้วแทงเข้า รักษาความเย็นที่อยู่ตื้น
วิธีที่เจ็ด ซู่ฉื้อ (การแทงทะลุ): ตรงเข้าตรงออก จำนวนครั้งน้อยแต่แทงลึก รักษาชี่มากและร้อน
วิธีที่แปด ตัวฉื้อ (การแทงสั้น): รักษาโรคกระดูก แกว่งเข็มเล็กน้อยแล้วแทงลึกถึงกระดูก จากนั้นขยับเข็มขึ้นลง
วิธีที่เก้า ฝูฉื้อ (การแทงลอย): แทงเฉียงจากด้านข้างแล้วตื้น รักษากล้ามเนื้อตึงแข็งเพราะความเย็น
วิธีที่สิบ หยินฉื้อ (การแทงด้านหยิน): แทงทั้งสองข้าง รักษาอาการหนาวเย็น มือเท้าเย็นจากความเย็น ให้แทงจุดเส้นเส่าสวินหลังข้อเท้า
วิธีที่สิบเอ็ด ปังเจินฉื้อ (การแทงประกบ): แทงตรงหนึ่งเข็ม ข้างแทงอีกหนึ่งเข็ม รักษาอาการปวดข้อเรื้อรัง
วิธีที่สิบสอง จ่านฉื้อ (การแทงชมเชย?): ตรงเข้าตรงออก แทงหลายครั้งตื้นๆ ให้เลือดออก รักษาฝีบวม
เส้นลมปราณที่อยู่ลึกมองไม่เห็น ควรแทงช้าๆแล้วค้างเข็มนาน เพื่อดึงชี่ในจุด; เส้นตื้น อย่ารีบแทง ใช้นิ้วกดห้ามเส้นเลือดก่อน แล้วค่อยแทง อย่าให้ชี่แท้_รั่วไหลออกไป ให้เพียงระบายชี่ชั่วเท่านั้น
所謂 "การแทงสามขั้น" ทำให้เกิด ชี่ธัญญาหาร (ชี่บำรุงปกติจากอาหาร): ขั้นแรก แทงตื้นผ่านผิวหนัง เพื่อระบายชี่ชั่วฝ่ายหยาง; ขั้นต่อมา แทงลึกขึ้นอีก ผ่านผิวหนังถึงกล้ามเนื้อ แต่ยังไม่ถึงระหว่างกล้ามเนื้อ เพื่อระบายชี่ชั่วฝ่ายหยิน; ขั้นสุดท้าย แทงถึงระหว่างกล้ามเนื้อ ชี่ธัญญาหารจะมาเอง จึงเรียกว่าตำราแทงเข็มกล่าวว่า: เริ่มต้นแทงตื้น เพื่อขับไล่ชี่ชั่วและเรียกโลหิตชี่; จากนั้นแทงลึก เพื่อขับไล่ชี่ชั่วฝ่ายหยิน; สุดท้ายแทงลึกสุด เพื่อดึงชี่ธัญญาหาร กล่าวถึงความหมายนี้เอง
ดังนั้น ผู้ใช้เข็ม หากไม่รู้การโคจรของปีและเดือน ชี่ความเจริญเสื่อม สาเหตุของความพร่องเกิน ย่อมไม่สามารถเรียกว่าหมอที่ดีได้
การแทงเข็มมีห้าวิธี สอดคล้องกับอวัยวะทั้งห้า
วิธีที่หนึ่ง ปั้นฉื้อ (การแทงครึ่ง): แทงตื้นแล้วดึงเร็ว ไม่ทำร้ายกล้ามเนื้อ เหมือนดึงขน ใช้ระบายชี่ผิวหนัง สอดคล้องกับปอด
วิธีที่สอง เป้าเหวินฉื้อ (การแทงลายเสือดาว): แทงให้โดนเส้นเลือดซ้ายขวาหน้าหลัง เพื่อระบายเลือดในเส้น สอดคล้องกับหัวใจ
วิธีที่สาม กวานฉื้อ (การแทงข้อต่อ): แทงตรงบริเวณปลายเอ็นซ้ายขวา รักษาโรคเอ็น ระวังอย่าให้เลือดออก สอดคล้องกับตับ เรียกอีกชื่อว่า หยวนฉื้อ หรือ ฉี่ฉื้อ
วิธีที่สี่ เหอกู่ฉื้อ (การแทงร่องกล้ามเนื้อ): กางนิ้วเหมือนกรงเล็บไก่แทงระหว่างกล้ามเนื้อ รักษาโรคกล้ามเนื้อ สอดคล้องกับม้าม
วิธีที่ห้า ซู่ฉื้อ (การแทงทะลุ): ตรงเข้าตรงออก แทงลึกถึงกระดูก รักษาโรคกระดูก สอดคล้องกับไต
ที่กล่าวมาข้างต้นเป็นตำราโบราณจำแนกวิธีการแทงเข็ม ใช้ศึกษาเท่านั้น มิใช่แนวปฏิบัติแทงเข็มสมัยใหม่
แก่นของบทนี้คือ " ใช้ให้เหมาะสม ": เครื่องมือ ความลึกตื้น ปริมาณการกระตุ้นต้องสอดคล้องกับตำแหน่งและลักษณะของโรค การจำแนกเข็มเก้า เก้าวิธี สิบสองวิธี และห้าวิธี สะท้อนความสังเกตอย่างละเอียดของแพทย์โบราณต่อชั้นของโรคและสภาพร่างกาย
บทนี้เป็นเอกสารระบบการจำแนกเทคนิคการแทงเข็มยุคแรก ๆ ของจีนโบราณ แสดงให้เห็นว่าในยุคนั้นมีแนวคิด "ชั้นเนื้อเยื่อ" และ "ปริมาณการกระตุ้น" อย่างง่าย เช่น โรคผิวหนัง กล้ามเนื้อ เอ็น กระดูก ใช้วิธีการต่างกัน คล้ายกับความเข้าใจสมัยใหม่เกี่ยวกับเป้าหมายการกระตุ้นพังผืดตื้น พังผืดลึก ชั้นกล้ามเนื้อ เยื่อหุ้มกระดูก รวมถึง "เจ็บซ้ายเอาเบื้องขวา เจ็บขวาเอาเบื้องซ้าย" อาจสะท้อนประสบการณ์การสังเกตการข้ามสายของระบบประสาทในสมัยโบราณ
แต่ต้องมองเห็นว่า รูปแบบเข็มเก้า ความสอดคล้องธาตุทั้งห้าและอวัยวะ แนวคิดชี่หยาง-หยิน สร้างขึ้นบนทฤษฎีชี่ดั้งเดิม ไม่เทียบเท่ากายวิภาคสรีรวิทยาสมัยใหม่ การใช้งานเข็มเก้าโดยละเอียดส่วนใหญ่演变ตามประวัติศาสตร์ไปแล้ว ทำให้ไม่สามารถยึดถือปฏิบัติหรืออ้างอิงประสิทธิผล