กำลังโหลด...
บทที่ 65 จาก 78
黄帝内经·素问
คำแปลโดยรวม
ฮองเต้ถาม: โรคมีมาตรฐาน (อาการภายนอกที่แสดงภายหลัง) กับราก (สาเหตุภายในที่เกิดก่อน) การฝังเข็มมีย้อน และตาม ที่แตกต่างกัน นี่เป็นอย่างไร?
กิโปตอบ: โดยทั่วไปแล้ว กฎของการฝังเข็ม ต้องแยกแยะหยินหยาง ให้ชัดเจน ทำให้หน้าและหลังตอบสนองซึ่งกันและกัน การรักษาแบบย้อน และการรักษาแบบตาม ใช้ได้อย่างเหมาะสม มาตรฐาน และราก สามารถถ่ายโอนซึ่งกันและกัน ดังนั้นจึงกล่าวว่า: โรคบางอย่างแสดงที่มาตรฐานก็รักษาที่มาตรฐาน โรคบางอย่างมีรากอยู่ที่รากก็รักษาที่ราก โรคบางอย่างมีรากอยู่ที่รากแต่รักษาที่มาตรฐาน โรคบางอย่างแสดงที่มาตรฐานแต่รักษาที่ราก ดังนั้นการรักษาจึงมีที่ได้ผลจากการจับมาตรฐาน มีที่ได้ผลจากการจับราก มีที่ได้ผลจากการรักษาแบบย้อน มีที่ได้ผลจากการรักษาแบบตาม ดังนั้นผู้ที่เข้าใจย้อนและตาม จะสามารถปฏิบัติได้อย่างถูกต้องโดยไม่ลังเล; ผู้ที่เข้าใจมาตรฐานและราก จะประสบความสำเร็จทุกอย่าง; ผู้ที่ไม่เข้าใจมาตรฐานและราก เรียกว่ากระทำโดยไม่รู้
หยินหยาง ย้อนตาม มาตรฐานและราก หลักการเหล่านี้ ผิวเผินเล็กแต่ความหมายใหญ่ จากหนึ่งสามารถอนุมานภัยของโรคร้อยชนิด; ดูเหมือนน้อยแต่จริงแล้วมาก ดูเหมือนตื้นแต่จริงแล้วกว้างขวาง สามารถจากหนึ่งรู้ร้อย จากที่ตื้นเข้ารู้ที่ลึก จากที่ใกล้รู้ที่ไกล มาตรฐานและราก พูดง่าย แต่ทำได้ยาก การรักษาที่ขัดกับโรคเรียกว่าย้อน การรักษาที่สอดคล้องกับโรคเรียกว่าตาม โรคเกิดก่อนแล้วปรากฏความย้อนกลับของชีพจร (การไหลของชี่ผิดปกติ แขนขาเย็น) รักษาที่ราก; ย้อนกลับของชีพจรเกิดก่อนแล้วป่วย รักษาที่ราก; หนาวเกิดก่อนแล้วเกิดโรคอื่น รักษาที่ราก; ป่วยแล้วเกิดหนาว รักษาที่ราก; ร้อนเกิดก่อนแล้วเกิดโรคอื่น รักษาที่ราก; ร้อนเกิดก่อนแล้วเกิดท้องอืดแน่น (ท้องบวมแน่น) รักษาที่มาตรฐาน; ป่วยแล้วท้องเสีย รักษาที่ราก; ท้องเสียเกิดก่อนแล้วเกิดโรคอื่น รักษาที่ราก; ต้องปรับสิ่งเหล่านี้ก่อน แล้วค่อยรักษาโรคอื่น ป่วยแล้วเกิดท้องอืดแน่น รักษาที่มาตรฐาน (ข้อความต้นฉบับเน้นย้ำอีกครั้งว่าท้องอืดแน่นเป็นมาตรฐานเร่งด่วน); ท้องอืดแน่นเกิดก่อนแล้วใจหงุดหงิด รักษาที่ราก ร่างกายมีชี่จากภายนอก (เชื้อโรคที่มาจากภายนอก) และชี่เดียวกัน (ชี่โรคที่มีอยู่เดิม) ที่แตกต่างกัน ปัสสาวะและอุจจาระไม่คล่อง รักษาที่มาตรฐานก่อน; ปัสสาวะและอุจจาระคล่อง รักษาที่ราก โรคเกิดและหยางเกิน รักษาที่รากก่อน แล้วรักษาที่มาตรฐาน; โรคเกิดและชี่ที่แท้จริงไม่พอ รักษาที่มาตรฐานก่อน แล้วรักษาที่ราก ต้องพิจารณาความหนักเบาและความเร่งด่วนของโรคอย่างละเอียด ไตร่ตรองและปรับสมดุลอย่างตั้งใจ: โรคตื้นเบา สามารถรักษามาตรฐานและรากพร้อมกัน; โรคลึกหนัก รักษามาตรฐานหรือรากเพียงอย่างเดียว ปัสสาวะและอุจจาระไม่คล่องเกิดก่อนแล้วเกิดโรคอื่น รักษาที่ราก
ข้อความข้างต้นเกี่ยวกับ "การรักษา" และ "การฝังเข็ม" เป็นการอภิปรายหลักการของคนโบราณ มีไว้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการใช้ยา
เกี่ยวกับการถ่ายทอดโรค (โรคถ่ายทอดตามลำดับ): โรคหัวใจเริ่มจากอาการเจ็บหน้าอก หนึ่งวันต่อมาไอ สามวันต่อมาชายโครงรองรับแน่นปวด ห้าวันต่อมาอุดตันไม่ผ่าน ร่างกายปวดหนัก; อีกสามวันไม่หาย คนโบราณเชื่อว่าอาจตาย ฤดูหนาวตอนเที่ยงคืน ฤดูร้อนตอนเที่ยงวัน
โรคปอดเริ่มจากหายใจเหนื่อยไอ สามวันต่อมาชายโครงรองรับแน่นปวด อีกหนึ่งวันต่อมาร่างกายหนักปวด ห้าวันต่อมาท้องอืด สิบวันไม่หาย คนโบราณเชื่อว่าอาจตาย ฤดูหนาวตอนพระอาทิตย์ตก ฤดูร้อนตอนพระอาทิตย์ขึ้น
โรคตับเริ่มจากวิงเวียนตา คลำชายโครงแน่นอึดอัด สามวันต่อมาร่างกายหนักปวด ห้าวันต่อมาท้องอืด สามวันต่อมาหลังเอว ท้องน้อยเจ็บ น่องเมื่อย อีกสามวันไม่หาย คนโบราณเชื่อว่าอาจตาย ฤดูหนาวตอนพระอาทิตย์ตก ฤดูร้อนตอนมื้อเช้า
โรคม้ามเริ่มจากร่างกายเจ็บหนัก หนึ่งวันต่อมาท้องอืด สองวันต่อมาท้องน้อย หลังเอวเจ็บ น่องเมื่อย สามวันต่อมาหลังทั้งสองข้างกล้ามเนื้อเจ็บ ปัสสาวะอุดตัน สิบวันไม่หาย คนโบราณเชื่อว่าอาจตาย ฤดูหนาวตอนหัวค่ำ ฤดูร้อนตอนมื้อเย็น
โรคไตเริ่มจากท้องน้อย หลังเอวเจ็บ น่องเมื่อย สามวันต่อมาหลังกล้ามเนื้อเจ็บ ปัสสาวะอุดตัน; สามวันต่อมาท้องอืด; สามวันต่อมาชายโครงทั้งสองข้างแน่นปวด อีกสามวันไม่หาย คนโบราณเชื่อว่าอาจตาย ฤดูหนาวตอนรุ่งสาง ฤดูร้อนตอนพลบค่ำ
โรคกระเพาะเริ่มจากท้องอืดแน่น ห้าวันต่อมาท้องน้อย หลังเอวเจ็บ น่องเมื่อย; สามวันต่อมาหลังกล้ามเนื้อเจ็บ ปัสสาวะอุดตัน; ห้าวันต่อมาร่างกายหนัก; หกวันไม่หาย คนโบราณเชื่อว่าอาจตาย ฤดูหนาวตอนหลังเที่ยงคืน ฤดูร้อนตอนบ่าย
โรคกระเพาะปัสสาวะเริ่มจากปัสสาวะอุดตัน ห้าวันต่อมาท้องน้อยบวม หลังเอวเจ็บ น่องเมื่อย; หนึ่งวันต่อมาท้องอืด; หนึ่งวันต่อมาร่างกายเจ็บ; สองวันไม่หาย คนโบราณเชื่อว่าอาจตาย ฤดูหนาวตอนไก่ขัน ฤดูร้อนตอนช่วงบ่ายแก่
โรคต่างๆ ถ่ายทอดตามลำดับนี้ อย่างนี้ คนโบราณเชื่อว่ามีช่วงเวลาแห่งความตาย ไม่ควรฝังเข็มโดยง่าย หากการถ่ายทอดข้ามอวัยวะหนึ่งแล้วหยุด หรือถ่ายทอดถึงสามสี่อวัยวะ จึงจะฝังเข็มได้
หมายเหตุ: เนื้อหานี้อ้างอิงจากตำราแพทย์แผนโบราณของจีน มีไว้เพื่อการศึกษาและเรียนรู้วัฒนธรรมเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัย การใช้ยา หรือการรักษา; หากไม่สบายควรไปพบแพทย์ทันที