กำลังโหลด...
บทที่ 12 จาก 81
黄帝内经·灵枢
คำแปลโดยรวม
จักรพรรดิหวงตี้ทูลถามปั๋วเฉวี่ยว่า: เส้นลมปราณทั้งสิบสอง (ทางเดินหลักที่หล่อเลี้ยงชี่และเลือด) ของร่างกายมนุษย์ ภายนอกสอดคล้องกับแม่น้ำใหญ่สิบสองสายในธรรมชาติ ภายในเชื่อมโยงถึงอวัยวะทั้งห้าและหก (จั้งและฝู่) แม่น้ำสิบสองสายนี้ มีขนาดใหญ่เล็ก ลึกตื้น กว้างแคบ ยาวสั้นแตกต่างกันไป อวัยวะทั้งห้าและหกมีที่ตั้งสูงต่ำ รูปร่างใหญ่เล็ก และปริมาณการรองรับน้ำและอาหารมากน้อยต่างกัน ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งเหล่านี้เป็นเช่นไร? แม่น้ำรับสายน้ำแล้วไหลเวียนไม่หยุดยั้ง อวัยวะทั้งห้าสำรองจิตวิญญาณและวิญญาณ (พื้นฐานของการคิดและความรู้สึก); อวัยวะทั้งหกรองรับน้ำและอาหารแล้วส่งผ่านและเปลี่ยนรูป รับเอาสาระอันละเอียดอ่อนแล้วส่งออกไปข้างนอก; เส้นลมปราณรับเลือดแล้วไหลเวียนหล่อเลี้ยงทั่วร่างกาย หากพิจารณามนุษย์ร่วมกับธรรมชาติแล้ว จะใช้เป็นแนวทางในการรักษาได้อย่างไร? ความลึกของการแทงเข็มและจำนวนครั้งของการประคบไฟ สามารถอธิบายให้ข้าได้ฟังหรือไม่?
ปั๋วเฉวี่ยทูลตอบว่า: ถามได้ดีนัก! ท้องฟ้าสูงสุด ประเมินไม่ได้; แผ่นดินกว้างใหญ่ วัดไม่ทั่ว ความหมายก็คือสิ่งนี้ มนุษย์อาศัยอยู่ระหว่างฟ้าดิน ภายในหกทิศ (บน ล่าง และสี่ทิศ) มาตรวัดความสูงของฟ้าและความกว้างของดินนั้น ไม่ใช่กำลังของมนุษย์ที่จะวัดให้สุดสิ้นได้
กระนั้น สำหรับร่างกายของคนสูงแปดศอกนี้ ผิวหนังและกล้ามเนื้ออยู่ตรงหน้า จากภายนอกสามารถวัด คลำ ลูบไล้ เพื่อทำความเข้าใจได้; หลังความตายสามารถชำแหละเพื่อสังเกตได้ ความแข็งแกร่งและเปราะบางของอวัยวะทั้งห้า ขนาดของอวัยวะทั้งหก ปริมาณน้ำและอาหารที่รองรับ ความยาวของเส้นลมปราณ ความขุ่นใสของเลือด ปริมาณมากน้อยของชี่ (พลังชีวิต) ในเส้นลมปราณทั้งสิบสองใดที่มีเลือดมากชี่น้อย ใดที่เลือดน้อยชี่มาก ใดที่ทั้งเลือดและชี่มาก ใดที่ทั้งเลือดและชี่น้อย ล้วนมีหลักการหยาบ ๆ อยู่โดยทั่วไป การใช้แทงเข็มและประคบไฟเพื่อบำบัด ปรับสมดุลชี่และเลือดของเส้นลมปราณแต่ละเส้น ควรจะไม่สอดคล้องกับหลักการเหล่านี้หรือ?
จักรพรรดิหวงตี้ตรัสว่า: ข้าได้ฟังแล้วเห็นว่ามีเหตุผล แต่จิตใจยังไม่เข้าใจแจ่มแจ้งโดยสมบูรณ์ หวังว่าจะได้ฟังท่านอธิบายอย่างละเอียด ปั๋วเฉวี่ยทูลตอบว่า: นี่คือหลักการที่ร่างกายมนุษย์เทียบเคียงกับฟ้าดินและสอดคล้องกับหยินหยาง จึงไม่อาจไม่พิจารณาอย่างจริงจัง
เส้นลมปราณกระเพาะปัสสาวะเท้าซุนหยาง ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำชิง ภายในเชื่อมโยงถึงกระเพาะปัสสาวะ ควบคุมความคล่องตัวของทางน้ำ เส้นลมปราณถุงน้ำดีเท้าซ่านหยาง ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำเว่ย ภายในเชื่อมโยงถึงถุงน้ำดี เส้นลมปราณกระเพาะอาหารเท้าหยางหมิง ภายนอกสอดคล้องกับทะเล ภายในเชื่อมโยงถึงกระเพาะอาหาร เส้นลมปราณม้ามเท้าไท่หยิน ภายนอกสอดคล้องกับทะเลสาบ ภายในเชื่อมโยงถึงม้าม เส้นลมปราณไตเท้าซ่าวหยิน ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำหรู่ ภายในเชื่อมโยงถึงไต เส้นลมปราณตับเท้าเจ๋วหยิน ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำเหมียน ภายในเชื่อมโยงถึงตับ เส้นลมปราณลำไส้เล็กมือไท่หยาง ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำหวย ภายในเชื่อมโยงถึงลำไส้เล็ก ทางน้ำจึงไหลออกจากที่นี่ เส้นลมปราณซานเจียวมือซ่านหยาง ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำลั่ว ภายในเชื่อมโยงถึงซานเจียว เส้นลมปราณลำไส้ใหญ่มือหยางหมิง ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำเจียง ภายในเชื่อมโยงถึงลำไส้ใหญ่ เส้นลมปราณปอดมือไท่หยิน ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำเหอ ภายในเชื่อมโยงถึงปอด เส้นลมปราณหัวใจมือซ่าวหยิน ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำจี่ ภายในเชื่อมโยงถึงหัวใจ เส้นลมปราณเยื่อหุ้มหัวใจมือเจ๋วหยิน ภายนอกสอดคล้องกับสายน้ำจาง ภายในเชื่อมโยงถึงเยื่อหุ้มหัวใจ
ความสัมพันธ์ระหว่างอวัยวะทั้งห้าและหกกับสายน้ำสิบสองสายดังกล่าว ภายนอกมีต้นน้ำ ภายในมีสิ่งที่รับสืบทอด ในและนอกเชื่อมโยงถึงกัน หมุนเวียนไม่มีที่สิ้นสุด เส้นลมปราณของร่างกายมนุษย์ก็เช่นกัน ดังนั้นฟ้าเป็นหยาง ดินเป็นหยิน; ส่วนบนเหนือเอวเทียบกับฟ้า ส่วนล่างใต้เอวเทียบกับดิน ทะเลไปทางเหนือจัดเป็นหยิน ทะเลสาบไปทางเหนือจัดเป็นหยินภายในหยิน; ทางใต้ของสายน้ำจางเป็นหยาง ระหว่างสายน้ำเหอทางเหนือถึงสายน้ำจางจัดเป็นหยินภายในหยาง ระหว่างทางใต้ของสายน้ำลั่วถึงสายน้ำเจียงจัดเป็นหยางที่ยิ่งใหญ่ภายในหยาง นี่เป็นเพียงการแบ่งหยินหยางของพื้นที่หนึ่ง ๆ จากนี้จึงสามารถอนุมานหลักการที่มนุษย์เทียบเคียงกับฟ้าดินได้
จักรพรรดิหวงตี้ตรัสว่า: สายน้ำสิบสองสายสอดคล้องกับเส้นลมปราณสิบสองเส้น ความใกล้ไกล ลึกตื้น ปริมาณน้ำและเลือดต่างกัน จะใช้สิ่งนี้เป็นเกณฑ์ในการแทงเข็มได้อย่างไร? ปั๋วเฉวี่ยทูลตอบว่า: เส้นลมปราณกระเพาะอาหารเท้าหยางหมิง เป็นทะเลของอวัยวะทั้งห้าและหก เส้นลมปราณนี้ใหญ่โต มีเลือดมาก ชี่เข้มแข็ง ความร้อนแรงสูง เมื่อแทงเข็มเส้นนี้ หากเจาะไม่ลึก พลังชั่วร้ายจะไม่สลายไป หากไม่ยืดเวลา ปัญหาจะไม่ถูกขับออก ความลึกของการแทงเส้นหยางหมิงเท้าคือหกส่วน เวลาค้างเข็มนับสิบครั้งการหายใจ เส้นไท่หยางเท้า แทงลึกห้าส่วน ค้างเข็มนับเจ็ดครั้งการหายใจ เส้นซ่านหยางเท้า แทงลึกสี่ส่วน ค้างเข็มนับห้าครั้งการหายใจ เส้นไท่หยินเท้า แทงลึกสามส่วน ค้างเข็มนับสี่ครั้งการหายใจ เส้นซ่าวหยินเท้า แทงลึกสองส่วน ค้างเข็มนับสามครั้งการหายใจ เส้นเจ๋วหยินเท้า แทงลึกหนึ่งส่วน ค้างเข็มนับสองครั้งการหายใจ
เส้นซานหยินมือและซานหยางมือ ทั้งหกเส้นนี้ ระยะทางที่รับชี่เข้ามาใกล้ ชี่มาเร็ว ความลึกของการแทงจึงไม่เกินสองส่วน เวลาค้างเข็มไม่เกินหนึ่งครั้งการหายใจ นอกจากนี้ยังต้องคำนวณตามอายุ รูปร่างผอมหรืออ้วน ของผู้ป่วย พิจารณาอย่างรอบคอบและแม่นยำ นี้เรียกว่าปฏิบัติตามหลักธรรมชาติ เช่นเดียวกับการประคบไฟ หากประคบเกินขีดจำกัด ผู้ป่วยจะไม่พอใจกับพลังไฟ ทำให้กระดูกแห้งผาก เลือดในเส้นหมองคล้ำ; หากแทงเข็มเกินขีดจำกัด จะทำให้ชี่ที่แท้จริงสูญสลาย
จักรพรรดิหวงตี้ตรัสว่า: ขนาดของเส้นลมปราณ ปริมาณมากน้อยของเลือดและชี่ ความหนาบางของผิวหนัง ความแข็งแกร่งและเปราะบางของกล้ามเนื้อ ตลอดจนขนาดของกล้ามเนื้อที่นูนขึ้นมา สามารถวัดได้หรือไม่? ปั๋วเฉวี่ยทูลตอบว่า: สิ่งที่วัดได้นั้น ใช้คนรูปร่างปานกลางเป็นมาตรฐาน คือผู้ที่กล้ามเนื้อไม่ผ่ายผอมและชี่เลือดไม่อ่อนกำลัง หากเป็นผู้ที่สูญเสียดุลยภาพ—ร่างกายผ่ายผอม กล้ามเนื้อเนื้อหนังยุบหายไป จะใช้มาตรฐานที่ตายตัววัดได้อย่างไร? ควรศึกษาโดยการกดจับคลำอย่างพิถีพิถัน สังเกตความร้อนเย็น ความเจริญรุ่งเรืองและความเสื่อมโทรมเพื่อปรับการรักษา นี่คือหลักปฏิบัติที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล
แนวคิดแกนกลางของบทนี้คือมุมมองมนุษย์เทียบเคียงกับฟ้าดิน ซึ่งเป็นทรรศนะแห่งการตอบสนองระหว่างมนุษย์และธรรมชาติ ปราชญ์โบราณสังเกตว่าเส้นลมปราณหลักทั้งสิบสองของร่างกาย มีการไหลเวียนและปริมาณชี่เลือด เปรียบเทียบได้กับแม่น้ำใหญ่สิบสองสายในแผ่นดินตอนกลางทั้งในด้านรูปแบบและการทำงาน: แม่น้ำมีใหญ่เล็ก ลึกตื้น เส้นลมปราณก็มีชี่เลือดมากน้อย; แม่น้ำหล่อเลี้ยงแผ่นดิน เส้นลมปราณหล่อเลี้ยงร่างกายทั้งหมด จากนี้จึงสร้างกรอบคิดที่ว่า “ใช้ภายนอกสันนิษฐานภายใน ใช้ธรรมชาติพิสูจน์มนุษย์”
บนพื้นฐานนี้ บทนี้ยังเสนอหลักการรักษาแบบเฉพาะบุคคล เส้นเท้าหยางทั้งหกจัดลำดับพารามิเตอร์เฉพาะเช่นความลึกและเวลาในการแทงเข็มตามความมากน้อยของเลือดและชี่; เส้นมือเพราะ “ระยะทางที่รับชี่ใกล้ ชี่มาเร็ว” จึงควรแทงตื้นกว่าและค้างเข็มสั้นกว่า สำคัญกว่าคือตอนท้ายชี้แจงชัดเจนว่าตัวเลขเหล่านี้ใช้ได้กับ “คนมีรูปร่างปานกลาง” เท่านั้น—คือผู้ที่มีรูปร่างธรรมดา เลือดชี่ไม่เสื่อม สำหรับผู้ที่ผ่ายผอมเสียสมดุลไม่อาจยึดติดกับตัวเลขตายตัว ต้องตรวจคลำอย่างละเอียด ดูความร้อนเย็น ความรุ่งโรจน์เสื่อมถอยของชี่เลือดแล้วปรับการรักษา สิ่งนี้สะท้อนต้นธารของหลัก “สามเหตุปัจจัย” (บุคคล กาลเวลา สถานที่) โดยเฉพาะการปรับตามบุคคล มุมมองนี้ชี้ว่ามาตรฐานเป็นเพียงแนวทางอ้างอิง คนจริงมีการเปลี่ยนแปลง มาตรวัดที่แท้จริงอยู่ในมือและจิตใจของแพทย์
จากมุมมองกายวิภาคศาสตร์สมัยใหม่ ปราชญ์โบราณเรียนรู้ขนาดของอวัยวะและความยาวของเส้นลมปราณจากการชำแหละศพ แสดงให้เห็นว่ายุคสมัยของ”เน่ยจิง”มีจุดเริ่มต้นของการสังเกตเชิงประจักษ์—ประเด็นนี้น่ายกย่อง อย่างไรก็ดี การจับคู่ระหว่างสายน้ำสิบสองสายกับเส้นลมปราณ (เช่น เส้นเท้าไท่หยางคู่กับสายน้ำชิง เส้นมือหยางหมิงคู่กับสายน้ำเจียง) เป็นผลผลิตของการคิดเชิงอุปมา ไม่ใช่วิทยาศาสตร์ที่สามารถพิสูจน์ได้ อีกทั้งมาตรวัดและจำนวนครั้งการหายใจ ควรถือเป็นการสรุปประสบการณ์ดั้งเดิมควรค่าความเคารพ แต่ไม่ใช่มาตรฐานการปฏิบัติทางคลินิกในปัจจุบัน ระบบดังกล่าวยังรวมพลังกำกับ สถานะผู้มารับการบำบัดของเอเชียตะวันออกครอบคลุมหน่วยงานทั้งหมดของการจัด งานมอบฉันทะ การงานที่จะต้องแล้ว แต่ 'ระหว่างอุดมคติ พลังการงาน ท่าทีภายในการพัฒนา และแนวคิดนานาชาติ ที่เกี่ยวกับปราชญ์ ตั้งแต่ เหมือน'ต่อเนื่องกว่า ธาตุทั้งห้า ในกรอบดิน ซึ่งเคลื่อนไหวระหว่าง กลับ เอกภพ เช่นชื่อของ และถ้อยระหว่าง และ รูปแบบไค เกิดศักดิ์ สาวประเภทสอง.
ในทางการแพทย์ไทยแผนไทยและการดูแลสุขภาพทางเลือกพลังงาน มุมมอง “ชี่และเลือดไหลเวียนเหมือนสายน้ำ” นั้นใกล้เคียงหลักการ “สุขภาพดีคือเกิดความสมดุลและไหลเวียนดี พลังงานชีวิตขาดสมดุลจึงเกิดโรค” ของศาสตร์การดูแลตนเองแบบองค์รวม นักนวดแผนไทยจะใช้เส้นสิบ основных และการกดจุดเพื่อปรับสมดุลพลังชี่ให้ไหลเวียนดี ซึ่งมีแนวคิดคู่ขนานที่ช่วยให้เห็นภาพการดูแลตนเองได้เป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น
หากนำแนวคิดนี้มาใช้ในยุคปัจจุบัน อาจหมายถึงการรู้จักสังเกตการเปลี่ยนแปลงของพลังงาน ความร้อนหนาว การนอนหลับ การกินอาหารของตนเอง และรู้เท่าทันรายละเอียดเล็กน้อยของร่างกายเพื่อดูแลเชิงป้องกัน ดีกว่าไปรอคอยให้เจ็บป่วยหนักแล้วเข้ารับการรักษา ซึ่งสอดคล้องกับหลักการ แนวคิดในตารางแบบที่และ แต่,การทุกภาคการระหว่างตั้งค่าอะไรเกินกว่าพารา และจุดตัดเล็ก ๆ ประมวล เส้นทแยง ทุกหน่วย — ผลแบบ เช่น พับ วินัย เฉพาะ แท้จริง บาง;สั่ง หมุนเวียน เข้า ดินโคลน และ ส่องเมฆ คอลัมน์ ”ประสบของเจ้าครอง บาพื้น ๆหลั่งไหล รวมมือแปลผ่านตัว .
แนวคิดที่เชื่อมโยง:
เอกสารอ่านเพิ่มเติม:
เนื้อหานี้อ้างอิงจากตำราแพทย์แผนโบราณคลาสสิกของจีน จัดทำขึ้นเพื่อ การศึกษาวัฒนธรรมและภูมิปัญญาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำเพื่อการวินิจฉัย ใช้ยาหรือการรักษาแต่อย่างใด หากมีความผิดปกติทางร่างกายควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว