กำลังโหลด...
บทที่ 58 จาก 78
黄帝内经·素问
คำแปลโดยรวม
จักรพรรดิเหลืองถามว่า: ข้าได้ยินว่าร่างกายมนุษย์มี "ชี่เซฺว" (รูพรุนบนผิวกายซึ่งชี่และเลือดไหลเวียนเข้าออก) ทั้งหมดสามร้อยหกสิบห้าแห่ง สอดคล้องกับสามร้อยหกสิบห้าวันในหนึ่งปี แต่ไม่ทราบตำแหน่งที่แน่ชัด ขอพระท่านอธิบายโดยละเอียด ฉีป๋อถวายคำนับแล้วตอบว่า: ปัญหานี้ลึกซึ้งยิ่งนัก! หากไม่ใช่จักรพรรดิผู้ทรงปัญญา ใครเล่าจะสามารถหยั่งรู้ถึงเหตุผลอันลึกซึ้งนี้ได้? ขออนุญาตอธิบายตำแหน่งของจุดเหล่านี้ให้ละเอียดที่สุดเท่าที่จะทำได้ จักรพรรดิทรงประสานมือถอยหลัง ดำรัสอย่างถ่อมตนว่า: ท่านอาจารย์ช่วยเปิดมุมคิดให้ข้า แม้ข้ายังมิได้เห็นตำแหน่งของจุดด้วยตาตนเอง มิได้ยินจำนวนของจุดด้วยหูตนเอง แต่รู้สึกว่าดวงตาสว่างไสว หูก็คมชัดขึ้นแล้ว ฉีป๋อกล่าวว่า: นี้คือสิ่งที่เรียกว่าผู้รู้แจ้งย่อมเข้าใจได้ง่าย ม้าแจ่มจรัสย่อมควบง่าย จักรพรรดิตรัสว่า: ข้ามิใช่ผู้รู้แจ้งงั่ยดอก; ชาวโลกล่าวว่า "เจินซู่" (กฎอันแท้จริงและสำคัญของจุดฝังเข็ม) สามารถเปิดญาณหยั่งรู้ของคนได้ สิ่งที่ข้าถามหาบัดนี้ก็คือ "เจินซู่" นั้น ซึ่งยังเป็นเพียงการเปิดม่านความรู้ ถือว่ายังไม่ลึกซึ้ง แต่ข้ายังหวังให้ท่านอาจารย์อธิบายตำแหน่งเหล่านี้อย่างเต็มที่ เพื่อให้ข้าเข้าใจความหมายอันลึกซึ้ง ข้าจะเก็บรักษาไว้ในหีบทองคำ มิอาจเปิดเผยแก่ผู้ใดโดยง่าย
ฉีป๋อถวายคำนับอีกครั้งแล้วกล่าวว่า: ขออนุญาตอธิบาย อาการปวดเมื่อยที่แผ่นหลังและทรวงอกดึงกันไปมา จุดที่นำมาใช้คือ เทียนทู (天突), จุดที่กระดูกสันหลังข้อที่สิบ, รวมถึง ซั่งจี้ (上纪) และ เซี่ยจี้ (下纪) ซั่งจี้ คือ ตำแหน่งกลางท้อง (จงวǎn, 中脘) เซี่ยจี้ คือ กวานหยวน (关元) ชี่ของเส้นลมปราณบริเวณหลังและทรวงอกเฉียงเชื่อมโยงหยินหยางซ้ายขวา ดังนั้นโรคนี้จึงทำให้เกิดอาการปวดทั้งด้านหน้าและด้านหลัง เจ็บจี๊ด ๆ เคลื่อนไหวไม่สะดวก เจ็บหน้าอกและซี่โครง หายใจลำบาก นอนราบไม่ได้ ชี่พลุ่งขึ้นข้างบน หายใจสั้น เจ็บข้างเดียว ชีพจรเต้นตุ๊บ ๆ เต็ม ๆ เฉียงลงไปถึงเส้นลมปราณบริเวณก้นกบ เชื่อมกับทรวงอกและซี่โครง ค้ำจุนหัวใจและทรวงอก ทะลุผ่านกะบังลม ขึ้นไปถึงไหล่ เชื่อมกับเทียนทู เฉียงลงจากไหล่ไปบรรจบที่ใต้กระดูกสันหลังข้อที่สิบ
จุดฝังเข็มของห้าอวัยวะ (อวัยวะภายใน) รวมห้าสิบจุด จุดของหกอวัยวะ (กระเพาะอาหารและลำไส้) รวมเจ็ดสิบสองจุด จุดที่ใช้รักษาโรคไข้รวมห้าสิบเก้าจุด จุดที่ใช้รักษาโรคน้ำรวมห้าสิบเจ็ดจุด บนศีรษะมีห้าแถว แต่ละแถวมีห้าจุด ห้าคูณห้าได้ยี่สิบห้าจุด; สองข้างของกระดูกสันหลังแต่ละข้างมีห้าจุด รวมสิบจุด; เหนือต้าจุย (大椎) ขึ้นไปสองข้างแต่ละข้างมีหนึ่งจุด รวมสองจุด; ถงจื่อเหลียว (瞳子髎) และ ฝูไป๋ (浮白) ซ้ายขวารวมสองจุด; สองข้างบริเวณสะโพกแบ่งกลางมีสองจุด; ตู๋ปี้ (犊鼻) สองจุด; ในหูจุดที่ได้ยินเสียงมากสองจุด; โคนคิ้วสองจุด; หว่านกู่ (完骨) สองจุด; กลางกระหม่อมหนึ่งจุด; กระดูกท้ายทอยสองจุด; ซั่งกวน (上关) สองจุด; ต้าอิ๋ง (大迎) สองจุด; เซี่ยกวน (下关) สองจุด; เทียนจู่ (天柱) สองจุด; จวี่ซวี ซั่งเหลียน และ เซี่ยเหลียน (巨虚上廉、下廉) สี่จุด; โคยามสองจุด; เทียนทูหนึ่งจุด; เทียนฝู่ (天府) สองจุด; เทียนโยว (天牖) สองจุด; ฝูทู (扶突) สองจุด; เทียนชวง (天窗) สองจุด; จุดที่ไหล่ต่อเนื่องสองจุด; กวานหยวนหนึ่งจุด; เหวยหยาง (委阳) สองจุด; เจียนเจิน (肩贞) สองจุด; อินเหมิน (瘖门) หนึ่งจุด; ศูนย์กลางสะดือหนึ่งจุด; จุดที่ทรวงอกสิบสองจุด; จุดที่หลังสองจุด; จุดที่หน้าอกสิบสองจุด; เฟินโร่ว (分肉) สองจุด; ข้างข้อเท้าบนสองจุด; หยินเฉียว และ หยางเฉียว (阴蹻、阳蹻) สี่จุด จุดรักษาโรคน้ำกระจายอยู่ตามซอกกล้ามเนื้อ จุดรักษาโรคไข้อยู่ตามชี่เซฺว จุดรักษาโรคหนาวร้อนอยู่ที่สองข้างสะโพกสองจุด; ต้าจิน (大禁) ยี่สิบห้าจุด อยู่ใต้เทียนฝู่ลงไปห้าชุ่น รวมทั้งหมดสามร้อยหกสิบห้าจุด เป็นบริเวณที่ใช้ในการฝังเข็ม
จักรพรรดิตรัสว่า: ข้ารู้ตำแหน่งของชี่เซฺว แล้ว รู้จักบริเวณที่เข็มแทงเข้าและออกแล้ว ยังอยากฟังว่า ซุนลั่ว (เส้นลมปราณย่อยเล็กและตื้น) และ ซีกู่ (ช่องว่างระหว่างกล้ามเนื้อ) มีความสอดคล้องเช่นกันหรือไม่? ฉีป๋อกล่าวว่า: ซุนลั่วมีจุดประชุมสามร้อยหกสิบห้าแห่ง ก็สอดคล้องกับหนึ่งปีเช่นกัน ใช้เพื่อขับไล่ชั่วร้ายที่ผิดปกติ ทำให้ หยิงเว่ย (หยิงคือเลือดที่ไหลในเส้นเลือด เว่ยคือชี่ที่ไหลนอกเส้นเลือด) ไหลเวียน หากหยิงเว่ยหยุดชะงัก เว่ยชี่สลาย เลือดหยิงล้นออกมา ชี่พล่าน โลหิตคั่ง ในภายนอกแสดงเป็นไข้ ภายในแสดงเป็นชี่น้อย ควรรีบใช้วิธีระบาย (เซี่ย) อย่าเฉื่อยช้า เพื่อให้หยิงเว่ยไหลเวียน顺畅 เห็นหยุดชะงักก็ระบาย ไม่จำเป็นต้องยึดติดว่าต้องเป็นจุดประชุมพอดี
จักรพรรดิตรัสว่า: ดี แล้วอยากฟังการประชุมของซีกู่ ฉีป๋อกล่าวว่า: จุดที่กล้ามเนื้อใหญ่มาบรรจบกันเรียกว่า "กู่" จุดที่เล็กบรรจบกันเรียกว่า "ซี" ระหว่างร่องกล้ามเนื้อเป็นที่ประชุมของซีและกู่ ใช้เพื่อให้หยิงเว่ยไหลเวียน และรวมชี่ใหญ่ หากชั่วร้ายไหลล้น ชี่อุดตัน ชีพจรร้อน เนื้อเน่า หยิงเว่ยไม่อาจไหลเวียน จะกลายเป็นหนอง ภายในกัดกร่อนไขกระดูก ภายนอกทำลายกล้ามเนื้อใหญ่ หากหยุดอยู่ที่ข้อต่อและซอกผิว จะนำไปสู่ความพินาศ หากหนาวรวมตัวคั่ง หยิงเว่ยไม่อาจตั้งอยู่ กล้ามเนื้อหดตัว เส้นเอ็นตีบรัด ศอกเข่าไม่อาจเหยียดออก ภายในอาจเป็น กู่ปี้ (โรคข้อเสื่อม ปวดเมื่อย เคลื่อนไหวลำบาก) ภายนอกเป็นผิวหนังชาไร้ความรู้สึก นี้เรียกว่า "ไม่เพียงพอ" เกิดจากความหนาวใหญ่滞留ในซีและกู่ ซีและกู่มีจุดประชุมสามร้อยหกสิบห้าแห่ง ก็สอดคล้องกับหนึ่งปีเช่นกัน หากปี้เล็ก ๆ ลุกลามไหลไปมา ตามเส้นลมปราณไปมา ใช้เข็มขนาดเล็กรักษาได้ หลักการเช่นเดียวกับการฝังเข็มทั่วไป
จักรพรรดิจึงให้คนออกไปทั้งหมด ลุกขึ้นถวายคำนับอีกครั้ง ตรัสว่า: วันนี้ได้รับความกรุณาเปิดม่านความรู้ ข้าจะเก็บไว้ในหีบทองคำ ไม่กล้าเผยแพร่โดยง่าย จะเก็บไว้ในห้องเก็บของมีค่า ตั้งชื่อว่า "ตำแหน่งแห่งชี่เซฺว" ฉีป๋อกล่าวว่า: ในเส้นซุนลั่วที่แยกออกจากเส้นลมปราณหลัก หากเลือดมากเกินควรระบาย ก็มีสามร้อยหกสิบห้าเส้น ล้วนไหลเข้าสู่เส้นลั่วใหญ่ ส่งต่อไปยังสิบสองเส้นลั่วหลัก ไม่ใช่เพียงสิบสี่เส้นลั่วหลัก; 向内กระจายระบายสู่จงเจียว (กลางร่างกาย) มีสิบเส้น
หมายเหตุ: เนื้อหานี้มีพื้นฐานจากตำราแพทย์แผนโบราณของจีน จัดทำเพื่อการศึกษาเรียนรู้วัฒนธรรมดั้งเดิมเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัย การใช้ยาหรือการรักษาใด ๆ หากมีอาการผิดปกติควรไปพบแพทย์ทันที