กำลังโหลด...
บทที่ 70 จาก 81
黄帝内经·灵枢
คำแปลโดยรวม
ฮ่องเต้ตรัสถามพระยา歧ปั๋วว่า: โรค 寒熱瘰癧 (ต่อมน้ำเหลืองโต มีหนองหรือแผลเน่าเปื่อย) ที่เกิดบริเวณ คอและรักแร้ (ลำคอและใต้รักแร้) นั้น เกิดจาก สิ่งชั่วร้าย (ปัจจัยก่อโรค) แบบใด?
พระยา歧ปั๋วทูลตอบว่า: สิ่งเหล่านี้ล้วนเกิดจาก พิษพิษร้อนหนาว ของ หนูรั่ว (หมายถึงโรคต่อมน้ำเหลืองที่แตกแล้วกลายเป็นช่องทางไหล มีหนองไหลเหมือนรูหนู) พิษนี้ค้างอยู่ใน เส้นลมปราณ โดยไม่สลายไป จึงเกิดโรคนี้ขึ้น
ฮ่องเต้ตรัสถาม: จะกำจัดมันได้อย่างไร?
พระยา歧ปั๋วทูลว่า: ต้นเหตุของ หนูรั่ว ล้วนอยู่ใน อวัยวะทั้งห้า (五脏) แม้ต้นเหตุจะอยู่ภายใน แต่พยาธิสภาพจากภายในจะลอยขึ้นมาอยู่ระหว่างคอและรักแร้ หากพษพิษเพียง ลอยอยู่ในเส้นเลือด (อยู่ในเส้นลมปราณระดับตื้น) ภายในเกาะติดกับกล้ามเนื้อ ภายนอกกลายเป็น เลือดหนอง (หนองและเลือดน้ำ) ก็จะกำจัดได้ง่ายกว่า
ฮ่องเต้ตรัสถาม: แล้วจะกำจัดอย่างไรเฉพาะ?
พระยา歧ปั๋วทูลว่า: ควร รักษาที่ต้นเหตุ ดึงปลายเหตุออก — กล่าวคือ ปรับสมดุลจากต้นเหตุ (อวัยวะทั้งห้า) พร้อมกับนำพยาธิสภาพระดับตื้นออกไปด้านนอก ทำให้สิ่งชั่วร้ายอ่อนกำลังลง แล้วตัดอาการร้อนหนาวให้ขาด ต้อง ตรวจสอบเส้นทางของเส้นลมปราณอย่างละเอียด เพื่อเลือกตำแหน่ง针刺 ในการแทงเข็ม ควร ช้าเข้า ช้าออก (แทงเข็มอย่างช้าๆ และถอนเข็มอย่างช้าๆ) เพื่อขจัดสิ่งชั่วร้าย หาก 瘰癧 เล็กเท่าเมล็ดข้าว แทงเข็มครั้งเดียว ก็เห็นผล สามครั้ง ก็สามารถรักษาหายได้
ฮ่องเต้ตรัสถาม: จะวินิจฉัย ความเป็นความตาย ของผู้ป่วยประเภทนี้ได้อย่างไร?
พระยา歧ปั๋วทูล: เปิดเปลือกตาผู้ป่วยดู หาก ตาขาว (ลูกตาสีขาว) มี เส้นเลือดแดง (เส้นเลือด/หลอดเลือดแดง) ทะลุจากบนลงล่างถึง รูม่านตา (瞳孔) ปรากฏเส้นเลือดแดงหนึ่งเส้นเช่นนี้ ตาย หลังจากหนึ่งปี; ปรากฏหนึ่งเส้นครึ่ง ตาย หลังจากหนึ่งปีครึ่ง; ปรากฏสองเส้น ตาย หลังจากสองปี; ปรากฏสองเส้นครึ่ง ตาย หลังจากสองปีครึ่ง; ปรากฏสามเส้น ตาย หลังจากสามปี หากแม้มีเส้นเลือดแดง แต่ ไม่ทะลุถึงรูม่านตา ยังพอรักษาได้
แก่นของหลักการแพทย์ในบทนี้สามารถสรุปได้ดังนี้:
1. "โรคมีต้นเหตุที่อวัยวะภายใน แสดงออกที่ภายนอก" — ความสัมพันธ์ระหว่างองค์รวมกับอาการ
พระยา歧ปั๋วชี้ชัดว่า 瘰癧 แม้เกิดที่คอและรักแร้ แต่ต้นเหตุอยู่ที่ อวัยวะทั้งห้า สะท้อนแนวคิด "ภายในมีสิ่งใด ภายนอกต้องแสดงออก" ของตำรา 内经: โรคที่ผิวหนังไม่ได้แยกขาด แต่เป็นอาการภายนอกของความผิดปกติของอวัยวะภายใน บริเวณคอและรักแร้เป็นพื้นที่ที่ เส้นลมปราณน้อย手足 และ เส้นลมปราณหยางming ผ่าน ดังนั้น 瘰癧 ที่นี่จึงสัมพันธ์กับความผิดปกติของเลือดลมในอวัยวะภายใน
2. "พิษค้างในเส้นลมปราณ" — แนวคิด about สาเหตุของโรค
คนโบราณสรุปสาเหตุของ 瘰癧 ว่าเกิดจาก "พิษร้อนหนาว" ค้างในเส้นลมปราณ ในยุคที่ไม่มีแนวคิดเรื่องจุลชีพ "พิษ" ถูกใช้เพื่ออธิบายโรคที่เน่าเปื่อย มีหนอง และเรื้อรัง ยากจะหาย แสดงถึงความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับ โรคติดเชื้อเรื้อรัง
3. "รักษาที่ต้นเหตุ ดึงปลายเหตุออก" — แนวคิดการรักษาทั้งต้นเหตุและปลายเหตุ
การรักษาเน้น "จากต้น" และ "ดึงปลาย" ควบคู่กัน: ทั้งรักษาต้นเหตุ (อวัยวะภายใน) และนำพยาธิสภาพระดับตื้นออกไปด้านนอก แนวคิด ดูแลทั้งภายในและภายนอก รักษาทั้งต้นและปลาย นี้ เป็นหลักสำคัญของการบำบัดในแพทย์แผนจีน
4. "ช้าเข้า ช้าออก" — ความประณีตของเทคนิคการแทงเข็ม
ในการแทงเข็ม พระยา歧ปั๋วเน้น "ช้าเข้า ช้าออก" คือ แทงเข็มอย่างช้า และถอนเข็มอย่างช้า สะท้อนความพิถีพิถันในเรื่อง วิธีการเสริมและระบาย ในการแทงเข็ม: สำหรับโรคเรื้อรังที่พลังปราณถูกทำลายแล้วแต่สิ่งชั่วร้ายยังค้างอยู่ ไม่ควรใช้วิธีระบายที่รุนแรง เหยียบเข้าเร็วออกเร็ว แต่ควรปรับอย่างช้าๆ เพื่อปกป้องพลังปราณที่ถูกต้อง
5. ตรวจเส้นเลือดแดงที่ตาเพื่อพยากรณ์ความตาย — การประยุกต์ใช้การสังเกตลักษณะเฉพาะ
การสังเกตว่าเส้นเลือดแดงที่ตาขาวทะลุถึงรูม่านตาหรือไม่เพื่อพยากรณ์โรค เป็นวิธีพิเศษในการ ตรวจตา หลักการคือ: ตาเป็นจุดรวมพลังปราณของอวัยวะทั้งห้า, โดยเฉพาะรูม่านตาสัมพันธ์กับ ไต, ตาขาวสัมพันธ์กับ ปอด, หางตาทั้งสองข้างสัมพันธ์กับ หัวใจ เส้นเลือดแดงทะลุถึงรูม่านตา หมายถึง พยาธิสภาพลุกลามไปถึงแกนกลางของ 精 ของไต ซึ่งเป็นการพยากรณ์ที่ไม่ดี จำนวนและความลึกของเส้นเลือดแดงถูกใช้判断 ระดับความลึกของการต่อสู้ระหว่างพลังที่ถูกต้องและสิ่งชั่วร้าย และระยะการดำเนินของโรค
เกี่ยวกับ 瘰癧/หนูรั่ว: แพทย์แผนปัจจุบันเชื่อว่า "瘰癧" ในตำราโบราณ ตรงกับ วัณโรคต่อมน้ำเหลืองที่คอ (เกิดจากเชื้อมัยโคแบคทีเรียม tuberculous) ในความหมายกว้าง อาจรวมถึง การอักเสบของต่อมน้ำเหลืองเรื้อรัง ต่อมน้ำเหลืองโต หรือแม้แต่ การแพร่กระจายของมะเร็ง คนโบราณเรียกว่า "หนูรั่ว" เพราะช่องทางที่แตกแล้วคดเคี้ยวเหมือนรูหนู ซึ่งสอดคล้องกับการสังเกตของแพทย์ปัจจุบันที่พบว่า ต่อมน้ำเหลืองวัณโรคที่แตกแล้วกลายเป็นช่องทางไหล คำว่า "พิษ" ของคนโบราณ มีการ correspond ในเชิงแนวคิดกับ "การติดเชื้อ病原" ในปัจจุบัน แต่คนโบราณไม่สามารถรู้จักเชื้อโรคที่เฉพาะเจาะจงได้
เกี่ยวกับ การตรวจเส้นเลือดแดงที่ตาเพื่อพยากรณ์ความตาย: จากมุมมองแพทย์ปัจจุบัน การคั่งของเส้นเลือดที่เยื่อบุตา การงอกของเส้นเลือด สามารถพบได้ในหลายโรค รวมถึง โลหิตจาง, การขาดสารอาหาร, เยื่อบุตาอักเสบเรื้อรัง ที่เกิดจากโรค consumptive ในระยะยาว เส้นเลือดแดงทะลุถึงรูม่านตาอาจ correspond กับ เส้นเลือดงอกใหม่ที่กระจกตา ซึ่งบ่งบอกถึงโรคเฉพาะที่หรือทั่วร่างกายที่ค่อนข้างรุนแรง อย่างไรก็ตาม การที่คนโบราณพยากรณ์ "เส้นหนึ่งปีตาย สองเส้นสองปีตาย" ด้วยความแม่นยำแบบนี้ ขาดพื้นฐานทางคลินิกที่เชื่อถือได้ และมีกลิ่นของ การคาดเดาจากประสบการณ์และอภิปรัชญา ไม่ควรตีความตามตัวอักษร การตีความที่สมเหตุสมผลกว่าคือ: ยิ่งเส้นเลือดแดงมากและลึก ยิ่งบ่งชี้ว่าโรคหนัก พลังที่ถูกต้องยิ่งเสื่อม พยากรณ์โรคยิ่งแย่ — นี่เป็นแนวคิดเตือน เชิงคุณภาพ ไม่ใช่การทำนาย เชิงปริมาณ ที่แม่นยำ
เกี่ยวกับ การรักษาด้วยเข็ม: การใช้เข็มรักษา 瘰癧 ในโบราณเป็นวิธีภายนอกรูปแบบหนึ่งที่ใช้กันทั่วไป ในคลินิกปัจจุบัน การรักษาหลักของวัณโรคต่อมน้ำเหลืองคือ ยาต้านวัณโรค การฝังเข็มอาจใช้เป็น วิธีเสริม เพื่อบรรเทาอาการและปรับสภาพร่างกาย แต่ ไม่ใช่ทางเลือกแรกหรือวิธีหลัก
แนวคิดที่เกี่ยวข้อง:
การอ่านเพิ่มเติม:
เนื้อหานี้อ้างอิงจากตำราแพทย์แผนจีนโบราณ สำหรับการเรียนรู้วัฒนธรรมดั้งเดิมและการศึกษาเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำในการวินิจฉัย ใช้ยา หรือรักษาใดๆ หากรู้สึกไม่สบาย โปรดรีบไปพบแพทย์