กำลังโหลด...
บทที่ 9 จาก 78
黄帝内经·素问
คำแปลโดยรวม
ฮ่องเต้ตรัสถามว่า: ข้าพเจ้าได้ยินว่า ฟ้าใช้ "หกหก" เป็นจังหวะประกอบเป็นหนึ่งปี มนุษย์ใช้ "เก้าเก้า" เป็นหลักการ相对应กัน ร่างกายมนุษย์ก็มี 365 "ข้อ" สอดคล้องกับฟ้าดิน คำกล่าวนี้ถึงแม้จะมีมานานแล้ว แต่ข้าพเจ้าก็ยังไม่ค่อยเข้าใจในเหตุผล
ชีป๋อทูลตอบว่า: คำถามลึกซึ้งยิ่งนัก! ขอให้ข้าพเจ้ากล่าวอย่างละเอียด "หกหกจังหวะ" "เก้าเก้ากำหนด" ใช้เพื่อปรับแก้ มาตรวัดฟ้า (มาตรวัดการโคจรของดวงอาทิตย์และดวงจันทร์) และจำนวนลมปราณ (จังหวะการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ) มาตรวัดฟ้า ใช้กำหนดเส้นทางการโคจรของดาวอาทิตย์และดวงจันทร์ จำนวนลมปราณ ใช้บันทึกหน้าที่ของการเกิดและการเปลี่ยนแปลงของสรรพสิ่ง ฟ้าเป็นหยาง ดินเป็นหยิน; ดวงอาทิตย์เป็นหยาง ดวงจันทร์เป็นหยิน ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์โคจรมีกำหนดการแบ่งส่วนที่แน่นอน 循环มีวิถีทางประจำ: ดวงอาทิตย์โคจรประมาณหนึ่งองศาต่อวัน ดวงจันทร์โคจรประมาณสิบสามองศาเศษต่อวัน ดังนั้นรวมเดือนใหญ่เดือนเล็กได้ 365 วันเป็นหนึ่งปี สะสมจำนวนลมปราณที่เกินมา ตั้งเดือนอธิกสุรทินเพื่อปรับให้สมดุล ใช้วันเหมายันเป็นจุดเริ่มต้น ใช้เงาไม้เท้าวัดแก้ไขลมปราณกลาง คำนวณจำนวนที่เหลือไปจนสิ้นปี ระบบมาตรวัดฟ้าก็ครบถ้วนสมบูรณ์
ฮ่องเต้ตรัสว่า: ข้าพเจ้าได้ฟังมาตรวัดฟ้าแล้ว อยากฟังอีกว่าจำนวนลมปราณ是如何สอดคล้องกับมาตรวัดฟ้า
ชีป๋อทูลว่า: ฟ้าใช้หกจังหวะเจี่ยจื่อเป็นระบบ ดินใช้เก้าเก้าตัวเลขมาสอดคล้อง ฟ้ามีอาชีพทศ(สิบ) 十个天干หมุนครบหกครั้งเป็นหนึ่งเจี่ยจื่อ (หกสิบวัน) หกเจี่ยจื่อคือสามร้อยหกสิบวัน เป็นวิธีคำนวณโดยประมาณของหนึ่งปี ตั้งแต่โบราณผู้เข้าใจวิถีสวรรค์ ล้วนถือว่ารากฐานของชีวิตอยู่ในหยินหยาง ลมปราณร่างกายมนุษย์กับเก้ามหานคร เก้าอวัยวะเปิด ล้วนเชื่อมกับลมปราณฟ้า ดังนั้นหยินหยางก่อเกิดธาตุทั้งห้า ลมปราณหยินหยางแบ่งเป็นสามหยินสามหยาง ลมปราณสามหยินสามหยางประกอบเป็นฟ้า ดิน มนุษย์ สาม "สาม" รวมกันเป็นเก้า; เก้าแบ่งสิบสองหมื่นเก้ามหานคร เก้ามหานคร对应อวัยวะเก้าของร่างกาย ดังนั้นอวัยวะรูปร่างมีสี่ อวัยวะวิญญาณมีห้า รวมกันเป็นเก้าอวัยวะ สอดคล้องกับเลขเก้าของฟ้าดิน
ฮ่องเต้ตรัสว่า: ข้าพเจ้าได้ฟังหลักการหกหก เก้าเก้าที่สอดคล้องกันแล้ว ท่านอาจารย์ยังกล่าวถึงการสะสมลมปราณเป็นเดือนอธิกสุรทิน ข้าพเจ้าอยากถามอีกว่า "ลมปราณ" คืออะไร ขอให้ท่านอาจารย์ช่วยเปิดเผยความไม่รู้และคลายข้อสงสัย
ชีป๋อทูลว่า: นี่คือธรรมลับที่สืบทอดมาจากราชาโบราณ ส่งต่อโดยอาจารย์ผู้ใหญ่
ฮ่องเต้ตรัสว่า: ขอให้ข้าพเจ้าฟังอย่างละเอียด
ชีป๋อทูลว่า: ห้าวันเรียกว่าหนึ่ง "โหว" สามโหว (สิบห้าวัน) เรียกว่าหนึ่ง "ลมปราณ" (เทศกาล) หกลมปราณ (เก้าสิบวัน) เรียกว่าหนึ่ง "ฤดู" สี่ฤดู (สี่ซีซั่น) เรียกว่าหนึ่ง "ปี" แต่ละฤดูมีลมปราณหลักที่ดูแล ห้ายุน遞相สืบทอด แต่ละผลัดครองเวลาที่เหมาะสม; เมื่อถึงวันสิ้นสุดรอบ ก็เริ่มใหม่ กฎของฤดูกาลตั้งขึ้น ภูมิอากาศกระจาย เหมือนวงแหวนที่ไม่มีปลาย การรอคอยลมปราณก็เป็นเช่นนี้循环 ดังนั้นจึงกล่าวว่า: หากไม่รู้การเพิ่มมาของปี ลมหายใจที่เจริญและเสื่อม สาเหตุของความว่างเปล่าและเต็ม ก็ไม่สามารถเป็นแพทย์ได้
ฮ่องเต้ถามว่า: ห้ายุน循環เหมือนวงแหวนไร้ปลาย ความเกินและไม่ถึงของมันเป็นเช่นไร?
ชีป๋อทูลว่า: ทั้งห้าลมปราณสลับกันครองเวลา ต่างมีความชนะ ความเจริญเสื่อมเปลี่ยนแปลงเป็นเรื่องปกติ
ฮ่องเต้ถามว่า: อะไรคือลมปราณสมดุล? ชีป๋อทูลว่า: ไม่เกินและไม่ขาด คือลมปราณสมดุล
ฮ่องเต้ถามว่า: เกินและไม่ถึงจะเป็นเช่นไร? ชีป๋อทูลว่า: ในตำราโบราณมีการบันทึกไว้แล้ว
ฮ่องเต้ถาม: สิ่งใดเรียกว่า "สิ่งที่ชนะ"? ชีป๋อทูลว่า: ไม้แห่งวสันต์ชนะดินแห่งฤดูร้อนยาว ดินแห่งฤดูร้อนยาวชนะน้ำแห่งฤดูหนาว น้ำแห่งฤดูหนาวชนะไฟแห่งฤดูร้อน ไฟแห่งฤดูร้อนชนะโลหะแห่งฤดูใบไม้ร่วง โลหะแห่งฤดูใบไม้ร่วงชนะไม้แห่งวสันต์ นี่คือกฎการชนะตามฤดูกาลของธาตุทั้งห้า และใช้ลมปราณที่สอดคล้องกันตั้งชื่ออวัยวะทั้งห้า ฮ่องเต้ถาม: จะรู้ได้อย่างไรว่าลมปราณใดชนะ? ชีป๋อทูลว่า: ต้องสังเกตเวลาที่ฤดูกาลมาถึง ทุกครั้งยึดวสันตวิษุวัตเป็นหลัก เวลาฤดูกาลยังไม่ถึงแต่ภูมิอากาศมาก่อน เรียกว่า "เกิน" เกินจะรุกรานลมปราณที่ไม่ถูกชนะ และยังกลั่นแกล้งลมปราณที่ชนะได้อีก เรียกว่า "ลมปราณหลง" หากแพทย์ไม่สามารถแยกแยะได้ เชื้อโรคเกิดภายใน แพทย์ก็ยากที่จะควบคุม เวลาฤดูกาลถึงแล้วแต่ภูมิอากาศยังไม่มา เรียกว่า "ไม่ถึง" ไม่ถึงแล้วลมปราณที่ชนะมันจะเคลื่อนไหวตามอำเภอใจ อวัยวะที่ให้กำเนิดมันจะเจ็บป่วย ลมปราณที่ไม่ถูกชนะก็จะมาบีบบังคับ เรียกว่า "ลมปราณกดดัน" สิ่งที่เรียกว่า "รู้ถึงเวลาที่มาถึง" คือสังเกตเวลาที่ภูมิอากาศควรมาถึง รอคอยฤดูกาลอย่างระมัดระวัง ภูมิอากาศสามารถคาดการณ์ได้; หากพลาดฤดูกาล ฝ่าฝืนกำหนดการปกติ ระบบการครองเวลาของห้ายุนแยกไม่ออก เชื้อโรคเกิดภายใน แพทย์ก็ไม่อาจห้ามได้ ฮ่องเต้ถาม: ห้ายุนมีที่ไม่เป็นไปตามลำดับหรือไม่?
ชีป๋อทูลว่า: ลมปราณธรรมชาติไม่สามารถสูญเสียกฎปกติได้ ลมปราณไม่เป็นไปตามลำดับ คือผิดปกติ; ผิดปกติจะเกิดภัยพิบัติ ฮ่องเต้ถาม: ผิดปกติแล้วภัยพิบัติจะเป็นเช่นไร? ชีป๋อทูลว่า: ภัยพิบัติเกิดขึ้นจะเกิดโรค หากโรคอยู่ในฤดูกาลที่ชนะ จะเบา; หากโรคอยู่ในฤดูกาลที่ไม่ชนะ จะหนัก; หากเวลานี้รับเชื้อโรคอีกครั้ง อาจตายได้ ดังนั้นเมื่อไม่ใช่ฤดูกาล โรคจะเบา เมื่อเป็นฤดูกาล โรคจะหนัก
ฮ่องเต้ตรัสว่า: ดีมาก! ข้าพเจ้าได้ยินว่าลมปราณรวมตัวเป็นรูปร่าง 因การเปลี่ยนแปลงกำหนดชื่อ อิทธิพลของการเปลี่ยนแปลงฟ้าดิน หยินหยาง ต่อสรรพสิ่ง อันไหนน้อยอันไหนมาก สามารถบอกข้าพเจ้าได้ไหม?
ชีป๋อทูลว่า: คำถามครอบคลุมมาก! ฟ้ากว้างใหญ่ไพศาล ไม่อาจวัดได้; ดินกว้างใหญ่ ไม่อาจ丈量ได้ พระองค์ถามลึกซึ้งเช่นนี้ ขอให้ข้าพเจ้ากล่าวโดยสรุป พืชเกิดห้าสี ห้าสีที่変化ดูไม่สิ้นสุด; พืชเกิดห้ารส รสที่อร่อยลิ้มไม่รู้จบ ความต้องการของมนุษย์ต่างกัน แต่ละคนเชื่อมกับรสที่สอดคล้อง ฟ้าใช้ห้าลมปราณเลี้ยงมนุษย์ ดินใช้ห้ารสเลี้ยงมนุษย์ ห้าลมปราณสูดเข้าทางจมูก 💨เก็บที่หัวใจและปอด ขึ้นไปทำให้สีหน้าสดใส เสียงกังวาน; ห้ารสเข้าทางปาก 🌿เก็บที่กระเพาะและลำไส้ ผ่านการย่อยและดูดซึม บำรุงลมปราณของอวัยวะทั้งห้า ลมปราณอวัยวะทั้งห้าสมดุล ของเหลวในร่างกายเกิดร่วมกัน พลังวิญญาณก็เกิดขึ้นเอง
ฮ่องเต้ถาม: อะไรคือ藏象?
ชีป๋อทูลว่า: หัวใจ คือรากฐานของชีวิต ที่อยู่ของวิญญาณและการเปลี่ยนแปลง; ความงามแสดงที่ใบหน้า เติมเต็มในเส้นเลือด เป็น太阳ในหยาง เชื่อมกับลมปราณฤดูร้อน ปอด คือรากฐานของลมปราณ ที่อยู่ของวิญญาณป๋อ; ความงามแสดงที่ขนอ่อน เติมเต็มที่ผิวหนัง เป็น太阴ในหยาง เชื่อมกับลมปราณฤดูใบไม้ร่วง ไต ควบคุมการเก็บรักษา คือรากฐานของการปิดผนึก ที่อยู่ของแก่นแท้; ความงามแสดงที่เส้นผม เติมเต็มที่กระดูก เป็น少阴ในหยิน เชื่อมกับลมปราณฤดูหนาว ตับ คือรากฐานของการทนความเหนื่อยล้า ที่อยู่ของวิญญาณหุน; ความงามแสดงที่เล็บ เติมเต็มที่เอ็น สามารถสร้างเลือดและลมปราณ รสเปรี้ยวสีเขียว เป็น少阳ในหยาง เชื่อมกับลมปราณวสันต์ ม้าม กระเพาะ ลำไส้ใหญ่ ลำไส้เล็ก สามจ้าว กระเพาะปัสสาวะ คือรากฐานของคลังอาหารน้ำ ที่อยู่ของลมปราณหยิง เรียกว่า "ภาชนะ" สามารถย่อยอาหารน้ำ ถ่ายทอดของเสีย หมุนเวียนห้ารสเข้าออกร่างกาย; ความงามแสดงที่รอบริมฝีปากทั้งสี่ เติมเต็มที่กล้ามเนื้อ รสหวานสีเหลือง เป็นจำพวก至หยิน เชื่อมกับลมปราณดิน หน้าที่ของอวัยวะสิบเอ็ดดังกล่าว ล้วนขึ้นอยู่กับลมปราณวสันตเกิดของถุงน้ำดี
ในการตรวจชีพจร 🩺 ชีพจรเริ่นหยิง (ตำแหน่งหลอดเลือดแดงคอด้านข้างกล่องเสียง) ขยายใหญ่กว่าปกติหนึ่งเท่า โรคอยู่ที่เส้าหยาง; ขยายสองเท่า โรคอยู่ที่ไทหยาง; ขยายสามเท่า โรคอยู่ที่หยิ่งหมิง; ขยายสี่เท่าขึ้นไป เรียกว่า "เก๋อหยาง" ชีพจรชุ่นโข่ว (ตำแหน่งหลอดเลือดแดงข้อมือด้านรัศมี) ขยายใหญ่กว่าปกติหนึ่งเท่า โรคอยู่ที่เจวี๋ยหยิน; ขยายสองเท่า โรคอยู่ที่เส้าหยิน; ขยายสามเท่า โรคอยู่ที่ไทหยิน; ขยายสี่เท่าขึ้นไป เรียกว่า " กวานหยิน" หากชีพจรเริ่นหยิงและชุ่นโข่วขยายสี่เท่าขึ้นไปทั้งสอง เรียกว่า "กวางเก๋อ" ลมปราณของกวางเก๋ออ่อนแอ ไม่สามารถสื่อสารแก่นแท้ฟ้าดินได้ ก็อันตราย
เนื้อหานี้อ้างอิงจากตำราแพทย์แผนจีนโบราณ มีไว้เพื่อการศึกษาเรียนรู้วัฒนธรรมประเพณีเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ การให้ยา หรือคำแนะนำการรักษา; หากรู้สึกไม่สบายควรไปพบแพทย์ทันที